Üreme organlarının tümörleri

Kadın Genital Organ Tümörleri ve Yapısal Değişiklikler

Kadın üreme organları, hormonların etkisiyle sürekli olarak yapısal değişimler geçiren dinamik bir yapıya sahiptir. Bu süreçte dokularda meydana gelen çoğalma ve gerileme fazları, genital bölgede tümör oluşma riskini artırmaktadır. Genital tümörler genel olarak benign (iyi huylu) ve malign (kötü huylu) olmak üzere iki ana grupta incelenir.

İyi huylu tümörler başlangıçta hayati bir tehlike oluşturmasa da, bazı türlerin zamanla kötü huylu yapılara dönüşme potansiyeli taşıması nedeniyle dikkatle takip edilmelidir. Bu rehberde vulva, vagina, uterus, tuba ve over bölgelerinde görülen tümör yapıları detaylandırılmıştır.

1. Vulva Tümörleri

Vulva tümörleri, yerleşim yerleri ve doku özelliklerine göre kistik ve solid (sert) yapılar olarak sınıflandırılır.

Vulvanın Benign (İyi Huylu) Kistik Tümörleri

• Bartolin Kanalı Kisti: Bartolin bezinin salgı kanalının tıkanması sonucu oluşur. Genellikle tek taraflı şişlik ve mukoid salgı ile karakterizedir. Tedavisinde marsupializasyon (ağızlaştırma) veya cerrahi çıkarma uygulanır.
• Sebase (Yağ) Kistleri: Yağ kanallarının tıkanmasıyla oluşan, peynirimsi materyal içeren kistlerdir. Enfekte olduğunda koku yapabilir.
• Müsinöz Kistler: Genellikle üretra yakınında veya labia minörde bulunan embriyonik kökenli yapılardır.
• Nuck Kanalı Kisti (Hidrosel): Erkeklerdeki hidroselin analoğudur; round ligamentin labium majörlere ulaştığı noktada gelişir.
• Endometriozis: Nadir görülür; genellikle cerrahi müdahaleler sonrası endometrial hücrelerin vulvaya yerleşmesiyle oluşur.

Vulvanın Benign Solid Tümörleri

• Fibroma ve Lipoma: Bağ ve yağ dokusundan köken alan, cerrahi tedavi gerektiren kitlelerdir.
• Kondiloma Aküminata (HPV): Cinsel yolla bulaşan HPV virüsü kaynaklı, siğil benzeri lezyonlardır. İlaç veya cerrahi ile tedavi edilir.
• Nevus (Ben): Vulvadaki koyu renkli lezyonlar, malign melanom riski taşıdığı için biyopsi yapılmadan genişçe çıkarılmalıdır.

Vulvanın Malign (Kötü Huylu) Tümörleri

Vulva karsinomu, pelvik kanserler arasında üçüncü sırada yer alır ve en sık 60-70 yaş grubunda görülür. Uzun süreli kaşıntı, beyaz lezyonlar ve kronik tahriş risk faktörleridir. Tanı için vakit kaybetmeden biyopsi yapılmalıdır.

2. Vagina Tümörleri

Vagina tümörleri primer (doğrudan vaginadan çıkan) veya sekonder (başka organdan yayılan) olabilir.

Benign Vagina Tümörleri

• İnklüzyon Kistleri: Doğum yırtıkları veya cerrahi sonrası epitelin içeride kalmasıyla oluşur.
• Gartner Kisti: Mezonefrik kanal artığıdır; sistosele benzer bir görünüm verebilir.
• Fibromyoma: Vagina duvarındaki düz kaslardan köken alan nadir tümörlerdir.

Malign Vagina Tümörleri

• Vagen Karsinomu: Genellikle 50-70 yaşlarında, kanlı akıntı ile belirti verir. Tedavisi cerrahi ve radyoterapidir.
• Sarkoma Botrioides: Genellikle çocuklarda görülen, üzüm salkımı benzeri, oldukça agresif bir sarkom türüdür.
• Vaginal Adenozis (DES Sendromu): Annesi gebelikte dietilstilbestrol (DES) kullanmış kız çocuklarında görülen özel bir durumdur.

3. Uterus (Rahim) Tümörleri

Uterus tümörleri, kadınlarda en sık karşılaşılan jinekolojik kitleleri içerir.

Uterusun Benign Tümörleri: Myomlar

Myomlar, rahmin düz kas dokusundan gelişen en yaygın iyi huylu tümörlerdir. Yerleşim yerlerine göre üç gruba ayrılırlar:

1. İntramüral Myom: Kas tabakası içinde.
2. Subseröz Myom: Rahmin dış yüzeyinde.
3. Submüköz Myom: Rahim iç zarı (endometrium) altında; aşırı kanamaya neden olur.

Önemli Not: Myomların kansere dönüşme oranı %1'in altındadır. Ancak hızlı büyüme veya şiddetli kanama durumunda cerrahi müdahale (histerektomi veya myomektomi) gerekir.

Uterusun Malign Tümörleri

• Serviks (Rahim Ağzı) Kanseri: Genital kanserlerin %50'sini oluşturur. Erken tanıda kolposkopi ve biyopsi kritiktir. HPV, çok eşlilik ve düşük sosyo-ekonomik düzey risk faktörleridir.
• Endometrium (Rahim İçi) Kanseri: Genellikle menopoz sonrası dönemde görülür. Şişmanlık, diyabet ve hipertansiyon risk artırıcı unsurlardır. Anormal kanama en önemli belirtisidir.

4. Tuba (Tüp) Tümörleri

Tuba tümörleri oldukça nadirdir. Tuba karsinomu, tüm genital kanserlerin sadece %0,3'ünü oluşturur. Genellikle sessiz seyreder ve başka bir operasyon sırasında tesadüfen fark edilir.

5. Over (Yumurtalık) Tümörleri

Over tümörleri, yapısal çeşitliliği en fazla olan gruptur. Fonksiyonel kistler ile gerçek neoplaziler karıştırılmamalıdır.

Neoplazik Olmayan (Fonksiyonel) Kistler

• Follikül Kisti: Yumurtanın çatlamaması sonucu oluşur.
• Corpus Luteum Kisti: Yumurtlama sonrası oluşan yapının kistleşmesidir.
• Polikistik Over (Stein-Leventhal): Anovulasyona bağlı çoklu kist görünümüdür.

Benign ve Malign Over Tümörleri

Over Tümörlerinde Tanı ve Komplikasyonlar

Over tümörleri genellikle geç belirti verir. Torsiyon (burulma) veya rüptür (patlama) durumunda ani ve şiddetli ağrı gelişir. Tanıda ultrasonografi, tümör markerları (belirteçler) ve laparoskopi kullanılır. Tedavi genellikle radikal cerrahi, kemoterapi ve radyoterapi kombinasyonundan oluşur.