Alkol kullanım bozukluğu

Alkolizm ve Psikoaktif Madde Kullanım Bozukluğu

Bir kişinin düşünce ve algı sistemini değiştirerek özel bir ruhsal durum oluşturan maddelere psikoaktif madde denir. Antik dönemden itibaren birçok madde algısal ve düşünsel durumu değiştirmek amacıyla kullanılmış olsa da, alkol bilinen en popüler psikoaktif maddedir. Alkol, aynı zamanda birçok ülkede meşru olarak erişilebilen ve tüketilebilen bir maddedir.

Günümüzde maddelere erişimin kolaylaşması ve birçok maddenin ilaç olarak da kullanılması, madde kullanım bozukluğunu ciddi bir sorun haline getirmiştir. İlaç kullanım bozukluğu, tüm sosyal katmanları etkileyen küresel bir problemdir. Bu bağlamda, her gün alkol tüketen ve ayda birkaç kez alkol aşırı alımı (intoksikasyon) belirtileri gösteren kişiler ağır alkol içicisi olarak tanımlanmaktadır.

Alkol Kullanımına Dair İstatistiksel Veriler

Dünya genelindeki alkol kullanım alışkanlıkları incelendiğinde, genç kullanıcıların genellikle daha eğitimli olduğu ve kent merkezlerinde yaşadığı görülmektedir. Alkol kullanımıyla ilgili öne çıkan diğer veriler şunlardır:

• Alkol kullanıcılarının bir kısmında eş zamanlı olarak başka madde kullanım bozuklukları da görülmektedir.
• Alkol kullanan bireylerin hastanede yatma ve cerrahi operasyon geçirme olasılığı, genel popülasyona göre daha yüksektir.
• Erkeklerde alkolizm, kadınlara oranla beş kat daha fazla görülmektedir.
• Alkolizm riski taşıyan bireyler genellikle 16-38 yaş aralığında alkol kullanmaya başlamaktadır.
• Gelişmiş ülkelerde alkolizm, ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer almaktadır.
• Alkolizmle ilişkili psikiyatrik rahatsızlıklar arasında kaygı bozukluğu, antisosyal kişilik bozukluğu ve duygu durum bozuklukları ön plandadır.

Alkolizmin Tipleri: Tip I ve Tip II Alkolizm

Literatürde alkolizm vakaları özelliklerine göre iki ana tipte sınıflandırılmaktadır. Bu iki tip arasındaki temel farklar aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Alkolizm Nasıl Anlaşılır? Tanı ve Tespit Yöntemleri

Birçok alkol kullanıcısı, kullanım sıklığını normal sınırlar içinde gördüğü için doğru veri vermeyebilir. Alkol etkisindeyken bile ayık olduğunu iddia eden vakalar nedeniyle, tedavi tarafının mental muayeneyi ve öykü alımını çok dikkatli yapması gerekir. Alkolizm tespitinde kullanılan dört ana soru hayati önem taşır:

1. İçmeyi bırakman gerektiğini hissediyor musun?
2. İçmeyi bırakma konusuyla ilgili eleştirilere sinirleniyor musun?
3. İçtikten sonra suçluluk hissediyor musun?
4. Sabah kalktığında "tıp açacağı" (güne başlamak için alkol) aklına gelir mi veya bulamazsan kaygı yaşar mısın?

Klinik tanıda bir diğer yöntem ise kanda alkol derişiminin saptanmasıdır; 150 mg/dl ve üzeri değerler intoksikasyon belirtisi olarak kabul edilir.

Alkolizmin Biyokimyasal Belirtileri

Alkol bağımlılığı vücutta belirli biyokimyasal değişimlere yol açar. Laboratuvar bulgularında şu değişimler gözlemlenir:

• GGT, HDL, Laktat Dehidrogenaz ve Ürik asit düzeylerinde artış.
• G aspartat ve alanin aminotransferaz seviyelerinde yükselme.
• LDL kolesterol, BUN (Kan üre azotu) ve alyuvar hacminde azalma.

Alkolizmin Fiziksel ve Diğer Belirtileri

Alkolizmin dışarıdan gözlemlenebilen fiziksel işaretleri arasında Akne Rozea (büyümüş ve kızarmış burun) ve dolaşımdaki östrojen yüksekliğine bağlı gelişen Palmar Eritem (avuç içi kızarıklığı) bulunur. Ayrıca, ağrısız karaciğer büyümesi ile karakterize olan yağlı karaciğer, alkolik karaciğer hastalığının erken safhasıdır.

Diğer önemli belirtiler şunlardır:

• Açıklanamayan bedensel ezikler ve akciğer enfeksiyonları.
• Unutkanlık ve belirli dönemlerin hatırlanmaması.
• Sakarlık ve araç sürme becerilerinin gerilemesi (diğer sürücüleri suçlama eğilimi).
• Karaciğer hastalığı ilerledikçe görülen asit ve sarılık.
• Testiküler atrofi, jinekomasti ve Dupuytren kontraktürü.

Alkolün Vücut Sistemleri Üzerindeki Komplikasyonları

Alkol kullanımı, sindirim sisteminden endokrin sisteme kadar tüm vücutta ciddi hasarlara yol açar. Bu komplikasyonlar şu şekilde kategorize edilebilir:

• Sindirim Sistemi: Yemek borusu kanaması, gastrit, Mallori Weiss yırtığı, emilim bozukluğu, pankreatit ve siroz.
• Kanser Riskleri: Ağız boşluğu, yemek borusu, kalın bağırsak, rektum, karaciğer ve pankreas kanserleri.
• Kardiyovasküler ve Solunum: Hipertansiyon, kardiyomiyopati, pnömoni ve tüberküloz.
• Endokrin ve Üreme: Östrojen artışı, testiküler atrofi ve doğum defektleri (Fetal Alkol Sendromu).
• Besin Eksiklikleri: Malnütrisyon ve Vitamin B eksikliği.

Nöropsikiyatrik Durumlar ve Beyin Üzerindeki Etkiler

Alkol, merkezi ve periferik sinir sistemine doğrudan zarar verir. Vitamin B eksikliğine bağlı olarak el ve ayaklarda periferik nöropati gelişebilir. Serebellar hasar sonucunda konuşma bozukluğu ve dengesizlik (ataksi) oluşur.

Wernicke-Korsakoff Sendromu, bilişsel ve bellek bozukluklarına neden olan ciddi bir durumdur. Hastalar geçmişi hatırlayamaz ve boşlukları uydurarak tamamlar (konfabulasyon). Ayrıca, kronik kullanımda beyin ventriküllerinde genişleme ve demans (bunama) gelişebilir.

Psikososyal Sonuçlar ve Alkol Çekilme Sendromu

Alkol bağımlılığı sadece bireyi değil, toplumu da etkiler. İş kaybı, boşanma, eşe ve çocuğa şiddet, suç işleme ve kanunlarla sorun yaşama gibi psikososyal sonuçlar doğurur. Alkolü bırakma sürecinde ise şu çekilme sendromları görülebilir:

• Basit alkol çekilme sendromu.
• Epilepsi eşliğinde çekilme.
• Alkolik Hallüsinoz: Duvarda akrep görme veya nesneleri küçük görme gibi halüsinasyonlar.
• Deliryum Tremens (Alkol çekilme deliryumu).

Tedavi Yaklaşımı

Alkolizm tedavisinde yardımsız bırakma girişimi ölüm riski taşıdığı için kesinlikle önerilmez. Tedavi süreci; motivasyonel görüşmeler, çekilme sendromu tedavisi ve tekrar başlamayı önlemek için psikolojik destek süreçlerini kapsar. Bu süreçler yüksek profesyonellik ve sorumluluk gerektirdiği için uzman denetiminde yürütülmelidir.