Kısırlık nedir? sebepleri nelerdir?
- Kısırlık, kadında gebelik oluşmaması durumudur ve kadınlarda doğurganlık 35 yaşından sonra belirgin şekilde azalırken, kısırlık nedenleri kadın ve erkek arasında benzer oranlarda dağılım gösterir.
- Genç çiftlerin tetkikler için bir iki yıl beklemesi önerilirken, 30 yaş civarındaki çiftlerin 6-12 ay sonuç alamaması durumunda doktora başvurması ve tedaviye en az 6 ay sabırla devam etmesi gerekir.
- Kısırlık teşhisinde ilk adım olan spermiogram testiyle sperm sayısı, hareketliliği ve yapısı incelenir; ancak kesin tanı için anormal sonuçların birkaç hafta arayla tekrarlanması önemlidir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Kısırlık (İnfertilite) Nedir?
Kısırlık (infertilite), genel bir tanımla kadında hiç gebelik oluşmaması ya da daha önce gebelik yaşanmış olmasına rağmen yeni bir gebeliğin gerçekleşememesi durumudur. İstatistiksel verilere göre kadınların yaklaşık %25'i hayatlarının bir döneminde kısırlık vakası ile karşı karşıya kalmaktadır.
Kadınlarda doğurganlığın en verimli olduğu yaş 25 civarı olarak kabul edilirken, 35 yaşından sonra doğurganlık özelliği belirgin bir şekilde azalma göstermektedir. Evli çiftlerin gebelik şansına dair başarı oranları zamana göre şu şekilde seyretmektedir:
- 3 aylık süreçte: %57
- 6 aylık süreçte: %72
- 1 senenin sonunda: %85
- 2 senenin sonunda: %93
Kısırlık Teşhisi İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Genç çiftlerin kısırlık teşhisi ve tetkikleri konusunda aceleci davranmaması önerilir. Eğer çiftin yaşı 25 civarında ise tetkiklere başlamadan önce bir veya iki yıl kadar doğal yollarla gebelik beklenmesi faydalı olabilir.
Ancak yaşı 30 civarında olan hastalar için durum farklılık gösterir. Bu yaş grubundaki çiftlerde, 6 ile 12 ay boyunca düzenli ilişkiye rağmen gebelik oluşmaması durumunda kısırlık tetkiklerine başlanması yeterli bir kriter olarak kabul edilmektedir.
Kısırlık Tedavileri Ne Kadar Sürer?
Kısırlık tedavisine başlayan çiftlerin en önemli ihtiyacı sabırdır. Bir tedavi protokolünün sonuç vermesi için en az 6 ay sürdürülmesi gerekmektedir. Tedavi sürecinde erkeğin üretkenlik (fertilite) durumu da mutlaka değerlendirilmelidir.
Erkeklerde üretkenlik 35 yaşında en yüksek değerlere ulaşırken, 45 yaşından sonra belirgin bir düşüş görülse de 80'li yaşlarda bile baba olabilen erkekler mevcuttur. Bu nedenle kısırlık süreçlerinde kadının yaşı, erkeğin yaş durumuna göre çok daha kritik bir önem taşımaktadır.
Kısırlık Sebepleri ve Dağılım Oranları
Kısırlık, çiftlerin her iki bireyini de eşit derecede ilgilendiren bir durumdur. Yapılan araştırmalar kısırlık nedenlerinin dağılımını şu şekilde göstermektedir:
| Kısırlık Kaynağı | Görülme Oranı |
|---|---|
| Kadına bağlı sebepler | %40 - %55 |
| Erkeğe bağlı sebepler | %25 - %45 |
| Her iki bireye bağlı sebepler | %10 - %15 |
| Sebebi açıklanamayan kısırlık | %10 - %15 |
Erkeklerde Kısırlığa Neden Olan Faktörler
Erkek adaylarda kısırlığın başlıca nedenleri şu şekilde sıralanabilir:
- Aşırı sıcak ortamlarda çalışmak veya bulunmak
- Sürekli oturarak çalışmayı gerektiren işler
- Kimyasal maddelere maruz kalmak
- Aşırı alkol ve sigara tüketimi
Kısırlık Tetkikleri ve Spermiogram Testi
Çocuk sahibi olamayan çiftlerde öncelikle detaylı bir görüşme yapılarak olası nedenler araştırılır. Kısırlık tanısında en kolay ve temel tetkik erkeğin değerlendirildiği sperm tahlili (spermiogram) yöntemidir.
Spermiogram testi süreci ve kriterleri şunlardır:
- Hazırlık: Erkek, 2 ile 5 günlük bir cinsel perhizden sonra mastürbasyon yoluyla örnek verir.
- Değerlendirme: Örnekler laboratuvar ortamında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) kriterlerine göre incelenir.
- Kriterler: Spermlerin sayısı, canlılık oranları, şekil (morfoloji) ve hareketlilik durumları analiz edilir.
Normal bir sperm tahlilinde, mililitrede en az 20 milyon sperm bulunmalıdır. Bu spermlerin en az yarısının canlı olması, ileri hareketli sperm oranının en az %25 ve normal şekilli sperm sayısının en az %14 olması beklenir.
Önemli Not: Sadece tek bir spermiyogram sonucuna dayanarak kısırlık tanısı koymak doğru değildir. Sperm değerlerindeki dalgalanmalar nedeniyle, anormallik görülen testlerin 4 ile 6 hafta arayla iki kez tekrarlanması daha sağlıklı bir teşhis sağlar.
