Kısırlık (infertilite) nedir?

İnfertilite (Kısırlık) Nedir?

İnfertilite (kısırlık), bir yıl boyunca korunmasız ve haftada en az iki kez düzenli cinsel ilişkide bulunulmasına rağmen gebelik oluşmaması durumu olarak tanımlanmaktadır. Geçmiş yıllarda kısırlık tedavisinde ciddi zorluklarla karşılaşılsa da günümüzde tıp dünyasındaki gelişmeler sayesinde tedavi süreçlerinde büyük başarılar elde edilmektedir.

Sağlıklı ve gebe kalma potansiyeli olan bir çiftin, ideal şartlarda her ay gebe kalma şansı yaklaşık %25 civarındadır. Toplumdaki genel beklentinin aksine, çiftlerin büyük bir kısmı evliliğin ilk aylarında hemen hamile kalamayabilir. Yapılan araştırmalar, beş altı aylık deneme süreci sonunda çiftlerin yaklaşık %50’sinde gebelik oluştuğunu göstermektedir.

İnfertilite İstatistikleri ve Bekleme Süresi

Üreme sağlığı açısından herhangi bir problemi olmayan çiftlerin %85’i, bir yıllık düzenli deneme süreci içerisinde gebelik elde etmektedir. Geriye kalan %15’lik kesimde ise infertilite sorunu mevcuttur. Bu süreçte çevre baskısı ve moral bozukluğu yaşanabilse de uzmanlar, tıbbi bir engel yoksa bir yıla kadar beklenmesini tavsiye etmektedir.

İnfertilite vakaları kendi içerisinde iki ana kategoriye ayrılmaktadır:

• Primer İnfertilite: Daha önce hiç gebelik oluşmamış olması durumudur.
• Sekonder İnfertilite: Daha önce en az bir kez gebelik (canlı doğum, erken doğum, ölü doğum, dış gebelik veya boş gebelik) yaşanmış olmasına rağmen, tekrar gebe kalınamaması durumudur.

Kısırlık Nedenleri ve Faktörler

İnfertilite vakalarının nedenleri incelendiğinde, vakaların büyük bir kısmında kaynak tespit edilebilirken, %15-20 gibi bir oranında herhangi bir neden bulunamamaktadır. Bu durum açıklanamayan infertilite olarak adlandırılır. Sorunun kaynağına göre dağılım şu şekildedir:

Sterilite ise infertiliteden farklı bir durumdur; bireyin biyolojik olarak çocuk sahibi olmasının imkansız olduğu durumları ifade eder. Erkekte testislerin, kadında ise yumurtalıkların veya rahmin bulunmaması bu duruma örnektir.

Yaş ve Fizyolojik Etkenlerin Gebeliğe Etkisi

Kadın yaşı, doğurganlık üzerinde en belirleyici faktörlerden biridir. Yaş ilerledikçe hamilelik şansı azalırken, düşük yapma riski artış göstermektedir. Ayrıca ileri yaş, tüp bebek tedavilerinin başarı oranlarını da olumsuz etkileyebilmektedir.

Gebelik başarısını etkileyen diğer kritik unsurlar şunlardır:

• Sperm Parametreleri: Sperm sayısının normal değerlerin yarısında olması, gebelik şansını aynı oranda azaltır.
• Tüplerin Durumu: Kadında her iki tüpün tıkalı olması durumunda doğal yolla gebelik şansı sıfıra yakındır.
• Sperm Üretimi ve Kanallar: Testislerde sperm üretimi olmaması veya kanalların tıkalı olması doğal yolla çocuk sahibi olmayı engeller.

Ne Zaman Bir Uzmana Başvurulmalıdır?

Eğer bir yılı aşkın süredir, ovülasyon (yumurtlama) dönemlerini kapsayacak şekilde 2-3 günde bir düzenli ilişkide bulunmanıza rağmen gebelik oluşmadıysa, bir jinekologdan tıbbi yardım alma vakti gelmiş demektir. Bu durum, gebe kalma şansınızın azaldığını ancak tamamen ortadan kalkmadığını gösterir.

Bununla birlikte, aşağıdaki durumlarda bir yıl beklemeksizin bir uzmana başvurulması kritiktir:

1. Kadın yaşının ileri olması,
2. İkiden fazla düşük öyküsü bulunması,
3. Geçirilmiş pelvik enfeksiyon geçmişi,
4. Çok sık veya çok seyrek adet görme düzeni,
5. Erkekte testislerin küçük olması veya prostat enfeksiyonu öyküsü.

Çocuk sahibi olma isteğiyle hekime başvuran çiftlerde, hem erkeğin hem de kadının detaylı olarak birlikte araştırılması, doğru tanı ve tedavi planlaması için esastır.