Plasenta Previa
- Plasenta previa, plasentanın rahim ağzını kapatarak gebeliğin son dönemlerinde ciddi ve ağrısız vajinal kanamalara yol açan riskli bir durumdur.
- Tanısı ultrasonla konulan bu tabloda, sezaryen geçmişi, ileri anne yaşı ve çoğul gebelikler en önemli risk faktörleri arasında yer almaktadır.
- Anne ve bebek sağlığını tehdit eden bu durumda temel doğum yöntemi sezaryendir ve hastaların tam donanımlı merkezlerde takip edilmesi hayati önem taşır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Plasenta Previa: Tanımı ve Genel Bakış
Plasenta previa, anne rahmindeki bebek (fetus) ile anne arasındaki bağı sağlayan plasentanın, doğum kanalının üzerinde yer alarak bu kanalı kapatması durumudur. Bu klinik tabloda plasenta, bebeğin önde gelen kısmından daha aşağıda, yani serviks (rahim ağzı) komşuluğundadır.
Hamileliğin özellikle son dönemlerinde ciddi vajinal kanamalara yol açabilen bu durum, hem anne hem de bebeğin sağlığını doğrudan tehdit eden riskli bir gebelik tablosudur.
Plasenta Previa Neden Olur?
Bu durumun kesin oluş mekanizması tam olarak bilinmemekle birlikte, endometrium (rahim iç zarı) üzerindeki hasarlar ve bu bölgedeki kan akımı problemleri temel nedenler arasında gösterilmektedir. Bazı faktörler plasenta previa riskini önemli ölçüde artırmaktadır.
Risk Faktörleri Nelerdir?
- Rahim içi cerrahi operasyonlar: Daha önce geçirilmiş sezaryen, myomektomi (myom alınması) ve kürtaj işlemleri.
- Multiparite: Birden fazla doğum yapmış olmak.
- İleri anne yaşı: 35 yaş ve üzerindeki gebeliklerde risk artmaktadır.
- Çoğul gebelikler: İkiz veya üçüz gebelik durumları.
- Öykü: Önceki gebeliklerde plasenta previa veya düşük geçmişi bulunması.
- Yaşam tarzı ve diğerleri: Sigara kullanımı ve rahimde myom varlığı.
Daha önce bu durumu yaşayan kadınlarda, sonraki hamilelikte tekrarlama riski %4-8 arasındadır. Sezaryen geçmişi olanlarda ise risk 1.5 ile 5 kat artarak, operasyon sayısına bağlı olarak %10 seviyelerine çıkabilir.
Plasenta Previa Çeşitleri ve Görülme Sıklığı
Plasenta previa, plasentanın rahim ağzı ile olan ilişkisine göre üç ana gruba ayrılır:
| Türü | Açıklama | Görülme Oranı |
|---|---|---|
| Tam (Total) Previa | Plasenta rahim ağzını tamamen kapatır. | %20 - 45 |
| Kısmi (Parsiyel) Previa | Plasenta rahim ağzının bir kısmını kapatır. | %30 |
| Marjinal Previa | Plasenta rahim ağzına yakındır ancak kapatmaz. | %25 - 50 |
Gebeliğin erken dönemlerinde (ikinci trimester) plasentanın aşağıda görülme oranı %5-20 arasındadır. Ancak rahim büyüdükçe plasenta yukarı çekilir ve bu olguların %90'ı doğum anında normale döner.
Belirtiler ve Teşhis Yöntemleri
En tipik belirti, gebeliğin 20. haftasından sonra aniden başlayan ağrısız vajinal kanamalardır. Bazı vakalarda doğum anına kadar hiçbir belirti görülmeyebilir; bu durumda doğum sancılarıyla birlikte şiddetli kanama oluşabilir.
Teşhis Süreci:
- Kesin teşhis ultrasonografik inceleme ile konulur.
-
- haftadan önce rahim büyümesi devam ettiği için bu dönemden önce kesin teşhis konulması yanıltıcı olabilir.
- İdrara sıkışık halde yapılan ultrason değerlendirmesi plasenta konumunu netleştirir.
Anne ve Bebek İçin Riskler
Anne İçin Risk Faktörleri
- Aşırı Kanama: Anne adayını şoka sokabilecek kadar şiddetli olabilir ve kan transfüzyonu gerektirebilir.
- Plasenta Accreata: Plasentanın rahim duvarına yapışması durumudur. İleri seviyelerde (increata ve percreata) plasenta mesaneye kadar ilerleyebilir ve rahmin alınmasına neden olabilir.
Bebek İçin Risk Faktörleri
- Anemi (Kansızlık): Kanamaya bağlı olarak bebeğin kansız kalması.
- Prezentasyon Anomalileri: Bebeğin makat, yan veya çapraz duruş sergilemesi (olguların %30'unda görülür).
- Prematürite: Erken doğum riski ve buna bağlı gelişen solunum sıkıntıları, bağırsak hasarları ve sarılık.
- Gelişme Geriliği (IUGR): Kan akımının azalmasına bağlı olarak bebeğin rahim içinde yeterince büyüyememesi.
İzlem ve Tedavi Süreci
Tanı konulan gebeler, ağır fiziksel aktivitelerden ve cinsel ilişkiden kaçınmalıdır. Kanama riskini tetikleyebileceği için acil sezaryen hazırlığı olmadan vajinal muayene yapılmamalıdır.
Tedavi ve Doğum Planlaması:
- Doğum Şekli: Kesin doğum şekli sezaryendir. Sadece marjinal veya aşağı yerleşimli durumlarda normal doğum denenebilir.
- Planlı Sezaryen: Genellikle 37-38. haftalarda planlanır. Bebeğin akciğer gelişimi için kortikosteroid tedavisi uygulanabilir.
- Acil Durumlar: Durdurulamayan kanama, fetal distres (bebeğin kalp atışlarının bozulması) veya şok bulguları varsa acil sezaryen gereklidir.
Önemli Not: Plasenta previa tanısı alan hastaların, prematüre bebek bakımı için tam donanımlı yenidoğan yoğun bakım ünitesi bulunan hastaneleri tercih etmeleri hayati önem taşımaktadır.
