Kendimiz olmak mı yoksa olmamız beklenen kişi olmak mı?

Hayatımızdaki Seçimler Gerçekten Bize mi Ait?

Hiç kendimize, yaşadığımız hayatın ne kadarının gerçekten kendi seçimlerimizden ve kararlarımızdan oluştuğunu sorduk mu? Dünyaya geldiğimiz andan itibaren kendimizi ve çevremizi tanımaya başlarız. Önce ailemizle, ardından arkadaşlarımızla ve zaman içinde sosyal çevremizle kurduğumuz ilişkiler aracılığıyla şekilleniriz.

Zamanla çevremizde nelerin kabul gördüğünü, hangi davranışların onaylandığını ve bizden neler beklendiğini öğreniriz. Ailemizin, arkadaşlarımızın ve içinde yaşadığımız toplumun değerleri, dünyayla kurduğumuz ilişkinin şekillenmesinde kritik bir rol oynar. Yaş aldıkça ve bireysel kararlar almaya başladıkça, özgürleştiğimizi ve artık kendi hayatımızı şekillendirdiğimizi düşünürüz.

Toplumsal Beklentiler ve Bireysel İstekler Arasındaki Çizgi

Kendi çevremizi oluşturduğumuz ve seçimlerimizi kendimizin yaptığını hissettiğimiz dönemlerde bile yalnızca ne istediğimizi değil, ne istememiz gerektiğini de öğrenmeye devam ederiz. Aslında tam da burada şu soru önem kazanır: Kendi seçimlerimizi yapmaya başladığımızı düşündüğümüz bir hayatta, kendimiz nerede duruyoruz?

Vermek istediğimiz kararlar, söylemek istediğimiz sözler ya da gerçekleştirmek istediğimiz davranışlar, bazen farkında bile olmadan kendi isteklerimizden çok başkalarının beklentileri doğrultusunda şekillenebilir. Zamanla öğrendiğimiz ve benimsediğimiz roller, kendimizin doğal bir parçasıymış gibi hissedilebilir. Öyle ki bu rollerin dışına çıkmakta zorlanabilir, hatta değiştirilemeyeceklerini düşünebiliriz.

Davranış Kalıpları ve İçselleştirilmiş Roller

Bazen bir şeyi gerçekten istediğimiz için değil, ona alıştığımız için yapabiliriz. Bazen de kendi isteğimizi geri plana atarken bunun bir tercih değil, olması gereken bir davranış olduğuna inanabiliriz. Bu örüntüler her bireyde farklı şekillerde ortaya çıksa da bazı yaygın örnekler durumun kavranmasına yardımcı olabilir:

• Güçlü Olma Zorunluluğu: Sürekli güçlü olması gerektiğine inanan biri, zorlandığını kabul etmekte güçlük çekebilir.
• Memnun Etme Çabası: Herkesi memnun etmeye alışmış biri, kendi isteğini dile getirdiğinde suçluluk hissedebilir.
• Başarı Odaklılık: Başarılı olmak üzerinden kendisini değerlendiren biri, dinlenmeye ihtiyaç duyduğunda bile kendisini yetersiz hissedebilir.

Öz Farkındalık: Kendimizi Yeniden Keşfetmek

Burada asıl mesele, ailemizden ya da çevremizden öğrendiğimiz her şeyi reddetmek değildir. İnsan, ilişkileri içinde gelişir; değerleri ve hayata bakışı da bu etkileşimlerden beslenir. Önemli olan, benimsediğimiz düşüncelerin ve yaptığımız seçimlerin bizim için ne ifade ettiğini fark edebilmektir.

Kendimizi tanımak, yalnızca nasıl biri olduğumuzu keşfetmek değil, aynı zamanda nasıl biri olmamız gerektiğine inandığımızı da sorgulamaktır. Kendi isteklerimizle bizden beklenenler arasındaki farkı görebilmek, kendimizle kurduğumuz ilişkiyi anlamak için önemli bir başlangıçtır.

Kararlarımızı Sorgularken Sormamız Gereken Sorular

Seçimlerimizi kendi değerlerimiz doğrultusunda yeniden değerlendirebilmek için kendimize şu soruları sormalıyız:

1. Bir şeyi gerçekten istediğimiz için mi yapıyoruz, yoksa yapmadığımızda nasıl karşılanacağımızdan mı endişeleniyoruz?
2. Bir davranışımız kendi değerlerimizle mi örtüşüyor, yoksa uzun zamandır alışık olduğumuz bir rolü mü sürdürüyoruz?

Bu soruların amacı kendimizi yargılamak değildir. Aksine, kendimizle kurduğumuz ilişkiye daha fazla farkındalıkla yaklaşabilmek, ihtiyaçlarımızı anlayabilmek ve seçimlerimizi kendi değerlerimiz doğrultusunda yeniden yapılandırmak için kendimize alan açmaktır.