OPTİK NEVRİT

Optik Nevrit Nedir? Tanımı ve Sınıflandırılması

Optik nevrit, genel tanımıyla optik sinirin herhangi bir nedene bağlı olarak gelişen inflamasyonudur. Bu durum izole bir şekilde ortaya çıkabileceği gibi; Multipl Skleroz (MS), nöromyelitis optika (NMO) veya akut dissemine ensefalomiyelit (ADEM) gibi hastalıklarla birlikte de görülebilir. Klinik olarak, inflamasyon optik sinir başında ise papillit, sinir başı normal görünüyorsa retrobulber nevrit olarak adlandırılır.

Optik sinir demyelinasyonu; parainfeksiyöz, paraneoplastik veya otoimmün bir zeminde gelişebilmektedir. Bu derlemede, özellikle son gelişmeler ışığında Akut İdiyopatik Demyelinizan Optik Nevrit ve bu tablonun MS ile olan doğrudan ilişkisi ele alınacaktır.

Epidemiyoloji ve Fizyopatoloji

Optik nevrit vakaları tipik olarak 18-45 yaş aralığında, beyaz ırkta ve kadınlarda daha sık gözlemlenir. MS hastalarının yaklaşık %20'sinde hastalığın ilk belirtisi izole optik nevrit atağıdır. Ayrıca, bir MS hastasının yaşamı boyunca bu atağı geçirme olasılığı %66 gibi yüksek bir orandadır.

Fizyopatolojik süreçte, vasküler endotel inflamasyonuna bağlı olarak kan-beyin bariyerinin yıkılması temel rol oynar. Sinir liflerindeki demyelinasyon iletimi yavaşlatırken, meningeal kılıflardaki irritasyon ağrıya neden olur. Göz hareketleriyle artan ağrının sebebi, orbital apeksteki kasların optik sinir kılıfı ile olan yakın bağlantısıdır.

Klinik Semptomlar ve Tanı Süreci

Olguların %90'ında ilk semptom göz çevresinde ağrıdır. Bu ağrıyı, saatler veya günler içinde gelişen tek taraflı görme azlığı takip eder. Hastaların bir kısmında ışık parlamaları (fosfenler) görülebilir. Tanı aşamasında en kritik objektif bulgu, az gören gözde saptanan relatif afferent pupilla defektidir.

Klinik muayenede dikkat edilmesi gereken noktalar şunlardır:

• Renk görme ve kontrast duyarlılığı neredeyse tüm hastalarda bozulur.
• Hastaların 2/3'ünde optik sinir başı oftalmoskopik olarak normal görünür.
• Görme alanı muayenesinde genellikle diffüz depresyon veya santral skotomlar saptanır.
• İyileşme süreci genellikle 2. haftada başlar ve %90 oranında 4-6 hafta içinde tamamlanır.

Atipik Özellikler ve Ayırıcı Tanı

Eğer hastada aşağıdaki atipik özellikler mevcutsa, vaskülitik, enfeksiyöz veya iskemik gibi alternatif tanılar araştırılmalıdır:

Tablo 1: Optik Nevritte Ayırıcı Tanı Kategorileri

Multipl Skleroz (MS) Riskinin Belirlenmesi ve Beyin MRG

Optik nevrit atağı sonrası MS riskini belirlemede en güçlü prognostik araç gadolinium kontrastlı beyin MRG'dir. MRG'de saptanan demyelinizan plaklar, ileride gelişebilecek kesin klinik MS tanısı ile doğrudan ilişkilidir. T2 sekanslarında yüksek sinyalli, ovoid ve ventriküllere dik yerleşimli plaklar karakteristik bulgulardır.

ONTT (Optik Nevrit Tedavi Çalışması) verilerine göre 15 yıllık MS risk oranları şöyledir:

• MRG'si tamamen normal olanlarda: %25
• En az 1 adet beyaz cevher lezyonu olanlarda: %72
• 3 veya daha fazla plağı olanlarda: %78

Güncel Tedavi Yaklaşımları

Akut dönemde standart tedavi protokolü intravenöz yüksek doz metilprednizolon (İVMP) uygulamasıdır. Bu tedavi görme iyileşmesini hızlandırsa da, nihai görme keskinliğini değiştirmez. MS gelişme riskini ise sadece ilk 2 yıl için azaltmaktadır.

İmmün Modülatör Tedavi (İnterferonlar): CHAMPS ve ETOMS çalışmaları, ilk atak sırasında beyninde en az 2 adet demyelinizan plak bulunan hastalarda İnterferon beta-1a kullanımının MS riskini %50 oranında azalttığını kanıtlamıştır. Bu nedenle yüksek riskli olgular mutlaka nöroloji kliniklerine yönlendirilmelidir.

Gelecek Perspektifi: OKT ve Biyomarkerlar

Optik Koherens Tomografi (OKT), retinal sinir lifi tabakasındaki (RSLT) değişimleri izlemek için kritik bir teknolojidir. Akut atak sonrası 3-6 ay içinde RSLT kalınlığında incelme saptanabilmektedir. Bu yöntem, MS hastalığının aktivitesini ve tedavi etkinliğini takip etmede değerli bir araçtır.

Ayrıca, beyin omurilik sıvısında Nogo-A gibi aksonal hasar biyomarkerlarının araştırılması, gelecekte MS tanısı ve kişiselleştirilmiş tedavi süreçleri için umut vaat etmektedir.