Kovid-19 atardamar tıkanıklığını tetikleyebilir
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Periferik Arter Hastalığı: Hayati Risk Taşıyan Atardamar Tıkanıklığı
Periferik Arter Hastalığı (PAH), halk arasında atardamar tıkanıklığı olarak bilinen ve hayati sonuçlar doğurabilen ciddi bir sağlık sorunudur. Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. İhsan Alur, bu hastalığın ilerleyici damar sertleşmesi (kireçlenme) nedeniyle bacaklara kan taşıyan damarlarda daralma veya tıkanma ile karakterize olduğunu belirtmektedir. Tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara ve hatta ölüme yol açabilen bu hastalık, son dönemde görülme sıklığı artan damar rahatsızlıkları arasında yer almaktadır.
Periferik Arter Hastalığı Görülme Sıklığı ve Risk Grupları
Dünya genelinde 30 milyondan fazla insanı etkileyen Periferik Arter Hastalığı, uzayan yaşam süresiyle birlikte daha sık görülmeye başlanmıştır. Türkiye özelinde yapılan çalışmalarda, özellikle Ege Bölgesi'nde genel nüfusta görülme sıklığının %19.7 olduğu saptanmıştır. Bu veriler, toplumdaki her 5 yetişkinden birinin hayatı boyunca bu hastalıkla karşılaşma riski taşıdığını göstermektedir.
Cinsiyet ve yaş faktörleri, hastalığın yaygınlığı üzerinde doğrudan etkilidir:
| Kategori | Görülme Sıklığı / Risk Oranı |
|---|---|
| Erkekler | %25.8 |
| Kadınlar | %17.2 |
| 65 Yaş Altı (Riskli) | Normalin 2.4 katı |
| 65 Yaş Üstü | Normalin 4 katından fazla |
Atardamar Tıkanıklığı İçin Temel Risk Faktörleri
Op. Dr. İhsan Alur, Periferik Arter Hastalığına zemin hazırlayan temel unsurları şu şekilde sıralamaktadır:
- Erkek cinsiyet ve ileri yaş (özellikle 65 yaş ve üstü),
- Sigara veya tütün ürünleri kullanımı,
- Hiperlipidemi (kanda yüksek yağ seviyesi),
- Hipertansiyon (yüksek tansiyon),
- Şeker hastalığı (diyabet) ve metabolik sendrom.
Metabolik Sendrom ve Damar Sağlığı İlişkisi
Metabolik sendrom; insülin direnci, göbek çevresi yağlanması, gizli şeker, yüksek tansiyon ve koroner arter hastalığı gibi sistemik bozuklukların birleştiği ölümcül bir hormon bozukluğudur. Türkiye'de Batı Avrupa ülkelerine kıyasla kolesterol düzeyleri daha düşük olsa da; obezite, sigara kullanımı ve şeker hastalığındaki artış PAH vakalarını tetiklemektedir. Bu durum, özellikle genç nüfusta ayak ve bacak kayıpları gibi istenmeyen komplikasyonların artmasına neden olmaktadır.
Periferik Arter Hastalığı Belirtileri: Klodikasyo Nedir?
PAH bazen hiçbir belirti vermeden (asemptomatik) veya sıra dışı (atipik) belirtilerle seyredebilir. Ancak en tipik gösterge, klodikasyo olarak adlandırılan ve yürüme sonrası oluşan bacak ağrısıdır. Hastalığın diğer önemli belirtileri şunlardır:
- Yürüme mesafesinin kısalması (500 metreden 50 metreye kadar düşebilir),
- Dinlenme halindeyken hissedilen bacak ağrıları,
- Bacaklarda uyuşukluk ve baldır kaslarında güçsüzlük,
- Ayaklarda ve bacaklarda soğukluk, üşüme hissi,
- Ayaklarda renk değişikliği ve tırnakların kalınlaşması,
- İyileşmeyen ayak ve bacak yaraları.
Tedavi Yöntemleri ve COVID-19 Uyarısı
Periferik Arter Hastalığının tedavisinde öncelikle kan sulandırıcı ilaçlar tercih edilmektedir. İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda ise anjiyo yöntemiyle damar açma veya cerrahi operasyonla baypas ameliyatı seçenekleri değerlendirilmektedir.
Pandemi sürecine dair kritik uyarılarda bulunan Op. Dr. İhsan Alur, Kovid-19'un bu hastalarda damar tıkanıklığını tetikleyebileceğini vurgulamaktadır. PAH tanısı olan hastaların kan sulandırıcı ilaçlarını asla aksatmamaları, hijyen kurallarına uymaları ve doktor önerisiyle Kovid-19 aşılarını mutlaka yaptırmaları hayati önem taşımaktadır.
