SEREBROVASKÜLER HASTALIKLAR
- Serebrovasküler hastalıklar, iskemi veya kanama sonucu oluşan ve yetişkinlerde ciddi sakatlıklara yol açan temel sağlık sorunlarıdır.
- İskemik vakalar, belirtilerin süresine göre Geçici İskemik Atak, RIND ve tamamlanmış felç olarak üç ana grupta sınıflandırılır.
- Tedavi sürecinde emboli odaklarını temizlemek veya kan akışını artırmak amacıyla karotid endarterektomi ve mikrovasküler bypass gibi cerrahi yöntemler uygulanır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Serebrovasküler Hastalıklar ve İnme Riski
Serebrovasküler hastalıklar, Amerika Birleşik Devletleri'nde en yaygın ölüm nedenleri arasında üçüncü sırada yer almakta olup, yetişkinlerdeki sakatlıkların başlıca sebebidir. Bu hastalıklar sonucu oluşan ölüm ve sakatlıklar; fokal veya yaygın enfarkta yol açan iskemi ya da beyin dokusuna baskı yapan kitle lezyonlarına neden olan kanamalar neticesinde meydana gelir.
İskemik Vasküler Hastalık (Felç-İnme) Nedir?
İskemi ve buna bağlı gelişen beyin enfarktı, herhangi bir serebral damarın besleme alanında ortaya çıkabilir. Bu durum serebrum, beyinsapı veya serebellumun herhangi bir bölümünü etkileyebilir. Beyne giden kanın büyük bir kısmı karotid dolaşımı tarafından sağlandığı için, bu bölgedeki iskemi ve enfarkt vakalarına daha sık rastlanır.
İskeminin Temel Nedenleri
İskemi, ana arterlerin tıkanması, stenoz (daralma) sonucu akımın azalması veya intravasküler emboli nedeniyle küçük arteriyollerin geçici/kalıcı tıkanmasıyla oluşur. Büyük damarlardaki daralmanın en yaygın nedeni atherosklerozis (damar sertliği) hastalığıdır. Bu patoloji genellikle internal karotid arterin boyun segmentinde görülse de, kavernöz sinüs içindeki segmentlerde ve orta serebral arterde de oluşabilir.
Arteriyel emboli kaynakları şunlardır:
- Karotis bifurkasyonundaki ülserleşmiş aterosklerotik plaklar.
- Kalp içindeki odaklar (Miyokard enfarktüsü sonrası mural trombüs).
- Atrial fibrilasyon.
Risk Faktörleri
Serebral iskemi gelişiminde rol oynayan temel risk faktörleri şunlardır:
- Yüksek tansiyon (Hipertansiyon)
- Diyabet (Şeker hastalığı)
- Yüksek kolesterol
- Obezite ve sigara kullanımı
- Aile öyküsü
Geçici İskemik Atak (GİA) ve Belirtileri
İnme gerçekleştikten sonra etkili bir ilaç veya cerrahi müdahale kısıtlı olduğundan, nöroşirürjide temel amaç riskli hastaları önceden belirlemektir. Bu hastalar genellikle Geçici İskemik Atak (GİA) veya Amaurosis Fugax (geçici görme kaybı) öyküsüyle tespit edilirler.
| Durum | Belirtiler |
|---|---|
| Karotid İskemi | Geçici hemianestezi, hemiparezi veya afazi |
| Amorozis Fugax | Tek gözde geçici görme kaybı |
| Vertebrobaziler İskemi | Diplopi (çift görme), baş dönmesi, dizartri, disfaji, kuvvet kaybı, uyuşukluk |
İskemik Vakaların Sürelerine Göre Sınıflandırılması
- Geçici İskemik Atak (GİA): Nörolojik bozukluğun 24 saat içinde tamamen gerilediği vakalardır. Genellikle saniyeler veya dakikalar sürer.
- Reverzibl İskemik Nörolojik Bozukluk (RIND): Belirtilerin 24 saat ile 3 hafta arasında sürdüğü durumlardır.
- Tamamlanmış (Oturmuş) Felç: 3 haftadan uzun süren kalıcı bozukluklardır. Tamamlanmış felç geçirenlerin %60'ında önceden GİA geçmişi saptanmıştır.
Tedavi ve Cerrahi Müdahaleler
GİA geçiren veya yavaş ilerleyen inme belirtileri gösteren hastalar, koruyucu cerrahi için adaydır. Tedavide amaç, emboli odağını ortadan kaldırmak veya beyne giden kan akımını artırmaktır.
Tanı ve Değerlendirme Süreci
Cerrahi öncesinde hastalar; enfarkt derecesini belirlemek ve tümör, subdural hematom veya subaraknoid kanama gibi ihtimalleri dışlamak için BT ve MRG taramasından geçerler. Kesin tanı için aort kavsi ve serebral damarları kapsayan anjiyografi uygulanır.
Cerrahi Yöntemler
- Karotid Endarterektomi: İleri derecede stenoz (%75'ten fazla) veya ülserasyon durumunda uygulanır. Arter açılır ve aterosklerotik plak temizlenir. Bu prosedürde mortalite oranı %1, nörolojik morbidite oranı ise %5 civarındadır.
- Mikrovasküler Bypass (STA-MCA): Tam tıkalı veya cerrahi olarak ulaşılamayan arter segmentleri olan, kollateral sirkülasyonu yetersiz hastalar için önerilir. En yaygın yöntemi süperfisial temporal arter ile orta serebral arterin anastomozudur.
