Savunma Davranışının İlişkilere Etkisi

İlişkilerde Savunma Davranışı: Mahşerin Dört Atlısından Biri

İlişkileri sona götüren ve psikoloji literatüründe "Mahşerin Dört Atlısı" olarak adlandırılan dört temel yıkıcı davranış bulunmaktadır. Bunlar; aşağılama, eleştiri, duvar örme ve savunma davranışı olarak sıralanır. Bu yazımızda, ilişkilerin sağlığını ciddi şekilde tehdit eden savunma davranışı kavramını, bu davranışın nasıl fark edileceğini ve çözüm yollarını detaylıca ele alacağız.

Savunma Davranışı Nedir?

İlişkilerin bitmesine neden olan en temel unsurlardan biri olan savunma davranışı, çiftlerin karşı tarafı anlamaya çalışmadan sürekli olarak kendisini haklı çıkarma çabasıdır. Bu tutumun en belirgin özelliği, kişinin partnerinin söylediklerini tam olarak duymaması ve empati kurmamasıdır. Genellikle bir taraf eleştirildiğinde, karşı taraf otomatik olarak savunmaya geçer. Ancak unutulmamalıdır ki; savunma davranışı aslında bir çeşit karşı tarafı suçlama biçimidir.

Bu durumun en tehlikeli yanı, sürecin bir kısır döngüye dönüşmesidir. Çoğu zaman ilişkilerde savunma yaptığımızı fark etmek oldukça zordur. Hatta birçok kişi, ilişkisi bitene kadar bu tutumu sergilediğini anlayamaz; çünkü bu tepki tamamen içgüdüsel bir savunma mekanizması olarak ortaya çıkar.

Savunma Davranışını Tanımak: Örnek Senaryo

İlişkinizdeki iletişim dilini analiz etmek için şu senaryoyu hayal edin: Yoğun bir iş gününün ardından yorgun bir halde televizyon izliyorsunuz. Partneriniz yanınıza gelip şu cümleyi kuruyor:

“Bugünlerde bana karşı biraz daha az vakit ayırıyorsun. Artık benimle hiç konuşmuyorsun, bu durum beni etkiliyor.”

Bu eleştiri karşısında verdiğiniz tepki, ilişkinizin kaderini belirleyebilir. Eğer tepkileriniz aşağıdaki gibiyse, savunma mekanizmasını kullanıyor olabilirsiniz:

• "Her şeyimi anlatıyorum ya, ne alakası var saçmalama!"
• "Ne oldu şimdi durduk yere?"
• "Zihnini okuyamam ki, nereden bilebilirdim?"
• "Ben böyle konuşmaları beceremiyorum biliyorsun."
• "O kadar abartıyorsun ki, bunda büyütecek ne var?"

Sağlıklı İletişim ve Çözüm Yolları

Savunma davranışı yerine, "ben dili" kullanarak yargısız ve açıklayıcı bir iletişim kurmak mümkündür. Sağlıklı bir yaklaşımda şu tarz bir cümle tercih edilmelidir:

“Kusura bakma, bugün işler biraz yoğun olduğu için seninle ilgilenmekte biraz zorluk çekiyorum çünkü çok yorgunum.”

Eğer partnerinize verdiğiniz tepkiler çoğunlukla savunma odaklıysa, bu döngüyü kırmak için şu adımları izleyebilirsiniz:

1. Farkındalık Kazanın: İlk adım, savunma davranışında bulunduğunuzu kabul etmektir.
2. Dinlemeyi Öğrenin: Partnerinizin şikayetini bir saldırı olarak değil, bir ihtiyaç beyanı olarak görün.
3. Sorumluluk Alın: Tartışmadaki kendi payınızı kabul ederek savunma kalkanını indirin.
4. Profesyonel Destek Alın: Bu farkındalığa kendi imkanlarınızla veya bir uzmanın rehberliğinde ulaşabilirsiniz.

İlişkinizdeki bu süreci yönetmekte ve sağlıklı iletişim kanalları kurmakta destek isterseniz, uzman kadromuzla Psikoterap-İst Eğitim ve Danışmanlık Merkezi olarak yanınızdayız.

Uzman Psikolog Damla KANKAYA
Psikolog Sude Ceylin BARS