MULTİPL SKLEROZ (MS)
Multipl Skleroz (MS) Nedir?
Multipl Skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen kronik bir hastalıktır. Beyin ve omurilikteki sinir iletimini sağlayan miyelin kılıfın hasar görmesiyle ortaya çıkar. Bu hasar, sinirlerin mesaj iletimini yavaşlatır ya da bozabilir ve buna bağlı olarak farklı nörolojik belirtiler görülebilir.
MS genellikle genç yaşlarda ortaya çıkar ve her hastada aynı şekilde seyretmez. Bu yüzden MS’i tek tip bir hastalık olarak değil, kişiye özel ilerleyen bir süreç olarak değerlendirmek gerekir.
MS Neden Olur?
MS’in kesin nedeni hâlâ net olarak bilinmemektedir. Ancak bağışıklık sisteminin, kendi sinir dokusuna saldırmasıyla ortaya çıktığı düşünülmektedir. Genetik yatkınlık, çevresel faktörler, D vitamini eksikliği ve bazı enfeksiyonların hastalığın gelişiminde etkili olabileceği kabul edilmektedir.
MS’te En Sık Görülen Belirtiler
MS belirtileri zaman içinde değişebilir ve hastalığın tuttuğu bölgeye göre farklılık gösterebilir. Klinik pratiğimde en sık karşılaştığım belirtiler şunlardır:
• Kol ve bacaklarda uyuşma, karıncalanma
• Kas güçsüzlüğü ve çabuk yorulma
• Denge problemleri ve yürüme zorluğu
• Görme ile ilgili sorunlar (bulanıklık, çift görme)
• Kas sertliği ve spazmlar
• Günlük yaşam aktivitelerinde zorlanma
Belirtiler bazen ataklar halinde ortaya çıkar, bazen de yavaş ilerleyici bir seyir izleyebilir.
MS Türleri
MS hastalığı seyrine göre farklı gruplara ayrılır:
• Ataklarla seyreden MS: Belirtilerin dönem dönem ortaya çıktığı ve sonrasında kısmen ya da tamamen düzeldiği en sık görülen tiptir.
• Sekonder progresif MS: Başlangıçta ataklı seyir varken zamanla ilerleyici hale gelir.
• Primer progresif MS: Hastalık baştan itibaren yavaş ama sürekli ilerler.
Bu ayrım, tedavi planlaması açısından oldukça önemlidir.
MS Tanısı Nasıl Konur?
MS tanısı tek bir testle konulmaz. Nörolojik muayene bulguları, MR görüntüleme, gerekli durumlarda beyin-omurilik sıvısı incelemesi birlikte değerlendirilir. Erken tanı, hastalığın kontrol altına alınması açısından büyük önem taşır.
MS Tedavisinde Rehabilitasyonun Yeri
MS’in tamamen ortadan kaldıran bir tedavisi olmasa da, doğru yaklaşımla hastalığın ilerleyişi yavaşlatılabilir ve kişinin yaşam kalitesi ciddi şekilde artırılabilir. Bu noktada medikal tedavinin yanında fizyoterapi ve rehabilitasyon vazgeçilmezdir.
Rehabilitasyon sürecinde amaç:
• Kas kuvvetini ve dayanıklılığı artırmak
• Denge ve koordinasyonu geliştirmek
• Yorgunluğu kontrol altına almak
• Kişinin günlük yaşamda daha bağımsız olmasını sağlamaktır
Her MS hastası için egzersiz programı kişiye özel planlanmalıdır. Çünkü yanlış veya kontrolsüz egzersizler fayda yerine yorgunluğu artırabilir.
Sonuç
Multipl Skleroz, doğru takip ve düzenli rehabilitasyonla yönetilebilen bir hastalıktır. MS tanısı almak, hayatın durduğu anlamına gelmez. Uygun tedavi, bilinçli egzersiz ve düzenli kontrollerle hastalar aktif bir yaşam sürdürebilir.