YEMEKTEN DUYGUSAL OLANI ÇIKARMAK

Duygusal Yeme ve Beslenmenin Psikolojik Boyutu

Beslenme olgusu, son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar ışığında sadece biyolojik bir gereklilik olmaktan çıkıp psikolojik bir derinlik kazanmıştır. Diyetisyen Büşra Boyacı olarak incelediğim güncel çalışmalar, insan vücudunun bir robottan ibaret olmadığını ve duygu durumu değişikliklerinin beslenme alışkanlıklarımızı doğrudan şekillendirdiğini göstermektedir. Bu bağlamda, duygusal yeme davranışı, modern beslenme biliminin en kritik odak noktalarından biri haline gelmiştir.

Duygusal Yeme Nedir ve Hangi Sorunlara Yol Açar?

"Eating and Weight Disorders" dergisinin 2019 Mart sayısında yayımlanan bir makale, duygusal yemeyi olumsuz duygulara verilen bir tepki olarak tanımlamaktadır. Bu durum, sadece anlık bir yeme atağı değil, hem fiziksel hem de psikolojik sağlıkla doğrudan bağlantılı karmaşık bir süreçtir. Araştırmalar, duygusal yemenin aşağıdaki sorunlarla ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır:

• Vücut ağırlığında dalgalanmalar yaşanması,
• Kilo verme çabalarının sekteye uğraması,
• Kontrolsüz ve çok fazla yemek yeme eğilimi,
• Düşük ruh hali ve depresyon belirtileri.

Farkındalık Temelli Yaklaşımlar ve Öz Şefkat

Obezite yönetimi ve kilo verme süreçlerinde duygusal yeme, genellikle olumsuz sonuçların habercisi olarak kabul edilir. Bu nedenle, sürece müdahale edilmesi ve farkındalık temelli stratejilerin geliştirilmesi büyük önem taşır. Kişinin kendisine öz şefkat ile yaklaşması ve kendini kabul ederek ilerlemesi, sağlıklı beslenme sürecinin temel taşını oluştururken, bireyin öz saygısını korumasına da yardımcı olur.

Dikkatli Yeme Programı ve Bilimsel Bulgular

Dünya genelinde yaygınlaşan farkındalık eğitimleri, duygusal yeme ile mücadelede etkin bir araç olarak kullanılmaktadır. Bu kapsamda geliştirilen "Dikkatli Yeme Programı", aşırı yemenin habercisi olan duygusal tepkileri kontrol altına almayı amaçlamaktadır. Program dahilinde katılımcılara şu temel dersler verilmektedir:

1. İşaret-reaktivite ve dürtü kontrolü,
2. Stres yönetimi ve duyguların yemedeki rolü,
3. Farkındalık temelli meditasyon becerileri.

Araştırma Sonuçları ve Uzman Önerileri

6 haftalık eğitim programının sonunda, katılımcıların açlık ve tokluk sinyallerine yanıt verme yetilerinin güçlendiği gözlemlenmiştir. Kişiler, duygusal ipuçlarından ziyade fiziksel duyumlara odaklanmaya başlamış ve algılanan stres seviyelerinde orta derecede bir azalma kaydedilmiştir. Bu veriler, duygusal açlığın kontrol edilebilir bir süreç olduğunu kanıtlamaktadır.

Sonuç olarak, sağlıklı beslenme bir süreçtir ve bu sürecin başarısı sürdürülebilir olmasına bağlıdır. Tartıdaki rakamlardan ziyade, hayatınızdaki kalıcı ve sağlıklı değişimler asıl başarıyı temsil eder. Duygusal açlık problemi yaşayan bireylerin, bu süreci mutlaka alanında uzman bir diyetisyen ve psikolog eşliğinde yürütmesi kritik önem taşımaktadır.

KAYNAK: Lattimore P. Mindfulness-based emotional eating awareness training: taking the emotional out of eating. Eat Weight Disord. 2020;25(3):649-657. doi:10.1007/s40519-019-00667-y