TEKRARLAYAN İDRAR YOLU ENFEKSİYONLARINA DİKKAT İDRAR YOLU ENFEKSİYONLARININ NEDENİ BÖBREK REFLÜSÜ OLABİLİR
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Tekrarlayan İdrar Yolu Enfeksiyonlarına Dikkat
Çocukluk çağında sık sık tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonlarının altında böbrek reflüsü yatıyor olabilir. Doğumsal olarak görülebildiği gibi, özellikle ilkokul çağında tuvalete gitmekten kaçınan ve tuvalet ihtiyacını sürekli erteleyen çocuklarda da ortaya çıkan bu hastalığa karşı anne ve babaların son derece dikkatli olmaları gerekmektedir.
Çocuklarda görülen bu durum tıbbi literatürde Vezikoüreteral Reflü (VUR) olarak adlandırılır. Tıpkı midede görülen reflü hastalığında olduğu gibi, bu rahatsızlıkta da mesanedeki idrar, idrar yapma esnasında böbreklere doğru geri kaçar. Bu sorun bazı vakalarda tek böbrekte görülürken, bazı durumlarda her iki böbreği de etkileyebilmektedir.
Böbrek Reflüsü (VUR) Neden Olur?
Böbrekten sonraki idrar yolunun idrar torbasına (mesane) açıldığı bölgenin yapısal veya fonksiyonel olarak bozuk olması böbrek reflüsünün temel sebebidir. Hastalığın ortaya çıkış nedenleri genel olarak iki ana başlıkta incelenir:
- Doğumsal Faktörler: Çoğunlukla bebeklikten itibaren yapısal bir bozukluk olarak mevcuttur.
- Yüksek Mesane Basıncı: İdrar torbası içindeki basıncın çok yüksek olması idrarın geri kaçmasına neden olur. Bu nedenle çocukların tuvaletleri geldiğinde bekletmeden yapmaları, idrarlarını uzun süreli tutmamaları hayati önem taşır.
Mesane içindeki basınç artışı; idrar yolunda akışı engelleyen bir tıkanıklık veya mesanenin kasılıp gevşeme fonksiyonunu bozan bozukluklardan kaynaklanabilir.
Böbrek Yetmezliği Riski ve Erken Teşhisin Önemi
Çocuklarda böbrek nakli gerektiren böbrek yetmezliğinin en sık görülen sebebi VUR'dur. Bu nedenle aşağıdaki belirtileri gösteren çocuklarda vakit kaybetmeden araştırma yapılmalıdır:
- Sık sık ateşli idrar yolu enfeksiyonu geçirenler,
- Ailesinde reflü hastalığı öyküsü bulunanlar,
- İdrar yapma sorunları yaşayanlar.
Erken teşhis ve tedavi, çocuklarda kalıcı böbrek yetmezliği gelişme ihtimalini ortadan kaldırır. Ayrıca hastalığın genetik yatkınlık özelliği taşıması nedeniyle, teşhis konulan çocukların kardeşlerinin de mutlaka kontrol edilmesi önerilir.
Böbrek Reflüsünün Görülme Sıklığı ve Hasar Dereceleri
İstatistiksel verilere göre böbrek reflüsü çocuk sağlığında kritik bir yer tutmaktadır:
| Durum | Görülme Oranı |
|---|---|
| Tüm çocuklar arasındaki yaygınlık | %1 - %2 |
| Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu olan çocuklar | %30 - %50 |
| Reflüye bağlı böbrek hasarı (Renal Skar) gelişimi | %30 |
| Tedavi edilmeyen vakalarda böbrek yetmezliği riski | %10 - %20 |
Skar dokusu gelişmesi, böbrekteki idrar üreten dokuların ölmesi anlamına gelir ve bu durum doğrudan böbrek yetmezliğine yol açabilir.
Teşhis Yöntemleri ve Hastalığın Sınıflandırılması
Tekrarlayan enfeksiyonu olan çocuklar, radyoloji ve üroloji uzmanlarının birlikte yürüttüğü voiding sistografi (işeme sistografisi) adı verilen görüntüleme yöntemi ile değerlendirilir.
Böbrekteki doku kaybının ve hasarın derecesini belirlemek için ise DMSA böbrek sintigrafisi tetkiki uygulanır. Hastalık, idrarın kaçtığı seviyeye ve böbrekte yarattığı tahribata göre 1 (en hafif) ile 5 (en ağır) arasında derecelendirilir.
Böbrek Reflüsü Tedavi Yöntemleri
Tedavideki temel amaç, böbrek dokusunun korunması ve fonksiyon kaybının önlenmesidir. Üroloji uzmanı; reflünün derecesi, hastanın yaşı, enfeksiyon sıklığı ve böbrekteki bozulma oranına göre şu tedavi seçeneklerinden birini tercih eder:
- Endoskopik Tedavi: Derecesi ileri olmayan hastalarda ilk seçenek olarak uygulanır.
- Laparoskopik ve Robotik Cerrahi: Modern ve kapalı cerrahi yöntemleridir.
- Açık Cerrahi: Gerekli görülen vakalarda uygulanan geleneksel yöntemdir.
Prof. Dr. Mete Kilciler
Bahçeşehir Üniversitesi Tıp Fakültesi
Üroloji Anabilim Dalı
VM Medicalpark Bursa Hastanesi
