Polikistik Over

Polikistik Over Sendromu Nedir ve Nasıl Teşhis Edilir?

Polikistik Over Sendromu (PKOS), kadınları yaşam boyu etkileyebilen hormonal bir durumdur. Bir kadına PKOS tanısı konulabilmesi için aşağıda belirtilen üç temel kriterden en az ikisinin bir arada bulunması şarttır:

• Yumurtalıkların (overlerin) polikistik görünümü: Ultrason muayenesinde izlenen spesifik yapı.
• Hiperandrojenizm bulguları: Erkeklik hormonunun artışına bağlı olarak vücutta tüylenme, sivilce artışı veya laboratuvar testlerinde saptanan hormon yüksekliği.
• Adet düzensizliği: Hiç adet görememe veya 2-3 ayda bir gerçekleşen düzensiz adet döngüleri.

İlk paragrafta belirtildiği üzere, bu kriterlerden ikisine sahip olan hastalarda polikistik over sendromu varlığından söz edilir.

Polikistik Over Görünümü ve Sendrom Arasındaki Fark

Kadınların yaklaşık %20'sinde ultrason muayenesi sırasında yumurtalıklarda polikistik bir görünüm izlenebilir. Ancak bu durum her zaman bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Polikistik over görünümü toplumun beşte birinde rastlanan bir bulguyken, Polikistik Over Sendromu kadınların yalnızca %5-8'lik bir kısmını etkiler. Tanı için ultrason bulgusuna ek olarak diğer klinik şikayetlerin de eşlik etmesi gerekmektedir.

PKOS ve İnfertilite (Kısırlık) İlişkisi

Kadın kaynaklı infertilite (kısırlık) vakalarının yaklaşık yarısı polikistik over sendromundan kaynaklanmaktadır. Bu hastalarda adetler genellikle ilk dönemlerden itibaren düzensizdir. Ayrıca çene, meme ucu, göbek ve bacak iç kısımlarında tüylenme artışı (hirsutizm) sık görülen bir belirtidir.

Toplumda bu durum genellikle "yumurtalık tembelliği" olarak adlandırılsa da aslında durum tam tersidir. Yumurtalıklar çok çalışır ancak hormonal düzensizlik nedeniyle gebeliği sağlayacak olgun bir yumurta yerine, onlarca küçük yumurta oluşur. Bu durum, tedaviyle veya kendiliğinden gelişen ikiz ve üçüz gebeliklerin bu hastalarda daha sık görülmesine neden olur.

Polikistik Over Sendromunda Tedavi Süreçleri

PKOS hastalarında çocuk sahibi olma süreci sabır ve doğru planlama gerektirir. Tedavi basamakları genellikle şu şekilde ilerler:

1. Yaşam Tarzı Değişikliği: Hastaların büyük çoğunluğu fazla kiloludur. Sadece %10-15 oranında kilo kaybı bile adetleri düzene sokarak ilaçsız gebelik sağlayabilir.
2. Klomifen Sitrat Tedavisi: Başlangıç tedavisi olarak kullanılan bu ilaçla 6-8 aylık süreçte %80 yumurta gelişimi ve %40 gebelik elde edilir.
3. İğne Tedavisi ve Aşılama: Ağızdan alınan ilaçlara yanıt alınamazsa, göbek veya kalçadan yapılan iğnelerle yumurta gelişimi desteklenir ve ardından aşılama (spermlerin rahim içine verilmesi) uygulanır.
4. Metformin Kullanımı: İnsülin direncini kırmak için kullanılan bu ilaç, hem adetleri düzenler hem de düşük ihtimalini azaltır.

Cerrahi Müdahale ve Tüp Bebek Seçeneği

Eğer 3 kez uygulanan aşılama yönteminden sonuç alınamazsa tüp bebek tedavisine geçilir. Cerrahi bir seçenek olan Laparoskopik Drilling (yumurtalık dokusunun yakılması) ise yapışıklık riski ve diğer yöntemlerin başarısı nedeniyle günümüzde daha az tercih edilmektedir.

PKOS Hakkında Bilinmesi Gereken Önemli Noktalar

Polikistik over sendromu ile mücadele eden hastaların dikkat etmesi gereken kritik hususlar şunlardır:

Özetle; Polikistik over sendromu, doğru uzman kontrolünde yönetildiğinde gebelik şansının oldukça yüksek olduğu bir durumdur. Tedavi sürecinde sağlıklı beslenme ve egzersiz, hem gebelik başarısını artırmak hem de uzun vadeli sağlık risklerini önlemek adına hayati önem taşır.