Kendini Gerçekleştirmek

Spinoza ve Erich Fromm Perspektifinden Varlığını Korumak

Erich Fromm, "Kendini Savunan İnsan" adlı eserinde varlığını korumanın, Spinoza'ya göre aslında yetenekli olduğun şey haline gelebilmek olduğunu vurgular. Spinoza’nın felsefesinde her canlının kendi özgün yapısını koruması esastır. Filozof bu durumu şu çarpıcı örnekle açıklar: "Eğer bir at bir insana dönüştürülürse, bir böceğe dönüştürüldüğü zamanki ölçüde yok edilmiş olacaktır."

Bu düşünceyi insan varoluşuna uyarladığımızda, bir insanın meleğe dönüştürülmesi de aslında onun bir ata dönüştürülmesi kadar büyük bir yok oluştur. Çünkü erdem, her canlının kendine özgü güçlerini ortaya koymasıdır. İnsan için gerçek erdem, içinde en çok insanlaştığı durumu yakalayabilmesidir.

Dasein Kavramı ve İnsansallaşma Süreci

Fromm'un "insansallaşma" ve "yetenekli olduğu şey haline gelme" ifadeleri, Heidegger’in literatüre kazandırdığı Dasein kavramıyla doğrudan ilişkilidir. Dasein, yani "orada olan", kendi varlığının anlayışı içinde olan ve bu varlığın sorumluluğunu üstlenen bir varolanı temsil eder.

Kendi varlığının doyumuna ulaşabileceğin bir noktada durmak, kendini en çok "insansallaşmış" hissettiğin anları çoğaltmakla mümkündür. Bu süreç, başkalarının beklentilerini karşılamak yerine, bireyin kendi özgün potansiyelini keşfetme yolculuğudur.

Claude Monet ve Doğal Yeteneğin İfadesi

İzlenimci ressam Claude Monet, bu varoluşsal çabayı sanatsal bir arzuyla dile getirir: "I would like to paint the way a bird sings." (Bir kuşun ötmesi gibi resim yapabilmek isterim.) Bu ifade, varoluşun en saf halini özetler:

• Kuşlar: Cıvıl cıvıl öterek doğanın şarkısını söyler.
• Monet: Renklerle doğanın resmini yaparak olabileceği en iyi şey haline gelir.
• Sonuç: Hayatın anlamını yaratmak ve özgünlüğünü korumak.

Monet, "Bir kuşun ötüşü gibi resim yapıyorum" demez; hala o noktaya ulaşmak için çabalar. Belki de bu serüvenin en kıymetli yanı, nihai bir hedefe varmaktan ziyade yolda olma halidir.

Kendini Yeniden İnşa Etmek ve Yolda Olma Çabası

Varoluş süresince ulaşılabilecek nihai bir yükseklik yoktur. Önemli olan, gidilen o yolda kendimizi sürekli yeniden inşa etmek ve kuş gibi ötebileceğimiz o mertebeye ulaşma çabasıdır. Bu süreçte dikkat edilmesi gereken temel unsurlar şunlardır:

Her birimiz dünya çapında bir ressam veya bilim insanı olmak zorunda değiliz. Asıl mesele; bir kuşun ötüşü gibi kendiliğinden, doğal ve kendimiz gibi bir şeyler yapabilmektir. Varlığımıza anlam katmak, ancak kendimizi en çok "insanlaşmış" hissettiğimiz o özgün alanda kalarak mümkündür.

Görsel Kaynak: Claude Monet - The Cliff Walk at Pourville (1882)