Ürolojik muayene nedir ve neler yapılır?

Ürolojik Muayene Nedir ve Nasıl Yapılır?

Ürolojik muayene, hastanın şikayeti ne olursa olsun kapsamlı bir fiziksel değerlendirme ile başlar. Uzman bir hekim için muayene süreci, hastanın odaya girdiği ilk andan itibaren gözlemle başlar. Hastanın yüz ifadesindeki ağrı belirtileri, ciltteki solukluk, sarılık veya belirgin kilo kaybı; kanser, böbrek yetmezliği veya kronik hastalıklar hakkında önemli ipuçları verir.

Ürolojik Muayenede Değerlendirilen Bölgeler

Ürolojik bir değerlendirmede özellikle belirli bölgelerin detaylı incelenmesi hayati önem taşır. Muayene sırasında odaklanılan temel alanlar şunlardır:

• Karın bölgesi muayenesi
• Kasık ve genital bölge kontrolü
• Parmakla rektal muayene (prostat ve çevre dokuların kontrolü)

Karın Muayenesi ve Bulgular

Karın muayenesi, hasta yatar pozisyonda ve dizlerini hafifçe karnına çekmişken gerçekleştirilir. İlk aşamada gözlem yoluyla karındaki asimetri, şişkinlik veya kitle varlığı kontrol edilir. Bu belirtiler karın içi kitle, sıvı birikimi veya fıtık habercisi olabilir. Ardından stetoskop ile bağırsak ve damar sesleri dinlenir.

El ile yapılan palpasyon (dokunma) muayenesinde ise böbreklerin durumu, hassasiyet ve ele gelen kitleler kontrol edilir. Normal şartlarda böbrekler ele gelmezken; tümör, apse, kist veya tıkanıklığa bağlı büyümeler muayenede tespit edilebilir. Benzer şekilde, boş bir mesane hissedilmezken, dolu bir mesane kolayca fark edilir.

Erkeklerde Genital ve Kasık Muayenesi

Erkek hastaların muayenesinde kasık fıtıkları ve cilt lezyonları öncelikle incelenir. Testisler boyut, kıvam ve simetri açısından değerlendirilir. Testis muayenesinde ele gelen sert kitleler, aksi kanıtlanana kadar kötü huylu tümör riski taşır. Ayrıca şu hususlar kontrol edilir:

• Varikosel: Ayakta yapılan muayene ile testis damarlarındaki genişleme kontrol edilir.
• Epididim ve Sperm Kanalı: Hassasiyet ve yapısal bütünlük incelenir.
• Penis Muayenesi: Sünnet derisi darlığı, idrar deliği konumu ve olası akıntılar değerlendirilir.

Kadınlarda Genital ve Kasık Muayenesi

Kadın hastalarda muayene, kasık bölgesindeki hassasiyet ve kitle kontrolü ile başlar. Cilt lezyonları gözlemlendikten sonra, özellikle idrar kaçırma şikayeti olan hastalar idrara sıkışık halde muayene edilir. Bu sayede idrar kaçırmanın tipi ve tetikleyici unsurları net bir şekilde tespit edilir.

Parmakla Rektal Muayene

Özellikle ileri yaştaki erkeklerde prostat kanseri teşhisi için bu muayene zorunludur. Hasta yan yatar veya litotomi pozisyonundayken yapılan bu işlemde, prostatın yapısı incelenir. Gerekli görüldüğünde prostat masajı yapılarak tanısal akıntı örneği alınabilir.

Ürolojide Tanı Yöntemleri: İdrar Analizi

Ürolojik hastalıkların değerlendirilmesinde kullanılan ilk laboratuvar testi idrar analizidir. Bu test, hem üriner sistem hem de sistemik hastalıklar hakkında hızlı ve ekonomik bilgi sağlar. İdeal bir sonuç için idrar örneği ilk bir saat içinde incelenmelidir.

Ürolojik Görüntüleme Yöntemleri

Tanı sürecini netleştirmek için modern tıbbın sunduğu çeşitli görüntüleme tekniklerinden faydalanılır:

1. Direkt Üriner Sistem Grafisi (DÜSG): Böbrek gölgeleri, taşlar ve kemik yapıları hakkında genel bilgi verir.
2. İntravenöz Piyelografi (IVP): Damardan verilen ilaçla böbrek fonksiyonlarını ve idrar yollarını (taş, kanser vb.) gösteren ilaçlı filmdir.
3. Voiding Sisto-Üretrografi (VCUG): Mesane ilaçla doldurularak işeme sırasında çekilen filmdir; darlık ve kaçakları tespit eder.
4. Ultrasonografi (USG): Ses dalgalarıyla kist ve tümör tanısında kullanılan hızlı ve radyasyonsuz bir yöntemdir.
5. Bilgisayarlı Tomografı (BT): X ışınları ile organların detaylı kesitlerini sunar; taş ve travma vakalarında kritiktir.
6. Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI): Radyasyon içermez. İlaç alerjisi veya böbrek yetmezliği olanlarda, tomografinin yetersiz kaldığı durumlarda tercih edilir.