Topuk dikeni

Topuk Ağrısı ve Topuk Dikeni Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Topuk ağrısı, ayak cerrahisi kliniklerinde en sık karşılaşılan rahatsızlıkların başında gelmektedir. Geçmişte uzmanlar, röntgen görüntülerindeki kemik çıkıntılarına dayanarak bu durumu topuk dikeni olarak adlandırmış olsa da güncel tıp bilgileri bu çıkıntının ağrının asıl kaynağı değil, hastalığın bir sonucu olduğunu göstermektedir. Bu rahatsızlık, temel olarak ayak tabanındaki kasların çalışma mekanizmasındaki bozukluklardan kaynaklanır.

Topuk Dikeni Neden Oluşur?

Ayak taban yapısında bulunan ve plantar fasia adı verilen kas, yürüme esnasında yükün yere dengeli dağıtılması için ciddi bir yaylanma kapasitesine sahip olmalıdır. Çeşitli faktörlere bağlı olarak bu kasın kısalması, topuğa yapıştığı noktada gerilmeye ve çekilmeye neden olur. Bu süreç ilgili bölgede kanama ve ağrıya yol açarken, zamanla oluşan doku kalınlaşması röntgenlerde görülen "diken" görüntüsünü meydana getirir.

Topuk Ağrısı İçin Risk Faktörleri

Topuk ağrısı ve kas kısalması, farklı yapısal ve çevresel faktörlere bağlı olarak gelişebilir. Başlıca risk grupları şunlardır:

• Düz tabanlık veya yüksek kavisli ayak yapısına sahip olanlar,
• Kilo problemi (obezite) olan bireyler,
• Topuklu ayakkabı veya babet tarzı tamamen düz ayakkabı tercih edenler,
• Diyabet (şeker hastalığı) ve çeşitli romatizmal hastalıkları olanlar,
• Belirli ilaç gruplarının (Cipro vb.) yan etkisine maruz kalanlar.

Belirtiler ve Tanı Yöntemleri

Hastalarda tanı koydurucu en tipik belirti, sabah yataktan kalktıktan sonra atılan ilk birkaç adımdaki şiddetli ağrıdır. Ayrıca gün içinde uzun süreli oturma sonrası ilk ayağa kalkışta ve gün sonunda artan ağrılar karakteristiktir. Uzman hekim muayenesinin ardından, ayırıcı tanı için şu tetkikler istenebilir:

1. Röntgen
2. MRI (Emar)
3. EMG (Sinir Ölçümü)

Topuk Ağrısında Aşamalı Tedavi Planı

Topuk ağrısı tedavisinde hastanın durumuna göre aşamalı bir yol haritası izlenir. Tedavi süreci genellikle en basit yöntemden cerrahiye doğru şu şekilde ilerler:

1. Aşama: Konservatif Tedaviler

İlk etapta plantar fasia kasını uzatmaya yönelik özel egzersizler planlanır. Hastaların büyük çoğunluğunda basma kusuru eşlik ettiği için kişiye özel tabanlık kullanımı önerilir. Bu süreçte ağızdan veya yüzeyel olarak kullanılan antienflamatuar ilaçlar ve günde 3-4 kez uygulanan buz kompresi ile destek sağlanır. Hastaların %85'i 6 haftalık bu süreç sonunda rahatlamaktadır.

2. Aşama: Fizik Tedavi ve Gece Ateli

Egzersizlerden yeterli verim alınamadığında, fizik tedavi programları ve ayağın gece boyunca belirli bir pozisyonda kalmasını sağlayan gece ateli kullanımı devreye girer. Bu aşama, hastaların yaklaşık yarısında başarı sağlamaktadır.

3. Aşama: Enjeksiyon Uygulamaları

İlk iki aşamadan sonuç alınamayan durumlarda hekim tercihine göre bölgeye kortizon veya PRP enjeksiyonları uygulanabilir.

Cerrahi Müdahale ve İyileşme Süreci

Ameliyatsız yöntemlerin tamamından fayda görmeyen hastalarda, kas kısalığına ek olarak bölgedeki sinirlerin de sıkıştığı değerlendirilerek cerrahi tedavi planlanır. Operasyon ile hem kısalmış olan kasın gevşetilmesi hem de sıkışan sinirin rahatlatılması sağlanır.