Normal doğumun evreleri nelerdir?
- Normal doğum; rahim ağzının açılması, bebeğin doğumu ve plasentanın ayrılması olmak üzere üç temel fizyolojik evreden oluşur.
- Gerçek doğum sancıları düzenli aralıklarla gelip rahim ağzında açılmaya neden olurken, yalancı sancılar düzensizdir ve dinlenmeyle geçebilir.
- Doğum sürecinde ilerlemeyen eylem, baş-çatı uyumsuzluğu veya enfeksiyon gibi komplikasyonlar gelişebilir ve vajinal yırtıkları önlemek için kontrollü doğum kesisi uygulanabilir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Normal Doğumun Evreleri Nelerdir?
Doğum eylemi, biyolojik olarak üç temel evreden oluşmaktadır. Her evre, bebeğin dünyaya geliş yolculuğunda farklı fizyolojik değişimleri temsil eder.
I. Evre: Açılma ve İncelme Dönemi
Rahim ağzında açılmaya (dilatasyon) ve incelmeye (efasman) neden olacak güçteki etkin doğum kasılmalarının başlamasıyla, rahim ağzının tam açılmasına (10 cm) kadar geçen süreçtir. Bu evrede bebeğin başı içeride manevralar yaparak aşağı iner. Normal doğumun en uzun evresi olup, ilk doğumlarda ortalama 10 saat, sonraki doğumlarda ise yaklaşık 6 saat sürer. Bu süreç latent faz ve aktif faz olarak ikiye ayrılır.
II. Evre: Bebeğin Doğumu
Rahim ağzının tam açılmasından bebeğin tamamen doğmasına kadar geçen süreci ifade eder. Bu süre ilk doğumlarda 2 saati, ikinci veya sonraki doğumlarda ise 45 dakikayı geçmemelidir.
III. Evre: Plasentanın Ayrılması
Bebeğin tamamen doğması ile bebeğin eşi (plasenta) ve eklerinin bütünü ile atılmasına kadar geçen süreçtir. Yaklaşık 5 ila 30 dakika sürer ve bu evrenin sonunda doğum eylemi tamamlanmış olur.
Doğum Eyleminin Başladığı Nasıl Anlaşılır?
Normal doğum eyleminin başlaması etkin kasılmalar ile anlaşılır. Etkin kasılmalar; her 2-4 dakikada bir düzenli aralıklarla gelen, 30-90 saniye süren ve rahim ağzının açılmasına neden olan ritmik hareketlerdir.
Gerçek ve Yalancı Doğum Sancıları Arasındaki Farklar
Doğumun yaklaştığı dönemde hissedilen sancıların niteliği, eylemin gerçekliğini belirler. Aşağıdaki tabloda bu farklar özetlenmiştir:
| Özellik | Gerçek Doğum Sancıları | Yalancı Doğum Sancıları |
|---|---|---|
| Aralıklar | Düzenli aralıklarla gelir. | Düzensiz aralıklarla olur. |
| Şiddet ve Süre | Giderek şiddetlenir, 1 dakikayı geçmez. | Süresi uzun ve düzensizdir. |
| Hissedilen Bölge | Bel ve karında hissedilir (Fundal hakimiyet). | Kasık bölgesinde hissedilir. |
| Rahim Ağzı Etkisi | Yumuşama ve açılmaya sebep olur. | Açılmaya neden olmaz. |
| İlaç Etkisi | Ağrı kesicilerle durmaz. | Ağrı kesicilerle durur. |
Prezentasyon Nedir?
Prezentasyon, anne rahmindeki bebeğin doğum kanalına ilk giren bölümünü tanımlar. Gebeliklerin %96’sında önde gelen kısım bebeğin başıdır. Normalde bebeğin yüzü arkaya bakar ve doğarken ilk görülen bölge kafasının arkasıdır (oksiput).
- Yüz Gelişi: Çene öndeyse doğum kolay olabilir; ancak çene arkaya bakıyorsa vajinal doğum mümkün değildir ve sezaryen gereklidir.
- Makat Gelişi: Bebeğin poposunun önde olması durumudur ve sezaryen gerektirir.
İlerlemeyen Eylem ve Baş-Çatı Uyumsuzluğu
Doğum ağrılarının etkin olmasına rağmen bebek başının doğum kanalına inmemesi durumuna ilerlemeyen eylem denir. Bu durumun en önemli nedeni, bebeğin kafasının kanala uygun şekilde girmemesidir.
Baş - çatı uyumsuzluğu, bebek başı ile annenin leğen kemiği yapısının vajinal doğuma olanak sağlamadığı durumlarda kullanılır. Oksitosin desteğine rağmen eylem durursa, bu uyumsuzluktan veya makrozomik (4000 gr üzeri) bebekten şüphelenilir. Bu durum anne ve bebekte omuz takılması (omuz distosisi) riskini artırır.
Normal Doğumda Karşılaşılabilecek Olası Sorunlar
Normal doğum süreci her zaman planlandığı gibi ilerlemeyebilir. Karşılaşılabilecek bazı komplikasyonlar şunlardır:
- Enfeksiyon (İntrapartum): Uzamış eylemde ve suyun gelmesi durumunda anne ve bebek enfeksiyon riski altındadır. Amniyotik sıvının enfekte olması bebekte pnömoni (akciğer enfeksiyonu) riskini doğurur.
- Rahim Yırtılması (Uterin Rüptür): Özellikle önceki doğumu sezaryen olanlarda, uzamış eylem nedeniyle rahimin alt kısmının incelip yırtılmasıdır.
- Pelvik Duvar Yaralanmaları: Bebeğin başının kanalda uzun süre hareketsiz kalması sonucu oluşan aşırı basınç kaynaklı yaralanmalardır.
- Bebekte Kafa Kemiklerinin Binmesi: Aşırı binme durumunda kafa içi kanamalar gelişebilir.
- Fistül Oluşması: Vajina ile idrar torbası veya rektum arasında istenmeyen geçitlerin oluşmasıdır.
Epizyotomi (Doğum Kesisi) Nedir?
Epizyotomi, vajina ve perine bölgesindeki kontrolsüz yırtılmaları önlemek, sarkmaları engellemek ve bebeğin çıkışını rahatlatmak için doktor tarafından yapılan kontrollü kesidir. İki tipi bulunmaktadır:
- Median (Orta Hat): Daha az kanama olur, tamiri kolaydır ve ağrı nadirdir. Ancak rektuma uzama riski dezavantajıdır.
- Mediolateral (Yana Doğru): Rektuma uzama ihtimali düşüktür. Ancak kanama daha fazla, tamiri daha zor ve ağrı daha sıktır.
Epizyotomi Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler: En sık görülen şikayet ağrıdır ve genellikle ağrı kesicilere yanıt verir. Eğer ağrı kesiciye rağmen geçmeyen şiddetli bir ağrı varsa, bu durum bir hematom (pıhtı) veya enfeksiyon belirtisi olabilir.
