psikolojik kas ağrısı ve diş sıkma (myofasial ağrı sendromu)

Psikolojik Kas Ağrıları ve Diş Sıkma (Bruksizm) Nedir?

Ruhsal durum muayeneleri sırasında hastaların büyük bir çoğunluğu baş, boyun ve bel ağrısı şikayetleriyle uzmanlara başvurmaktadır. Bu şikayetlere ek olarak, bir grup hastada özellikle gece uykusunda ortaya çıkan diş sıkma (bruksizm) problemi gözlemlenmektedir. Birçok hasta, semptomları anlaşılamadığı için farklı branşlarda çözüm aramakta ancak asıl nedenin psikolojik kökenli olduğu çok geç fark edilmektedir.

Psikosomatik Bozukluklar ve Miyofasyal Ağrı Sendromu

Ruhsal sıkıntılarla ilişkili olan ancak bedensel semptomlar şeklinde kendini gösteren hastalıklara Psikosomatik Bozukluklar adı verilir. İrritabl bağırsak sendromu, cilt lezyonları ve çeşitli baş ağrıları bu grubun en bilinen örnekleridir. Boyun ve sırt bölgesinde yoğunlaşan ağrılar ise Miyofasyal Ağrı Sendromu olarak tanımlanmaktadır.

Miyofasyal Ağrı Sendromu Belirtileri:

• Kaslarda oluşan tetik noktalardan kaynaklı lokal veya yansıyan ağrı
• Kas spazmı ve yorgunluk hissi
• Hareket kısıtlılığı ve lokal hassasiyet
• Baş dönmesi ve dengesizlik
• Kulakta dolgunluk hissi ve görme bozuklukları
• Uyuşmalar ve deride kızarma

Bu sendromda ağrılar akut olarak başlayabileceği gibi zamanla da gelişebilir. Şikayetler; yorgunluk, soğuk hava, hareketsizlik ve duygusal gerilim ile artarken; sıcak uygulama, masaj ve germe hareketleri ile azalma gösterir.

Diş Sıkma (Bruksizm) ve Çene Eklemi İlişkisi

Miyofasyal ağrı sendromundan en çok etkilenen yapıların başında, günlük hayatta konuşma, çiğneme ve esneme için sürekli kullanılan çene eklemi gelir. Bruksizm, aşırı diş sıkma ve gıcırdatma olarak tanımlanır. Hastalar genellikle sabahları şiddetli çene ve kulak ağrısı ile uyanırlar. Çoğu zaman durumun farkında olmayan hastalar, bir yakınının uyarısı veya diş hekimi muayenesi ile teşhis alırlar.

Ruhsal Çatışmalar Kaslarımıza Nasıl Yansır?

Kişi ruhsal bir çatışma yaşadığında, beyindeki duygu ve kaygı merkezi olan limbik sistemin dengesi bozulur. Bu durumda en sık başvurulan savunma mekanizması bastırmadır. Duygusal engellenmişlik, fiziksel olarak kas sistemine yansır. İlkel savunma mekanizmaları, engellenmiş dürtülerin harekete geçmesini önlemeye çalışırken istemli kas sisteminde bozulmalara yol açar.

Kaslardaki aşırı kasılma ve gevşeyememe hali, aslında bastırma mekanizmasını sürdürme çabasıdır. Bu durum bir anksiyete eşdeğeri olarak kabul edilir. Örneğin; öfkelendiğimizde yumruğumuzu sıkmamız veya kaygılandığımızda vücudumuzu kasmamız, stresin kas ağrısına nasıl dönüştüğünün somut göstergeleridir.

Hangi Duygular Psikosomatik Ağrıya Neden Olur?

İstenmeyen bir duygunun uzun süre ifade edilememesi, ağrı oluşumundaki en büyük etkendir. Özellikle şu profillerde bu ağrılar daha sık görülür:

• Hayır diyemeyen ve herkesi memnun etmeye çalışan kişiler
• Öfkesini dışarı vuramayıp sürekli kontrol altında tutanlar
• Sosyal baskı nedeniyle duygularını bastıranlar

Diş sıkmak, aslında yüzde beliren saldırgan bir ifadedir. Bruksizm, biriken gerginliği atmak için meydana gelse de çene kaslarında spazma yol açar. Bu durum, öfkenin aşırı biçimde kontrol edilmesinin bir yansımasıdır.

Tedavi Yöntemleri ve Multidisipliner Yaklaşım

Miyofasyal ağrı sendromunun en temel semptomu olan ağrı, aslında olumsuz bir uyarana karşı geliştirilen bir savunma tepkisidir. Freud'a göre hoşnutsuzluk yaratan duygular ağrıya dönüştürülerek sembolik bir anlam kazanır.

Tedavi Süreci:

1. Bruksizm Varsa: Diş hekimi ve psikiyatrist koordineli çalışmalıdır.
2. Diğer Kas Ağrılarında: Fizik tedavi uzmanı ve psikiyatrist iş birliği yapmalıdır.
3. Psikoterapi: Tedaviye psikoterapinin eklenmesi, başarı oranını ciddi ölçüde artırır.
4. Farmakoterapi: Günümüzde geliştirilen uygun psikotrop ilaçlar, semptomların yönetiminde etkili sonuçlar vermektedir.