Kısırlık (İnfertilite) Nedir ? Neden Oluşur ?

Erkek İnfertilitesi ve Kısırlık Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Erkek infertilitesi, erkeklerin biyolojik olarak normal yollardan çocuk sahibi olamaması durumunu ifade eder. Toplumda yaygın bilinenin aksine, cinsel hayat ile kısırlık arasında doğrudan bir ilişki bulunmamaktadır. Cinsel performansın sperm kalitesi üzerinde herhangi bir etkisi yoktur.

Bir yılı aşkın süredir korunmasız cinsel ilişkiye girilmesine rağmen gebelik oluşmaması durumunda, çiftlerin kısırlık açısından detaylı bir incelemeden geçmesi gerekir. İstatistiksel verilere göre kısırlık vakalarının üçte birinde sorun kadın kaynaklı, üçte birinde erkek kaynaklı, geri kalan üçte birinde ise her iki eşte de problem mevcuttur. Bu nedenle, sürecin sağlıklı yönetilmesi için çiftlerin eş zamanlı olarak doktor muayenesinden geçmesi büyük önem taşır.

Erkeklerde Tanı Süreci ve Semen Analizi

Erkeklerde değerlendirme süreci öncelikle uzman bir ürolog tarafından yapılan fiziksel muayene ile başlar. Ardından en kritik test olan semen analizi (sperm sayımı) gerçekleştirilir. Erkeklerde sperm analizinin öncelikli yapılması, kadının gereksiz ve ağır tetkiklere maruz kalmasını önleyen, maliyeti düşük ve kolay bir yöntemdir.

Semen analizi öncesinde dikkat edilmesi gerekenler:

• Test, 3 ile 5 günlük bir cinsel perhiz sonrası yapılmalıdır.
• Analiz sırasında spermin hacmi, sayısı, hareketliliği ve yapısı mikroskop altında incelenir.

Sperm Sayımına Göre Kısırlık Grupları

Erkeklerde kısırlık, sperm analiz sonuçlarına göre üç ana başlık altında incelenmektedir:

1. Menide Hiç Sperm Olmaması (Azoospermi)

Azoospermi, menide canlı sperm hücresinin bulunmaması durumudur. Bu durum testislerde üretim olmamasından veya kanallardaki tıkanıklıktan kaynaklanabilir. Meni miktarının normal olması yanıltıcı olabilir; çünkü meninin büyük kısmı prostat salgılarından oluşur.

Azoospermi nedenleri şunlardır:

• Testis travmaları ve ergenlik sonrası geçirilen kabakulak enfeksiyonu.
• Kemoterapi, radyoterapi veya genetik problemler (Klinefelter sendromu).
• Kistik fibrozis veya kanalların doğuştan yokluğu.
• Cinsel yolla bulaşan hastalıklara bağlı kanal tıkanıklıkları.
• Prostat orta hattındaki kistlerin kanallara baskı yapması.

Bu vakalarda, kanal tıkanıklığı varsa cerrahi müdahale (TUR-ED) ile kanallar açılabilir. Eğer üretim sorunu varsa, mikroskop altında sperm arama işlemi olan Mikro-TESE yöntemi uygulanır. Elde edilen spermler dondurularak tüp bebek tedavisinde kullanılabilir.

2. Sperm Sayısı, Hareketi ve Yapısında Farklılıklar

Sperm sayısının azlığı (oligospermi), hareket azlığı (astenospermi) veya yapısal bozukluklar (teratospermi) kısırlığa yol açabilir. Bu durumun temel nedenleri arasında hormon eksikliği, enfeksiyonlar, sigara/alkol kullanımı, anabolizan ilaçlar ve varikosel yer alır.

Tedavi sürecinde ilk adım, düzeltilebilir faktörlerin ortadan kaldırılmasıdır. Enfeksiyon tedavisi, zararlı alışkanlıkların bırakılması ve gerekli durumlarda varikosel ameliyatı uygulanır. Sperm üretim döngüsü nedeniyle, iyileşme belirtileri genellikle 4-6 aylık bir süreçte gözlemlenir.

3. Dölleme Kapasitesinde Yetersizlik

Sperm analizi normal görünse bile, spermin yumurtayı dölleme yeteneğinde sorunlar yaşanabilir. Bu durum genellikle spermin baş ve kuyruk yapısındaki (morfoloji) mikroskobik problemlerden kaynaklanır.

Varikosel, etkisini genellikle ilk olarak morfoloji üzerinde gösterir. Varikosel tedavisi ve E vitamini gibi anti-oksidan takviyelerle sperm kalitesinde ve dölleme kapasitesinde anlamlı düzelmeler sağlanabilmektedir.