Anormal uterin kanamalar
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Anormal Uterin Kanama (AUK) Nedir?
Normal bir menstrual döngü ortalama 28 günde bir gerçekleşir ve bu süreçte yaklaşık 35 ml (genellikle 60 ml'den az) kan kaybı yaşanır. Anormal Uterin Kanama (AUK), adet düzeninin veya kanama miktarının bu normal sınırların dışına çıkması durumudur. Eğer her adet döneminde kan kaybı 60 ml'den fazla olursa, bu durum zamanla demir eksikliği anemisine yol açabilir.
Anormal Uterin Kanama Sınıflandırması
Uterusa ait anormal kanamalar, klinik görünümlerine göre şu şekilde sınıflandırılır:
- Menoraji: Adet kanamasının miktar olarak fazla olması.
- Metroraji: Düzensiz aralıklarla gerçekleşen adet kanamaları.
- Menometroraji: Hem aşırı miktarda hem de düzensiz aralıklarla olan kanama.
- İntermenstruel Kanama: Düzenli adet döngüleri arasında görülen ara kanamalar.
- Polimenore: 21 günden daha sık aralıklarla adet görme.
- Oligomenore: 35 günden daha uzun aralıklarla gerçekleşen adet kanaması.
Yaş Gruplarına Göre Kanama Nedenleri
Anormal kanamaların tanısı; hastanın yaşı, menopoz durumu, organik nedenler ve kullanılan ilaçlar göz önüne alınarak konulur. Dönemsel olarak en sık rastlanan nedenler şunlardır:
| Dönem | En Sık Görülen Nedenler |
|---|---|
| Adölesan Dönemi | Yumurtlama bozukluğu ve kan pıhtılaşma faktörü bozuklukları |
| Üreme Çağı | Gebelik, yumurtlama bozukluğu (anovulasyon) ve dış gebelik |
| Menopoza Yakın Dönem | Myomlar ve yumurtlama bozuklukları |
| Postmenopozal Dönem | Endometrium incelmesi (%50-60), kalınlaşma ve rahim kanseri (%10) |
Önemli Not: Menopoz sonrası kanamaların %10'u rahim kanseri (endometrium kanseri) ile ilişkilidir. Bu nedenle, bu dönemdeki kanamalarda mutlaka endometrial biyopsi yapılmalıdır.
Tanı ve Değerlendirme Süreci
Anormal kanama şikayeti olan hastalarda kapsamlı bir değerlendirme protokolü uygulanır. Süreç, detaylı bir anamnez (hasta hikayesi) ile başlar; ardından fizik muayene, ultrason ve laboratuvar tetkikleri ile devam eder.
1. Hikaye ve Fizik Muayene
Kanamanın süresi, eşlik eden ağrı, bulantı veya akıntı sorgulanır. Kullanılan doğum kontrol yöntemleri, ilaçlar (aspirin, antidepresan vb.) ve aile öyküsü incelenir. Fizik muayenede karın ve pelvis kontrol edilir; vajinal spekulum ile rahim ağzı gözlenir. Ultrasonografi ile rahim içi, myomlar, polipler ve kistler değerlendirilir.
2. Laboratuvar Tetkikleri
- Tam Kan Sayımı: Hemoglobin ve hematokrit değerleri ile kan kaybı ölçülür.
- Beta-HCG: Üreme çağındaki her hastada, cinsel ilişki reddedilse dahi gebelik ekarte edilmelidir.
- Hormon Paneli: PCOS şüphesinde FSH, LH, Testosteron; tiroid şüphesinde TSH bakılır.
- Koagülasyon Testleri: Pıhtılaşma bozukluğu şüphesinde trombosit ve pıhtılaşma faktörleri incelenir.
Görüntüleme ve Doku Örnekleme Yöntemleri
Tanıyı netleştirmek için aşağıdaki ileri teknikler kullanılabilir:
- Histeroskopi: Rahim içinin direkt gözlenmesi ve polip/myomların cerrahi olarak alınması.
- MRI ve Tomografi: Myom lokalizasyonu veya kanser yayılımının tespiti için tercih edilir.
- Endometrial Biyopsi: Pipelle veya Novak küreti ile rahim içinden doku örneği alınmasıdır.
- Dilatasyon ve Kürtaj (D&C): Hem tanı koymak hem de kanamayı durdurarak tedavi etmek amacıyla uygulanır.
Tedavi Yaklaşımları
Tedavi, kanamanın altındaki temel nedene göre planlanır:
- Myom ve Polipler: Kanama yapan submukozal myomlar ve polipler cerrahi (histeroskopi) ile çıkarılmalıdır.
- Endometrial Hiperplazi: Rahim iç duvarı kalınlaşmasında doku örneği alınır; atipik hücre varsa rahmin alınması gerekebilir.
- İlaç Kaynaklı Kanamalar: Doğum kontrol hapları veya kan sulandırıcıların kullanımı düzenlenir. Mirena (ilaçlı spiral) kanamayı azaltmak için etkili bir seçenektir.
- Disfonksiyonel Uterin Kanama (DUK): Organik bir neden bulunamayan, yumurtlama bozukluğuna bağlı kanamalardır. Hormonal tedaviler veya cerrahi (endometrial ablasyon/histerektomi) uygulanabilir.
Akut Vajinal Kanama ve Acil Müdahale
Ani ve şiddetli kanamalarda öncelikle sıvı replasmanı ve gerekirse kan transfüzyonu yapılır. Gebelik durumu yoksa, yüksek doz IV östrojen tedavisi ile kanama kontrol altına alınmaya çalışılır. Hormon tedavisine rağmen durdurulamayan kanamalarda cerrahi müdahale zorunludur.
