SADECE YAŞLILARDA DEĞİL GENÇLERDE DE GÖRÜLEBİLİYOR! TEK TEDAVİ YÖNTEMİ CERRAHİ MÜDAHALE
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Katarakt Nedir? Göz Merceğinde Şeffaflık Kaybı
Katarakt, gözümüzün içerisinde bulunan doğal merceğin (lens) şeffaflığını kaybederek bulanıklaşması sonucunda oluşan bir görme bozukluğudur. Göz Hastalıkları ve Retina Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Nur Acar Göçgil, sağlıklı bir gözde merceğin ışığı kırarak retinaya ilettiğini, ancak katarakt durumunda bu yapının bozularak görme kalitesini düşürdüğünü belirtmektedir.
Normal şartlarda su ve protein yapısından oluşan göz merceği, ilerleyen yaşla birlikte protein yapısının bozulmasıyla saydamlığını yitirir. Bu durum, retinaya giden ışık miktarının azalmasına ve görüşün kademeli olarak bozulmasına yol açar. Katarakt belirtileri arasında renklerin canlılığını kaybetmesi, sisli, buğulu ve dumanlı bir görüntü oluşması en belirgin özelliklerdir.
Katarakt Türleri ve Nedenleri
Katarakt sadece yaşlanmaya bağlı bir durum olmayıp, oluşum nedenlerine göre farklı türlere ayrılmaktadır. Prof. Dr. Nur Acar Göçgil, hastalığın sınıflandırılmasını şu şekilde detaylandırmaktadır:
- Yaşa Bağlı Katarakt: En sık görülen tip olup, genellikle 40'lı yaşlardan sonra başlar ve çok faktörlü bir yapıya sahiptir.
- Travmatik Katarakt: Göze gelen küt veya delici darbeler, elektrik çarpması, kimyasal yanıklar ve radyasyon maruziyeti sonrası gelişir.
- Metabolik Katarakt: Kontrolsüz diyabet (şeker hastalığı), galaktozemi ve Wilson hastalığı gibi metabolik rahatsızlıklar sonucunda ortaya çıkar.
Bunların yanı sıra sigara ve alkol kullanımı, yoğun güneş ışığına maruz kalmak, kortizonlu ilaç kullanımı, geçirilmiş göz ameliyatları ve üveit gibi kronik göz içi iltihapları da katarakt oluşumunu tetikleyen unsurlar arasındadır.
Genç Yaşlarda ve Bebeklerde Katarakt Görülür mü?
Toplumdaki genel kanının aksine katarakt sadece yaşlılık hastalığı değildir. Bebekler kataraktlı doğabileceği gibi, genç yaşlarda yaşanan travmalar veya kronik hastalıklar da bu duruma yol açabilir. İstatistiklere göre 80 yaşını aşan bireylerin yaklaşık yarısında katarakt görülmektedir.
Katarakt gelişimini erken evrede tespit etmek ve olumsuz etkileri minimize etmek için özellikle 40'lı yaşlardan itibaren düzenli göz kontrolleri yapılması hayati önem taşımaktadır. Bebeklerde görülen vakalar ise genellikle genetik faktörler, annenin hamilelikte geçirdiği hastalıklar veya ilaç kullanımı gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır.
Katarakt Belirtileri Nelerdir?
Hastalık genellikle yavaş ilerlediği için belirtiler başlangıçta fark edilmeyebilir. Ancak süreç ilerledikçe şu şikayetler ortaya çıkar:
- Gece araç kullanırken zorlanma ve ışıklarda kamaşma.
- Gazete okuma veya ekrana bakma gibi yakın mesafe aktivitelerinde güçlük.
- Gözlük numaralarının sık değişmesi ve miyopinin gelişmesi.
- Renklerin soluklaşması ve görüşte ani düşüşler.
- İleri aşamalarda, göz merceğindeki bulanıklığın dışarıdan bakıldığında fark edilmesi.
Katarakt Tedavisi: Tek Çözüm Ameliyat
Kataraktın ilaçla veya gözlükle tedavisi mümkün değildir; tek kesin çözüm cerrahi müdahaledir. Günümüzde en yaygın kullanılan yöntem, bir mikrocerrahi tekniği olan fakoemülsifikasyon (FAKO) yöntemidir.
| Ameliyat Süreci | Uygulanan İşlem |
|---|---|
| Anestezi | Genellikle lokal anestezi tercih edilir. |
| Teknik | Ultrason gücüyle sertleşmiş mercek parçalanarak çıkarılır. |
| Lazer Kullanımı | İhtiyaç duyulması halinde ameliyatın bazı aşamalarında lazer kullanılabilir. |
| Mercek Yerleşimi | Temizlenen alana net görüş sağlayan yeni bir göz içi mercek yerleştirilir. |
Göz İçi Mercek Seçimi ve Akıllı Mercekler
Ameliyatın başarısı kadar, göze yerleştirilecek merceğin kalitesi ve tipi de kritiktir. Bu mercekler ömür boyu gözde kalarak görme işlevini sürdürür. Günümüzde hastanın ihtiyacına göre farklı mercek seçenekleri sunulmaktadır:
- Tek Odaklı Mercekler: Belirli bir mesafede netlik sağlar.
- Trifokal (Akıllı) Mercekler: Uzak, orta ve yakın mesafede net görüş sunar.
- EDOF Mercekler: Uzak görmeyi bozmadan orta mesafede (yaklaşık 60 cm) ek fayda sağlar.
Mercek seçiminde; hastanın yaşam tarzı, beklentileri ve eşlik eden sarı nokta hastalığı, glokom veya diyabetik retinopati gibi diğer göz rahatsızlıkları mutlaka değerlendirilmelidir.
Ameliyat Sonrası İyileşme ve İkincil Katarakt
Katarakt ameliyatı sonrası iyileşme süreci ortalama dört hafta sürer ve bu dönemde düzenli damla kullanımı gereklidir. Önemli bir not olarak; ameliyat edilen bir gözde kataraktın tekrarlaması mümkün değildir.
Ancak, merceğin yerleştirildiği şeffaf dokuda (kapsül) zamanla hücre çoğalmasına bağlı olarak opaklaşma gelişebilir. Halk arasında ikincil katarakt olarak bilinen bu durum, cerrahi bir işlem gerektirmeden, poliklinik şartlarında uygulanan YAG lazer kapsülotomi ışın tedavisi ile birkaç dakikada kolayca tedavi edilebilir.
