Mesane kanseri ile ilgili herşey
- Mesane kanseri, idrar yollarında en sık görülen ikinci kanser türü olup en önemli risk faktörü sigara kullanımı ve mesleki maruziyetlerdir.
- Hastalığın en tipik belirtisi ağrısız ve pıhtılı kanama olup kesin tanı ve ilk tedavi genellikle sistoskopi eşliğinde yapılan TUR-TM cerrahisi ile gerçekleştirilir.
- Tedavi süreci kanserin kas tabakasına yayılıp yayılmadığına göre belirlenir; yüzeyel tümörlerde ilaçlı yıkama yapılırken, derinleşmiş vakalarda mesanenin tamamen alınması gerekebilir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Mesane Nedir ve Vücuttaki Görevi Nelerdir?
Tıbbi literatürde idrar kesesi olarak adlandırılan mesane, boşaltım sisteminin en kritik organlarından biridir. Temel görevi, böbreklerden süzülerek gelen idrarı belirli bir süre boyunca depolamak ve uygun aralıklarla, kişinin istemli kontrolü dahilinde vücut dışına atılmasını sağlamaktır.
Mesane Kanseri Nedir ve Görülme Sıklığı Nedir?
Mesane kanseri, organı oluşturan normal hücrelerin yerini alan; aşırı, kontrolsüz ve agresif bir şekilde çoğalan hücre yapısıyla karakterize bir kanser türüdür. Genitoüriner sistem (idrar yolları sistemi) içerisinde en sık rastlanan ikinci kanser türü olması nedeniyle toplum sağlığı açısından büyük önem taşır.
Geçmişte erkeklerde çok daha sık görülmesine rağmen, günümüzde kadınlarda sigara kullanım oranlarının artmasıyla birlikte cinsiyetler arası fark azalmaya başlamıştır. Tanı anında ortalama yaş 65 civarında olsa da, mesleki maruziyetler nedeniyle bu yaş sınırı giderek aşağı çekilmektedir.
Mesane Kanseri Nedenleri ve Risk Faktörleri
Mesane kanserinin gelişiminde rol oynayan faktörler bilimsel olarak kategorize edilmiştir. Bu risk faktörlerini şu şekilde sıralayabiliriz:
- Sigara Kullanımı: Kanıtlanmış en önemli etkendir. Sigara içenlerde kanser riski 2 kat artmakta olup, içilen miktar ve süre risk oranını doğrudan etkilemektedir.
- Mesleki Maruziyetler: Boya, kauçuk, petrol, deri ve basım sektöründe çalışan işçiler yüksek risk grubundadır.
- Genetik Yatkınlık: Aile öyküsü ve genetik temeller üzerine yapılan araştırmalar, kalıtımın önemli bir rol oynadığını göstermektedir.
- Viral Enfeksiyonlar: Cinsel yolla bulaşan HPV (Human Papilloma Virus) enfeksiyonunun kanser gelişimiyle ilişkili olduğu yönünde bulgular mevcuttur.
Mesane Kanserinin Belirtileri Nelerdir?
Hastalığın en tipik ve en sık karşılaşılan belirtisi, idrardan ağrısız ve pıhtılı kan gelmesidir. Hastalar bu durumu genellikle "pelte pelte kanama" şeklinde tarif ederler. Diğer olası belirtiler ise şunlardır:
- Sık idrara çıkma ve acil idrar yapma isteği,
- Ağrılı idrar yapma (disüri),
- İdrar tahlilinde tesadüfen saptanan kan hücreleri,
- İleri evrelerde; kemik ağrıları, öksürük, balgam veya böğür ağrısı.
Tanı ve Değerlendirme Süreci
Yukarıdaki şikayetleri yaşayan hastaların vakit kaybetmeden bir Üroloji (Bevliye) Uzmanı'na başvurmaları hayati önem taşır. Özellikle kadın hastaların bu belirtileri kadın hastalıklarıyla karıştırıp yanlış branşlara başvurması tanı sürecini geciktirebilmektedir.
Tanı İçin Kullanılan Yöntemler
| Yöntem | Açıklama |
|---|---|
| Hasta Öyküsü | Yaş, sigara kullanımı, mesleki maruziyet ve aile geçmişi sorgulanır. |
| Tam İdrar Tetkiki | İdrarda kan hücresi varlığı analiz edilir. |
| Ultrasonografi | Üriner sistemin radyolojik olarak incelenmesini sağlar. |
| İntravenöz Pyelografi (IVP) | Halk arasında "yağlı böbrek filmi" olarak bilinen detaylı incelemedir. |
| Sistoskopi | İdrar kanalından kamera ile girilerek mesanenin doğrudan gözlemlenmesidir. |
Sistoskopi ve Cerrahi Müdahale (TUR-TM)
Sistoskopi, hem tanı hem de tedavi sürecinin bir parçasıdır. Poliklinik şartlarında bükülebilir (fleksible) cihazlarla yapılabildiği gibi, genellikle sterilite ve hasta konforu için ameliyathane ortamında gerçekleştirilir.
Eğer sistoskopi sırasında tümör saptanırsa, TUR-TM (Transüretral Mesane Kanseri Rezeksiyonu) işlemi uygulanır. Kapalı yöntemle yapılan bu ameliyat sonrası alınan doku örnekleri patolojik incelemeye gönderilir. Tedavi planı, patolojiden gelecek sonuca göre şekillenir.
Patoloji Sonucuna Göre Tedavi Protokolleri
Patoloji raporu, kanserin türünü ve en önemlisi mesane kas tabakasına (cidarına) yayılıp yayılmadığını belirler. Tedavi süreci bu iki ana duruma göre ayrılır:
1. Kas Tabakasına Yayılmamış (Yüzeyel) Mesane Kanseri
Eğer kanser sadece yüzeyel tabakadaysa, cerrah ameliyat sonrası ilk 6-24 saat içinde sonda yardımıyla intravezikal kemoterapi uygulayabilir.
- Çok Yüzeyel Tümörler: Sık aralıklarla sistoskopi ve görüntüleme yöntemleriyle takip edilir.
- Riskli Yüzeyel Tümörler: TUR-TM ameliyatından yaklaşık 2 hafta sonra başlayan ve genellikle 6 hafta süren ilaç tedavileri uygulanır. Bu süreçte BCG (verem mikrobu türevi), Mitomisin veya Epirubisin gibi ajanlar kullanılır.
2. Kas Tabakasına Yayılmış (İnvaziv) Mesane Kanseri
Kanser kas tabakasına ulaşmışsa ancak vücuda yayılmamışsa, altın standart tedavi Radikal Sistektomi ameliyatıdır. Bu operasyonda mesane ve çevre lenf bezleri tamamen çıkartılır.
Üriner Diversiyon (Yeni İdrar Yolu) Seçenekleri:
- İleal Konduit: İnce bağırsaktan yapılan bir yol ile idrarın karındaki bir torbaya (stoma) boşaltılması.
- Yeni Mesane (Neobladder): Bağırsaktan yapılan yeni bir kesenin idrar kanalına bağlanmasıyla hastanın normal yoldan idrar yapmasının sağlanması.
3. İleri Evre ve Metastatik Mesane Kanseri
Hastalık vücudun diğer organlarına yayılmışsa, hastanın genel durumuna göre kemoterapi rejimleri uygulanır. En sık tercih edilen rejimler şunlardır:
- GC Rejimi: Gemsitabin & Sisplatin (Yan etkileri daha az olduğu için önceliklidir).
- MVAC Rejimi: Metotreksat, Vinblastin, Adriamisin ve Sisplatin.
Hastalar, hastalık seyri ve risk tabloları hakkında Avrupa Üroloji Birliği (EAU) tarafından sunulan http://www.eortc.be/tools/bladdercalculator/ adresinden faydalanabilirler.
