PROFLAKTİK(KORUYUCU) HPV AŞILARI
- HPV aşıları, virüs benzeri partiküller içeren ve bulaşıcı özelliği olmayan, rahim ağzı kanseri ile anogenital siğillere karşı yüksek koruma sağlayan proflaktik aşılardır.
- Piyasada ikili, dörtlü ve dokuzlu olmak üzere üç tip aşı bulunmakta olup, uygulama dozu yaş grubuna göre 2 veya 3 doz şeklinde değişmektedir.
- Dünya Sağlık Örgütü tarafından güvenli olduğu onaylanan aşıların 9-26 yaş aralığındaki herkese yapılması önerilirken, emzirme döneminde güvenle uygulanabileceği ancak gebelikte önerilmediği belirtilmektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
HPV Aşısı ve Koruyucu Özellikleri
Güncel HPV aşıları, rekombinan teknoloji ile üretilen ve virüse karşı yüksek koruma sağlayan proflaktik aşılardır. Bu aşılar, virüsün L1 geninin bir konak hücreye (maya veya bakülovirüs) yerleştirilmesiyle elde edilen virüs benzeri partiküller (VLP) içerir. VLP'ler şekil ve boyut olarak HPV'ye benzese de viral DNA içermedikleri için enfeksiyöz (bulaşıcı) veya onkojenik (kanserojen) özellik taşımazlar. Terapötik (iyileştirici) aşılar üzerindeki çalışmalar ise günümüzde deneysel aşamada devam etmektedir.
Piyasada Bulunan HPV Aşısı Çeşitleri
Günümüzde dünya genelinde ve ülkemizde erişilebilir olan üç temel HPV aşısı bulunmaktadır. Bu aşılar hedefledikleri HPV tiplerine göre şu şekilde sınıflandırılır:
- İkili Aşı (Cervarix™): Yüksek riskli HPV tip 16 ve 18'e karşı koruma sağlar.
- Dörtlü Aşı (Gardasil™): HPV tip 6, 11, 16 ve 18'e karşı koruma sağlar.
- Dokuzlu Aşı (Gardasil-9™): HPV tip 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58 tiplerine karşı geniş kapsamlı koruma sağlar.
HPV Aşısı Uygulama Takvimi ve Doz Bilgileri
Her üç aşı da intramüsküler (kas içine) uygulanır. Uygulama dozları yaş gruplarına göre farklılık göstermektedir. Tüm dozların 1 yıl içerisinde tamamlanması önerilir.
| Aşı Türü | Yaş Grubu | Doz Sayısı | Uygulama Ayları |
|---|---|---|---|
| İkili Aşı | 9-14 Yaş | 2 Doz | 0. ve 6. aylar |
| 15 Yaş ve Üzeri | 3 Doz | 0., 1. ve 6. aylar | |
| Dörtlü Aşı | 9-13 Yaş | 2 Doz | 0. ve 6. aylar |
| 14 Yaş ve Üzeri | 3 Doz | 0., 2. ve 6. aylar | |
| Dokuzlu Aşı | 9-14 Yaş | 2 Doz | 0. ve 6. aylar |
| 15 Yaş ve Üzeri | 3 Doz | 0., 2. ve 6. aylar |
Önemli Not: 9-14 yaş grubunda ikinci doz, ilk dozdan sonraki 5. aydan önce yapılırsa, yaşa bakılmaksızın mutlaka üçüncü doz uygulanmalıdır.
HPV'nin Neden Olduğu Sağlık Sorunları ve Aşının Etkinliği
HPV virüsü, dünya genelinde yılda yaklaşık 500.000 rahim ağzı (serviks) kanseri vakasına ve 10 milyon yüksek dereceli servikal neoplaziye (CIN 2, 3) yol açmaktadır. Ayrıca her yıl 30 milyon kişide anogenital siğil geliştiği tahmin edilmektedir.
Anogenital siğillerin %90'ı HPV tip 6 ve 11 kaynaklıdır. Dörtlü aşının bu tiplere karşı etkinliği, siğillere karşı %90 oranında potansiyel koruyuculuk sağlar. Yapılan FUTURE-I çalışması, dörtlü aşının siğillere karşı %100 etkin olduğunu kanıtlamıştır.
Aşı Öncesi ve Sonrası Bilinmesi Gerekenler
- Tarama Gerekliliği: Aşı öncesinde servikal smear testi veya HPV tip tayini yapılması zorunlu değildir.
- Güvenlik: Dünya Sağlık Örgütü (WHO), 200 milyondan fazla uygulanan bu aşıların güvenli olduğunu ve ciddi bir yan etki saptanmadığını bildirmiştir.
- Uygulama Önerileri: ACOG, 9-26 yaş arası tüm kadın ve erkeklerin aşılanmasını önermektedir. Anormal smear sonucu veya siğil hikayesi aşıya engel teşkil etmez.
Gebelik ve Emzirme Döneminde HPV Aşısı
Gebelik döneminde aşı uygulamasına başlanmamalıdır. Eğer aşılama sürecinde hamilelik gerçekleşirse, süreç durdurulur ve doğum sonrası takvim yeniden planlanır:
- İlk dozdan sonra gebe kalındıysa, doğum sonrası 3 dozluk seri baştan uygulanmalıdır.
- İki doz tamamlandıktan sonra gebe kalındıysa, son doz emzirme dönemine bırakılmalı ve toplamda 1 yıl içinde tamamlanmalıdır.
- Emzirme döneminde HPV aşısı güvenle uygulanabilir.
