Pelvik ağrıların tanısı ve sınıflandırılması

Pelvik Ağrı Nedir? Görülme Sıklığı ve İstatistikler

Pelvik ağrı, 8-50 yaş aralığındaki kadın popülasyonunun %14 ile %24’ünü etkileyen önemli bir sağlık sorunudur. Bu ağrıların kökeni genellikle tek bir branşla sınırlı kalmayıp multidisipliner bir yaklaşım gerektirmektedir. Yapılan popülasyon çalışmaları, ağrıların kaynağını şu şekilde kategorize etmektedir:

Laparoskopik bulgular incelendiğinde ise vakaların %35'inde herhangi bir patolojiye rastlanmazken, %33'ünde endometriozis ve %24'ünde adezyon (yapışıklık) saptanmıştır.

Pelvik Ağrıda Tanı Süreci ve Anamnez

Pelvik ağrı şikayetiyle başvuran bir hastada doğru teşhis için iyi bir anamnez (hasta öyküsü) ve fizik muayene şarttır. Hekim, ağrının karakterini anlamak için hastaya şu kritik soruları yöneltmelidir:

• Ağrının başlangıç zamanı, süresi ve artış hızı (ani veya yavaş),
• Sürekli mi yoksa aralıklı mı olduğu,
• Ağrının karakteri (keskin, yırtılır tarzda veya belirsiz),
• Yayılım gösterdiği bölgeler ve yer değiştirme durumu,
• Yüzeyel veya derin hissedilme düzeyi,
• Eşlik eden semptomlar (bulantı, diyare, konstipasyon, gaz çıkarımı),
• Üreme döngüsü, beslenme, stres, travma veya günün belli saatleri ile ilişkisi.

Fizik muayene aşamasından sonra ultrasonografi ve gerekli laboratuvar incelemeleri ile tanı süreci desteklenir.

Jinekolojik ve Gastrointestinal Ağrıların İlişkisi

Uterus, serviks, adneks, alt ileum, sigmoid kolon ve rektum aynı viseral inervasyonu paylaşmaktadır. İletiler, sempatik sinirler aracılığıyla T10-L1 segmentlerine iletilir. Bu anatomik benzerlik nedeniyle jinekolojik ve gastrointestinal kaynaklı ağrıları birbirinden ayırt etmek klinik olarak oldukça güçtür.

1. Akut Pelvik Ağrılar

Akut pelvik ağrı, aniden gelişen ve hızlı müdahale gerektirebilen durumları kapsar. Bu kategorideki başlıca nedenler şunlardır:

Gebelik Komplikasyonları

• Rüptüre olmuş veya olmamış ektopik gebelik (dış gebelik),
• Abortus (düşük),
• Dejenere uterin fibroid tümörler.

Akut Enfeksiyonlar

• Endometritis ve Akut Pelvik Enflamatuvar Hastalık (PID),
• Tubo-ovarian abseler,
• Pelvik tromboflebit ve ovarian ven trombozu.

Adneksal Kitleler

• Korpus luteum hematomu ve rüptüre ovarian kistler,
• Ovarian torsiyon (yumurtalık burkulması),
• Endometriosis ve ovarian hiperstimulasyon sendromu.

2. Reküren (Tekrarlayan) Ağrılar

Belirli periyotlarla tekrarlayan ağrılar farklı sistemlerden kaynaklanabilir:

• Jinekolojik: Mittelschmerz (yumurtlama ağrısı), primer veya sekonder dismenore.
• Ürolojik: Kistler, akut pyelonefrit ve üreter taşları.
• Abdominal Duvar: Hematom, strangüle veya inkarsere herni (fıtık).
• Diğer: Akut porfiria, anevrizma ve abdominal angina.

3. Kronik Pelvik Ağrılar

Uzun süreli devam eden kronik pelvik ağrı, hastanın yaşam kalitesini ciddi oranda etkiler. Nedenleri şu başlıklar altında toplanır:

Jinekolojik Nedenler

• Ekstrauterin: Adezyonlar, kronik PID, endometriozis ve ovarian remnant syndrome.
• Uterin: Adenomyosis, kronik endometritis, fibroid tümörler, intrauterin araçlar (RİA) ve pelvik konjesyon.

Ürolojik ve Gastrointestinal Nedenler

• Ürolojik: Kronik idrar yolu enfeksiyonu, interstisyal kistler, mesane taşları ve overactive mesane.
• Gastrointestinal: İrritabl Bağırsak Sendromu (İBS), inflamatuvar bağırsak hastalıkları, kronik appendisit ve konstipasyon.

Muskuloskeletal ve Diğer Nedenler

• Kas-İskelet: Fibromyosit, bel ağrısı, skolyoz, lordoz, osteoporoz ve miyofasyal ağrı.
• Sistemik/Psikolojik: Fiziksel veya seksüel suistimal, somatizasyon bozuklukları ve hiperparatiroidizm.

Özetle; pelvik ağrılarda öncelikle kapsamlı bir fizik muayene yapılmalı, doğru tanı konulmalı ve ardından nedene yönelik spesifik tedaviler uygulanmalıdır.