Skolyoz Nedir? Neden oluşur?

Skolyoz Nedir? Omurga Eğriliği Hakkında Temel Bilgiler

Skolyoz, omurganın önden veya arkadan bakıldığında fark edilebilen, yanlara doğru “S” veya “C” biçiminde kıvrılmasıdır. Bu yapısal bozukluk sonucunda omurga kendi ekseni etrafında döner; bu durum dışarıdan bakıldığında bir omuzun veya kalçanın diğerinden daha yüksek görünmesine neden olur. Bazı vakalarda genetik faktörler rol oynasa da, vakaların büyük bir çoğunluğunda neden tam olarak bilinememektedir (idiyopatik skolyoz).

Skolyoz tek başına görülebileceği gibi, omurganın arkadan öne doğru anormal eğriliği olan kifoz ile birlikte de seyredebilir. Bu tablo tıbbi literatürde kifoskolyoz olarak adlandırılmaktadır.

Skolyoz Neden Oluşur ve Ne Zaman Ortaya Çıkar?

Skolyoz, çok çeşitli faktörlere bağlı olarak her yaşta ortaya çıkabilen bir rahatsızlıktır. Ancak klinik gözlemler, en sık karşılaşılan vakaların 10’lu yaşlarda başladığını göstermektedir. Daha önce sağlıklı olan bir omurgada, nedeni bilinmeyen (idiyopatik) bir şekilde gelişim gösterebilir. Bu durumun genellikle omurgadaki bir kusurdan veya birbirine kaynamış kaburgalardan kaynaklandığı düşünülmektedir.

Skolyozun diğer yaygın türleri ve nedenleri şunlardır:

• Doğuştan (Konjenital) Skolyoz: Anne karnındaki etmenler nedeniyle oluşur ve doğumdan itibaren bulgu verir. Annenin gebelikte geçirdiği enfeksiyonlar, şeker hastalığı veya vitamin eksikliklerinin bu duruma yol açtığı öngörülmektedir.
• Nöromüsküler Skolyoz: Spastik çocuklarda, çocukluk çağında felç geçirenlerde veya kas erimesi (kas distrofisi) olan bireylerde kasların felci sonucunda gelişebilir.
• Edinsel Nedenler: Sağlıklı doğan çocuklarda sonradan gelişen çocuk felci (polio) veya beyin felci gibi durumlar omurga yapısını bozabilir.

Skolyozun İlerleme Süreci

Skolyoz, özellikle büyümenin en hızlı olduğu buluğ çağı boyunca ciddi bir ilerleme gösterir. İskelet gelişiminin tamamlanması ve büyümenin durmasıyla birlikte, ileri dereceli eğrilikler haricinde ilerleme genellikle durur. Ancak 50 derece ve özellikle 70 derece üzerindeki eğrilikler, yetişkinlik döneminde de az da olsa ilerleme eğilimi gösterebilir.

Ne Zaman Skolyozdan Şüphelenilmelidir?

Skolyozun erken teşhisi, tedavi başarısı açısından kritik öneme sahiptir. Aşağıdaki belirtilerden bir veya birkaçının görülmesi durumunda uzman bir hekime başvurulmalıdır:

• Omurganın belirgin şekilde yana doğru eğilmesi,
• Bir omuzun diğerinden daha yüksekte durması,
• Omuz ve kalçaların asimetrik görünümü,
• Bel girintilerinde sağ ve sol taraf arasında farklılık oluşması,
• Tekrarlayan ve geçmeyen sırt veya bel ağrıları,
• Çabuk yorulma ve nefes darlığı.

Skolyoz Tanısı ve Güncel Tedavi Yöntemleri

Günümüzde skolyozu tamamen ortadan kaldıracak bir tedavi bulunmamakla birlikte, eğriliğin yol açabileceği akciğer hastalıkları, solunum sıkıntısı ve organ sıkışmalarını önlemek hayati önem taşır. Tanı sürecinde farklı pozisyonlarda çekilen omurga röntgenleri ve omurganın eğrilik miktarını ölçen skolyozometre cihazı kullanılır.

Tedavi planı, eğriliğin derecesine ve hastanın kemik gelişim evresine göre kişiselleştirilir. Tedavi seçenekleri arasında egzersiz, sırt kuşağı (korse) kullanımı ve cerrahi müdahale yer almaktadır.

Eğrilik Derecesine Göre Tedavi Yaklaşımları

Önemli Not: Skolyoz tedavisinde başarı oranı, tedaviye ne kadar erken başlandığı ile doğrudan ilişkilidir. Kuşak tedavisinin, kemik büyümesi durana kadar (geç ergenlik dönemi) düzenli kullanılması şarttır.