Adet kanamaları düzensizlikleri
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Adet Kanaması Nedir ve Normal Düzen Nasıl Olmalıdır?
Adet kanaması; mens, regl veya siklus gibi farklı isimlerle adlandırılan, kadın üreme sisteminin doğal bir döngüsüdür. Sağlıklı bir adet düzeninde kanama, bir siklusun başlangıcından diğerinin başlangıcına kadar ortalama 28 günde bir gerçekleşir. Bu süreçte kanamanın 2 ile 7 gün arasında sürmesi ve toplamda 20-60 ml kan kaybı yaşanması normal kabul edilir.
Eğer kanama süresi 7 günü aşıyor, kan kaybı 80 ml’nin üzerine çıkıyor veya döngü aralıkları 21 günden kısa, 35 günden uzun oluyorsa bu durum anormal kanama olarak değerlendirilir.
Adet Düzensizliği Türleri Nelerdir?
Adet döngüsündeki her sapma farklı bir tıbbi terimle ifade edilir. Tanı ve tedavi süreci için bu düzensizliğin tipini belirlemek kritik öneme sahiptir:
- Menoraji: Düzenli aralıklarla gerçekleşen ancak normalden uzun süren kanamalar.
- Metroraji: Kan miktarına bakılmaksızın düzensiz ve sık aralıklarla görülen kanamalar.
- Menometroraji: Tamamen düzensiz aralıklarla, aşırı miktarda ve uzun süren kanamalar.
- Hipermenore: Adet kanamasının normalden fazla ve pıhtılı olması.
- Polimenore: 21 günden daha sık aralıklarla gerçekleşen düzenli kanamalar.
- Oligomenore: 36 gün ile 6 ay arasında değişen seyrek kanamalar.
- Amenore: En az 6 ay boyunca hiç kanama olmaması durumu.
Yoğun ve Düzensiz Kanama (Menometroraji) Nedenleri
Adet düzensizlikleri yaşa bağlı olarak farklılık gösterebilir. 40 yaş öncesi düzensizlikler genellikle hormonal nedenlere dayanırken, 40 yaş sonrasında yapısal (organik) sebeplerin görülme ihtimali daha yüksektir.
Organik ve Yapısal Faktörler
- Myom (ur), polip ve tümörler: Rahim içine baskı yapan oluşumlar.
- Yumurtalık kistleri: Hormonal dengeyi bozan yapılar.
- Enfeksiyonlar: Endometrit gibi rahim iç dokusu iltihaplanmaları.
- Rahim ağzı sorunları: Rahim ağzı yaraları veya kanseri.
- Sistemik hastalıklar: Karaciğer hastalıkları ve pıhtılaşma sorunları.
İlaç ve Gebelik Komplikasyonları
- Doğum kontrol yöntemleri: Spiral (RİA), aylık veya üç aylık iğnelerin kullanımı.
- Gebelik sorunları: Düşük tehdidi, dış gebelik veya mol (üzüm) gebeliği.
Adet Görememe (Amenore) ve Nedenleri
Amenore, gelişimsel veya sonradan oluşan faktörlere bağlı olarak iki ana grupta incelenir:
- Primer Amenore: 16 yaşına gelmiş, meme gelişimi ve tüylenmesi tamamlanmış bir genç kızın hiç adet görmemiş olmasıdır. Nedenleri arasında Turner sendromu, yapısal gecikmeler, kızlık zarının kapalı olması (imperfore hymen) veya rahmin doğuştan gelişmemiş olması yer alır.
- Sekonder Amenore: Daha önce adet görmüş bir kadının 3 ay boyunca adetinin kesilmesidir. En sık nedeni gebeliktir. Diğer nedenler arasında emzirme, menopoz, polikistik over, tiroid hastalıkları ve rahim içi yapışıklıklar (Asherman sendromu) bulunur.
Sık Adet Görme ve Adet Gecikmesi
Polimenore (Sık Adet Görme): Döngünün 21 günden kısa sürmesidir. Genellikle hormonal dengesizliklerden kaynaklanır. Teşhis için hormon testleri ve pelvik ultrason gereklidir.
Adet Gecikmesi: En yaygın sebebi gebeliktir. Yılda bir kez yaşanan gecikme normal kabul edilebilir; ancak daha sık tekrarlıyorsa şu nedenler araştırılmalıdır:
- Polikistik Over Sendromu (PKOS): Özellikle kilolu kadınlarda tüylenme ve sivilcelenme ile birlikte görülür.
- Erken Menopoz: 35 yaşından önce yumurtalık faaliyetlerinin durmasıdır.
- Prolaktin Yüksekliği: Süt hormonu fazlalığı ve hipofiz bezi tümörleri.
Özel Durumlar: Hipomenore ve İlişki Sonrası Kanama
| Durum | Olası Nedenler |
|---|---|
| Hipomenore (Az Kanama) | Yaşın ilerlemesi, doğum kontrol hapı kullanımı, kürtaj sonrası oluşan yapışıklıklar (Asherman sendromu). |
| İlişki Sonrası Kanama | Rahim ağzı enfeksiyonları (servisit), polipler, menopoz sonrası vajinal kuruluk veya rahim ağzı kanseri. |
Adet Düzensizliğinde Tanı ve Test Süreci
Uzman bir doktor tarafından yapılan incelemeler şu aşamaları kapsar:
- Jinekolojik Muayene ve Ultrason: Rahim ve yumurtalıkların yapısı incelenir.
- Hormon Testleri: Kan değerleri ve gebelik durumu kontrol edilir.
- Histeroskopi: Rahim içi problemlerin doğrudan gözlenmesi.
- Biyopsi: 40 yaş sonrası açıklanamayan kanamalarda rahim iç zarından parça alınarak patolojik inceleme yapılır.
Adet Düzensizliği Tedavi Yöntemleri
Tedavi, düzensizliğe yol açan temel nedene göre planlanır:
- Cerrahi Müdahale: Büyük myomlar, polipler veya kanser şüphesi durumunda ameliyat tercih edilir.
- Küretaj: Rahim kalınlaşması durumunda hem kanamayı durdurmak hem de doku analizi yapmak için uygulanır.
- Histeroskopi: Rahim içi yapışıklıkların (Asherman sendromu) açılmasında kullanılır.
- İlaç Tedavisi: Hormonal dengesizlikler, kistler veya hipofiz bezi sorunları için uygun ilaç protokolleri uygulanır.
Eğer herhangi bir yapısal bozukluk saptanmazsa, adet düzenleyici ilaçlar ile döngü kontrol altına alınır.
