PRİAPİZM NEDİR, NASIL TEDAVİ EDİLİR?

Priapizm Nedir? Uzun Süreli Ereksiyonun Tanımı

Priapizm, cinsel bir uyarı olmaksızın veya cinsel stimülasyondan bağımsız olarak gelişen, dirençli ve uzamış penis sertleşmesi durumudur. Klinik olarak, 6 saati geçen her türlü ereksiyon priapizm olarak kabul edilir. Ereksiyonun 3 saati aşması durumunda dokularda biriken zararlı maddeler, hastada giderek artan şiddetli bir ağrıya yol açar.

Priapizm Hangi Yaş Gruplarında Görülür?

Bu klinik problem her yaştaki erkekte saptanabilen bir durumdur. Bununla birlikte, istatistiksel verilere göre priapizm vakaları özellikle 5-10 yaş ile 20-50 yaş aralıklarında pik yapmaktadır.

Priapizm Tipleri ve Oluş Mekanizmaları

Ereksiyonun 4 saatten uzun sürmesi, penis dokusunda fibrozis (dokuların sertleşmesi ve işlevini yitirmesi) riskini başlatır. Bu süreçte penisin beslenmesi ve oksijenlenmesi bozulduğunda, dokular geri dönüşümsüz olarak hasar görebilir. Oluş mekanizmasına göre hastalık üç ana kategoriye ayrılır:

1. İskemik (Düşük Akımlı) Priapizm: En sık görülen ve acil müdahale gerektiren tiptir.
2. Non-İskemik (Yüksek Akımlı) Priapizm: Genellikle travma sonrası gelişir.
3. Tekrarlayan (Rekürren) Priapizm: Sıklıkla ataklar halinde görülür.

İskemik Priapizmin Nedenleri Nelerdir?

İskemik priapizm, bazen altta yatan bir nedene bağlı olmaksızın (idiopatik) gelişebilirken, bazen de ciddi sistemik hastalıkların bir sonucu olarak ortaya çıkabilir. Olası nedenler şu şekilde sınıflandırılabilir:

• Tromboembolik Nedenler: Orak hücreli anemi, lösemiler, yağ embolileri ve Henoch-Schonlein purpurası.
• Travmatik Faktörler: Perineal veya genital bölgeye alınan darbeler.
• Nörojenik Nedenler: Spinal kord yaralanmaları, otonomik nöropatiler ve anestezi komplikasyonları.
• Malign Tümörler: Primer penis sarkomları; böbrek, mesane, akciğer ve karaciğer metastazları.
• Kimyasal ve İlaç Etkileri: Alkol kullanımı, psikotik ajanlar, antihipertansifler, antidepresanlar (trazodon), lityum ve oral sildenafil (viagra vb.) kötüye kullanımı.
• Enjeksiyonlar ve Enfeksiyon: İntrakavernozal enjeksiyonlar (papaverin vb.) ve nadiren prostat apsesi.

Priapizm Tanısı ve Ayırıcı Tanı Yöntemleri

Tanı koyma sürecinde uzman hekim, öncelikle 4-6 saat süreli ereksiyon öyküsünü değerlendirir. Teşhis; detaylı anamnez, fizik muayene ve korporal kan aspirasyonu (penis içindeki kanın örneği) ile konulur.

Ayırıcı tanıda intrakavernozal kan gazı analizi ve penil Doppler USG altın standart yöntemlerdir.

Tedavi Edilmeyen Priapizmin Riskleri

Priapizm, zamanında müdahale edilmediğinde ciddi komplikasyonlara yol açar. Gecikmiş vakalarda penil nekroz (doku ölümü) ve fibrozis gelişerek, hastada geri dönüşümsüz sertleşme problemleri (iktidarsızlık) ortaya çıkabilir.

İskemik Priapizm Tedavi Yöntemleri

İskemik tip, bir kompartman sendromu olarak kabul edilir ve acil müdahale gerektirir. Tedavinin temel amacı ağrıyı dindirmek ve doku hasarını önlemektir.

Cerrahi Olmayan Medikal Tedaviler

İlk basamakta bir iğne yardımıyla penisteki eski kan boşaltılır. Ardından korporal boşluğa epinefrin, norepinefrin veya fenilefrin gibi sempatomimetik ajanlar enjekte edilir. Bu ilaçların kullanımı öncesinde hastanın tansiyon ve sistemik hastalık öyküsü mutlaka sorgulanmalıdır.

Cerrahi Müdahale

Medikal tedavinin yetersiz kaldığı durumlarda cerrahiye başvurulur. Cerrahide temel amaç, kan akışını yeniden sağlamak için yeni bir damar yolu (şant) oluşturmaktır.

Non-İskemik ve Rekürren Priapizm Tedavisi

Non-iskemik priapizm genellikle daha hafif seyreder. Tedavide lokal buz uygulaması ve basınç tercih edilebilir; ancak çoğu vakada arteriyel embolizasyon (damar tıkama) kesin çözüm sunar.

Rekürren (tekrarlayan) priapizm ise genellikle orak hücreli anemi hastalarında görülür. Bu durumda koruyucu olarak şu ajanlar kullanılabilir:

• Etilefrin ve Fenilefrin
• Antiandrojenler veya GnRH agonistleri
• Yatmadan önce alınan Baklofen (tekrarları önlemede etkili olduğu bildirilmiştir)