Lise Öğrencilerinde Motivasyon Düşüklüğü: Neden Artık Hiçbir Şeye Heves Yok?
Lise dönemi, akademik beklentilerin arttığı ve gelecek kaygısının yoğunlaştığı bir süreçtir. Bu dönemde birçok öğrenci derslere karşı isteksizlik, hedef kaybı ve motivasyon düşüklüğü yaşayabilir. “Eskiden yapabiliyordum ama artık içimden gelmiyor” cümlesi bu sürecin en sık duyulan ifadesidir.
Motivasyon düşüklüğü çoğu zaman tembellik olarak yorumlanır. Oysa altında yatan nedenler genellikle psikolojiktir. Yoğun sınav baskısı, sürekli performans beklentisi ve karşılaştırılma, öğrencinin içsel motivasyonunu zayıflatır. Öğrenci, yaptığı şeyden keyif almak yerine sadece sonuç odaklı düşünmeye başlar.
Lise öğrencileri sık sık başkalarıyla kıyaslanır. Notlar, denemeler, sıralamalar öğrencinin kendini tanımlama biçimi haline gelir. Bu durum, başarının düştüğü anlarda değersizlik hissini tetikler. Öğrenci, ne yaparsa yapsın yeterli olmayacağına inanabilir.
Motivasyon düşüklüğünün bir diğer nedeni hedef belirsizliğidir. Öğrenci neden çalıştığını, nereye gitmek istediğini net olarak göremediğinde çabası anlamsızlaşır. Bu anlamsızlık duygusu, isteksizliği besler.
Ergenlik dönemindeki duygusal dalgalanmalar da motivasyonu etkiler. Uyku düzensizlikleri, kaygı, özgüven sorunları ve sosyal problemler derslere odaklanmayı zorlaştırır. Zihin sürekli meşgulken ders çalışmak giderek daha zor hale gelir.
Aile tutumları bu süreçte belirleyicidir. Sürekli baskı, eleştiri ya da “daha çok çalışmalısın” mesajı öğrencinin içsel motivasyonunu kırabilir. Destekleyici ve anlayışlı bir yaklaşım, öğrencinin yeniden denge bulmasına yardımcı olur.
Motivasyon, tek başına “istek” meselesi değildir. Öğrencinin psikolojik iyi oluşuyla yakından ilişkilidir. Bu nedenle motivasyon düşüklüğü yaşayan bir lise öğrencisi yalnızca ders değil; genel yaşam enerjisi açısından da değerlendirilmelidir.
Küçük hedefler belirlemek, öğrencinin kontrol duygusunu yeniden kazanmasına yardımcı olur. Süreci anlamlandırmak ve çabayı takdir etmek, motivasyonun yeniden oluşmasını destekler. Gerekli durumlarda psikolojik destek, öğrencinin kendini tanımasına ve içsel gücünü yeniden keşfetmesine katkı sağlar.
