Ürtiker tedavisi nedir ?

Ürtiker ve Anjioödem: Genel Tanım ve Yaygınlık

Ürtiker, halk arasında yaygın olarak kurdeşen veya dabaz adıyla bilinen, toplumun %10-20’sini etkileyen önemli bir deri hastalığıdır. Hastalık; deride aniden ortaya çıkan yoğun kaşıntı, kızarıklık ve kabarıklık atakları ile karakterize edilir. Genellikle yuvarlak veya oval görünümlü olan bu döküntüler, bazı vakalarda birleşerek büyük plaklar oluşturabilir.

Hastaların yaklaşık %40’ında ürtikere anjioödem eşlik etmektedir. Anjioödem; dudak, dil, boğaz, göz kapağı, el, ayak ve genital bölge gibi dokularda oluşan, belirgin ve asimetrik şişliklerdir. Hem ürtiker hem de anjioödem lezyonları tipik olarak 24 saat içinde iz bırakmadan iyileşme eğilimindedir; ancak takip eden günlerde yeni ataklar gözlemlenebilir. Belirtiler sıklıkla akşam saatlerinde şiddetlenmektedir.

Ürtiker Türleri: Akut ve Kronik Ayrımı

Ürtiker, klinik seyir süresine göre iki ana gruba ayrılmaktadır. Bu ayrım, tedavi planlaması açısından kritik öneme sahiptir:

1. Akut Ürtiker: Hastalık tablosunun 6 haftadan kısa sürdüğü vakalardır.
2. Kronik Ürtiker: Belirtilerin 6 haftadan daha uzun süre devam ettiği durumlardır.

Ürtikeri Tetikleyen Nedenler ve Faktörler

Ürtikerin ortaya çıkmasında pek çok farklı etken rol oynayabilir. Özellikle kronik formda bazen net bir neden saptanamayabilir; bu duruma idiyopatik ürtiker denir. Genel olarak ürtikeri tetikleyen unsurlar şunlardır:

• Enfeksiyonlar ve Stres: Vücuttaki enfeksiyon odakları ve yoğun stres atakları tetikleyici olabilir.
• İlaçlar: Antibiyotikler, anti-romatizmal ağrı kesiciler ve radyolojik görüntülemelerde (MR, BT) kullanılan radyokontrast maddeler.
• Besinler: Çeşitli gıda maddelerine karşı gelişen reaksiyonlar.
• Kronik Hastalıklar: Hepatit, tiroid hastalıkları (tiroidit, hipertiroidi), romatizmal ve otoimmün hastalıklar ile inflamatuvar bağırsak hastalıkları.
• Fiziksel Faktörler: Basınç (dar kıyafetler, çorap lastiği), terleme, soğuk (soğuk deniz) ve sıcak maruziyeti.

Tanı ve Teşhis Süreçleri

Ürtikerin nedenlerini belirlemek amacıyla uzmanlar tarafından kan tetkikleri ve alerji deri testleri (deri prick testi) uygulanır. Eğer yapılan tüm incelemeler normal sonuçlanırsa, tablo idiyopatik ürtiker veya idiyopatik anjioödem olarak tanımlanır.

Önemli bir not olarak; idiyopatik ürtiker ve anjioödem bulaşıcı bir özellik taşımaz ve sanılanın aksine hava yolunu kapatarak doğrudan hayati tehlike oluşturmaz. Ancak, şiddetli kaşıntı ve şişlikler hastanın yaşam kalitesini ciddi oranda düşürmektedir.

Güncel Tedavi Yöntemleri

Geçmişte tedavisi güç bir hastalık olarak görülen ürtiker, günümüzde modern tıp yöntemleriyle kontrol altına alınabilmektedir. Tedavi süreci hastanın durumuna göre değişkenlik gösterir:

Eğer ürtikerin nedeni belirli bir besin veya ilaç alerjisi ise, bu etkenlerin hayattan çıkarılmasıyla hastalık ek tedaviye gerek kalmadan düzelir. Nedeni saptanamayan vakalarda ise düzenli ilaç tedavisi ile başarılı sonuçlar elde edilmektedir.