AĞRILI ADET
- Dismenore, kadınlarda yaşam kalitesini düşüren ve iş gücü kaybına yol açan, genellikle alt karın bölgesinde kramp şeklinde hissedilen ağrılı adet görme durumudur.
- Primer dismenore, altta yatan bir hastalık olmaksızın prostoglandin artışıyla ortaya çıkarken; sekonder dismenore, endometriozis veya miyom gibi organik hastalıklardan kaynaklanır.
- Tedavide ağrı kesiciler ve hormonal yöntemler öncelikli seçeneklerdir; ancak ilaçlara yanıt alınamayan durumlarda altta yatan nedeni belirlemek için laparoskopi gibi cerrahi yöntemlere başvurulur.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Ağrılı Adet Görme (Dismenore) Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Ağrılı adet görme, tıp literatüründeki adıyla dismenore, ergenlik döneminden itibaren kadınların yaşam kalitesini ciddi şekilde etkileyen bir rahatsızlıktır. Bu durum, genç erişkinlik döneminde okul devamsızlığına ve iş hayatında en sık işgücü kaybına yol açan sağlık sorunlarından biri olarak kabul edilir. Kadınların yaklaşık %60’ında görülen bu tabloya; bulantı, kusma, baş ağrısı, sinirlilik ve ishal gibi semptomlar eşlik edebilir. Genellikle alt karında kramp şeklinde hissedilen ağrılar, bazen bel bölgesine de yayılabilmektedir.
1. Primer Dismenore: Nedenleri ve Belirtileri
Primer dismenore, ağrılı adet görmeye yol açan ikincil bir hastalığın bulunmadığı durumları ifade eder. Şikayetler genellikle ilk adet kanamasından 1-2 yıl sonra başlar ve doğum yapıncaya veya 23-27 yaşlarına kadar şiddeti artarak devam edebilir.
Primer dismenorenin temel özellikleri şunlardır:
- Genetik Yatkınlık: Annesinde veya kız kardeşinde ağrılı adet öyküsü olanlarda daha sık görülür.
- Risk Faktörleri: Erken yaşta adet görmeye başlayan, adet kanaması uzun süren ve yoğun olan kadınlarda görülme sıklığı yüksektir.
- Biyokimyasal Nedenler: En önemli sebep, rahim iç zarı (endometriyum) tarafından sentezlenen ve rahim kasılmalarına yol açan prostoglandin maddesidir.
- Psikolojik ve Anatomik Faktörler: Depresif yapı ve rahim ağzındaki darlık gibi unsurların da etkili olabileceği düşünülmektedir.
Primer Dismenore Teşhisi ve Tedavi Seçenekleri
Teşhis süreci; ayrıntılı bir tıbbi öykü ve ağrısız bir dönemde yapılan fiziksel muayene ile gerçekleştirilir. Bakire hastalarda ultrasonografi ve makattan muayene yöntemleri tercih edilebilir. Bu tip ağrılar genellikle adetten birkaç saat önce veya adetle birlikte başlar, 48-72 saat kadar sürebilir.
Tedavi yöntemleri şu şekilde sıralanabilir:
- Ağrı Kesici İlaçlar: Nonsteroid antienflamatuar ilaçlar (indometazin, ibuprofen, naproksen sodyum vb.) ilk seçenektir. Hastaların %70-80’inde başarı sağlar. Mide ülseri, astım, karaciğer veya böbrek yetmezliği olanlar kullanmamalıdır.
- Doğum Kontrol Hapları: Doğum kontrol ihtiyacı olan kadınlarda %90 oranında başarı sağlar.
- Hormonal Yöntemler: Progesteron içeren günlük haplar, 3 aylık iğneler veya hormonlu spiral (progesteron salan rahim içi araç) oldukça etkilidir.
2. Sekonder Dismenore: Altta Yatan Organik Nedenler
Sekonder dismenore, ağrının altta yatan başka bir organik hastalığa bağlı olarak gelişmesidir. Bu ağrı türü, adetin başlangıç yılından çok daha sonra ortaya çıkar. Ağrı genellikle beklenen adetten 1-2 hafta önce başlar ve kanama bittikten sonra da birkaç gün devam edebilir.
| Nedenler | Açıklama |
|---|---|
| Doğumsal Anomaliler | Adet kanının dışarı akmasını engelleyen zarlar ve rahim anomalileri. |
| Hastalıklar | Endometriozis, adenomyozis, myomlar ve polipler (et benleri). |
| Enfeksiyonlar | Geçmişte yaşanan enfeksiyonlara bağlı oluşan yapışıklıklar. |
| Diğer Faktörler | Spiral kullanımı, yumurtalık kistleri ve pelviste kan göllenmesi sendromu. |
Önemli Not: Eskiden rahmin ters durması (retroverti) bir ağrı nedeni sayılarak ameliyatla düzeltilmekteydi. Ancak günümüzde ters rahmi düzeltme operasyonları bu amaçla uygulanmamaktadır.
Teşhis ve Cerrahi Müdahale: Laparoskopi
Eğer hastanın muayenesinde belirgin bir bulgu saptanamıyor ve ilaç tedavisine yanıt alınamıyorsa, hem teşhis hem de tedavi amacıyla laparoskopi önerilir. Bu kapalı operasyon yöntemiyle karın içi ve kadınlık organları doğrudan gözlemlenir.
Sekonder dismenorede kesin çözüm, altta yatan hastalığın tedavi edilmesidir. Myomların, kistlerin veya poliplerin cerrahi olarak çıkarılması ağrıyı ortadan kaldıracaktır. Unutulmamalıdır ki; ağrılı adet görme sadece basit ağrı kesicilerle geçiştirilmemelidir. Altta yatan ciddi sebeplerin tespiti için mutlaka bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanı muayenesi gereklidir.
