NEDEN BOŞANMALAR BU KADAR ÇOK?

Boşanma Oranlarındaki Artış ve Kişilik Bozuklukları İlişkisi

Günümüzde boşanma oranlarının bu denli yüksek olmasının arkasında yatan temel nedenlerden biri, toplumda sıkça rastlanan belirli kişilik bozukluklarıdır. Özellikle Histrionik ve Borderline kişilik bozuklukları, bireylerin ikili ilişkilerini sürdürülemez hale getiren derin dinsel ve davranışsal kalıplar içermektedir. Bu bozukluklar, sosyal yaşantı üzerinde kısıtlayıcı bir etki yaratarak evlilik birliğinin temelini sarsmaktadır.

1. Histrionik Kişilik Bozukluğu: Sürekli İlgi Arayışı

Histrionik kişilik bozukluğu, bireyin hayatında sürekli aşırı dramatik davranarak dikkat çekmeye çalışmasıyla karakterize edilen bir zihinsel bozukluktur. Latincede "tiyatro oyuncusu" anlamına gelen bu tabir, Hipokrat’ın tanımladığı histeri rahatsızlığından farklı bir klinik yaklaşımla ele alınmalıdır. Bu bireyler için ilgi odağı olmamak adeta bir yıkım niteliğindedir.

Histrionik Kişilik Bozukluğu Tanı Kriterleri

DSM-4 standartlarına göre, bir bireye bu tanının konulabilmesi için aşağıdaki özelliklerden en az 5’inin genç erişkinlik döneminden itibaren görülmesi gerekir:

• İlgi odağı olmadığı durumlarda belirgin rahatsızlık hissetme.
• Başkalarıyla iletişimde uygunsuz, cinsel yönden baştan çıkarıcı davranışlar sergileme.
• Hızlı değişen ve yüzeysel kalan duygusal dışavurumlar.
• Dikkat çekmek amacıyla sürekli fiziksel görünümü kullanma.
• Ayrıntıdan yoksun, sadece başkalarını etkilemeye yönelik bir konuşma biçimi.
• Duyguları aşırı abartı, gösteriş ve yapmacıklıkla sergileme.
• Telkine yatkınlık ve başkalarından kolayca etkilenme.
• İlişkilerin gerçekte olduğundan daha yakın ve samimi olduğuna inanma.

Davranış Kalıpları ve İç Dünya

Toplumda "ilgi arsızlığı" olarak da bilinen bu durumda, bireyin özgüveni tamamen dışarıdan gelecek onay ve övgüye bağlıdır. Olayları dramatize ederek acınası bir halde görünmek veya abartılı mimikler kullanmak en sık başvurulan yöntemlerdir. Bu kişilerin iç dünyalarının yeterince gelişmediği düşünülür; başkaları olmadan kendilerini bir "hiç" olarak algılarlar. Bu nedenle, ilgi çekmek için sahte olaylar kurgulayabilir ve kolaylıkla yalan söyleyebilirler.

2. Borderline (Sınırda) Kişilik Bozukluğu: Duygusal Tutarsızlık

Borderline kişilik bozukluğu, benlik algısında, kişilerarası ilişkilerde ve duygulanımda aşırı tutarsızlıklarla kendini gösterir. Birey kendisini bir an çok başarılı ve güzel hissederken, kısa süre sonra tamamen değersiz görebilir. Bu dürtüsel davranışlar, evliliklerde fırtınalı süreçlerin yaşanmasına neden olur.

Borderline Tanı Ölçütleri

Bir bireyde Borderline tanısı için aşağıdaki 9 belirtiden en az 5’inin bulunması gerekmektedir:

1. Gerçek veya hayali bir terk edilmeden kaçınmak için çılgınca çaba harcamak.
2. İnsanları aşırı yüceltme ve aşırı değersizleştirme arasında gidip gelen tutarsız ilişkiler.
3. Kimlik karmaşası ve belirgin benlik algısı değişkenliği.
4. Kendine zarar verme olasılığı yüksek dürtüsel eylemler (aşırı para harcama, madde kullanımı, tehlikeli araç kullanma vb.).
5. Yineleyen intihar girişimleri veya kendine zarar verme davranışları.
6. Saatler içinde değişebilen aşırı duygusal tepkisellik ve kaygı dönemleri.
7. Kronik bir boşluk hissi.
8. Kontrol edilemeyen şiddetli öfke nöbetleri ve kavgalar.
9. Stres anında ortaya çıkan geçici kuşkuculuk veya disosiyatif belirtiler.

İlişki Dinamikleri ve Terk Edilme Korkusu

Borderline bireyler için yalnızlık tahammül edilemez bir durumdur. İlişki kurdukları kişiye başlangıçta taparcasına bağlanırlar; ancak beklentileri karşılanmadığında bu sevgi hızla nefrete dönüşebilir. Güven duyguları çok kırılgan olduğu için reddedilmeye karşı aşırı hassastırlar. Terk edilmeyi engellemek adına tehdit veya intihar girişimi gibi manipülatif yollara başvurabilirler.

Kişilik Bozukluklarının Karşılaştırmalı Özellikleri

Sonuç olarak, hem Histrionik hem de Borderline kişilik bozuklukları, bireyin sağlıklı bir bağ kurmasını engeller. Duygusal sömürü, cinsel kışkırtıcılık, aşırı öfke ve tutarsızlık gibi unsurlar, bu kişilerin yer aldığı evliliklerin kısa sürede boşanma ile sonuçlanmasının temel gerekçelerini oluşturmaktadır.