KATARAKT AMELİYATINDA KULLANILAN LENS ÇEŞİTLERİ

Yapay Göz İçi Lensi Nedir ve Ne Zaman Gereklidir?

Katarakt ameliyatı sırasında, işlevini yitirmiş olan doğal göz merceği boşaltılarak yerine yapay göz içi lensi yerleştirilir. Bu lensler, görme kalitesini geri kazandırmak amacıyla tasarlanmış oldukça küçük yapılı tıbbi cihazlardır. Sağlıklı bir görüş için göze giren ışınların kırılarak görme siniri olan retina üzerine tam odaklanması gerekir.

Doğal göz merceği normal şartlarda şeffaf bir yapıdadır ve ışığı kırarak görüntüyü retinaya odaklar. Ancak katarakt geliştiğinde bu saydam mercek bulanıklaşır; bu durum görüşün netliğini kaybetmesine ve renklerin soluk görünmesine neden olur. Kataraktın günümüzdeki tek tedavi yöntemi cerrahi müdahaledir.

Fakoemülsifikasyon yöntemi kullanılarak bulanıklaşan lensin içi boşaltılır ve yerine kalıcı yapay lens yerleştirilir. Bu lensler, tıpkı gözlükler veya kontakt lensler gibi belirli numaralara sahiptir. Ameliyat öncesinde ileri tetkik cihazlarıyla gözün uzunluğu ve kornea tabakasının kırıcılığı ölçülerek, hastaya en uygun lens numarası titizlikle belirlenir.

Göz İçi Lenslerinin Yapısı ve Malzeme Özellikleri

Günümüzde kullanılan göz içi lenslerinin büyük bir çoğunluğu akrilik ve benzeri biyo-uyumlu bileşenlerden üretilmektedir. Geçmişte yaygın olan silikon materyali, son yıllarda yerini daha gelişmiş materyallere bırakmıştır. Ayrıca bu yapay lensler, gözü güneşin zararlı etkilerinden korumak amacıyla özel bir ultraviyole (UV) koruyucu tabaka ile kaplanmaktadır.

Katarakt Cerrahisinde Kullanılan Lens Çeşitleri

Katarakt ameliyatında hastanın ihtiyaçlarına göre farklı odaklama yeteneklerine sahip lens seçenekleri bulunmaktadır. Bu lensler temel olarak şu kategorilere ayrılır:

1. Monofokal (Tek Odaklı) Göz İçi Lensler

Katarakt cerrahisinde en sık tercih edilen standart lens tipidir. Bu lensler tek bir odak mesafesine sahiptir. Genellikle uzak görüşü netleştirmek üzere planlanırlar. Monofokal lens implante edilen hastalar, uzağı net görseler de yakın ve orta mesafedeki işleri için gözlük kullanmaya devam ederler.

2. Multifokal ve Trifokal (Akıllı) Lensler

Halk arasında akıllı lens olarak bilinen bu mercekler, tek bir lens içerisinde birden fazla odak gücü barındırır. Multifokal lensler, ışığı uzak ve yakın mesafe arasında paylaştırarak her iki mesafede de netlik sağlar; ancak orta mesafede (bilgisayar kullanımı gibi) netlik kısıtlı kalabilir.

Trifokal lensler ise ışığı uzak, orta ve yakın mesafe arasında paylaştırarak üç mesafede de gözlüksüz görüş imkanı sunar. Bu lens türlerinde, gözün yapısına bağlı olarak gece ışık yansımaları (haleler) görülmesi olası bir durumdur.

3. EDOF (Genişletilmiş Odak Derinliği Sağlayan) Lensler

EDOF lensler, multifokal lenslere benzer şekilde uzak ve yakın mesafeyi gözlüksüz görmeyi hedefler. Ancak bu lenslerin farkı, mesafeler arasında kesintisiz bir geçiş sağlayan tek bir düzeltme bölgesine sahip olmalarıdır. Yakın mesafeyi multifokal lenslere göre biraz daha uzak bir noktadan odaklarlar. Bu özellikleri nedeniyle boyu uzun hastalar için daha konforlu bir seçenek sunabilirler ve gece ışık yansımaları bu lenslerde daha az hissedilir.

4. Astigmat Düzeltici Torik Lensler

Astigmatizma, kornea veya mercekteki düzensiz eğrilik nedeniyle oluşan bir kırma kusurudur. Torik lensler, bu kusuru cerrahi sırasında düzeltmek için özel olarak tasarlanmıştır. Akıllı lensler (Multifokal/Trifokal) aynı zamanda torik özellikli üretilebilir. Bu sayede tek bir operasyonla şu kusurlar giderilebilir:

• Miyopi
• Hipermetropi
• Astigmatizma
• Presbiyopi (Yakını görme zorluğu)

Lens Seçimini Etkileyen Kritik Faktörler

Katarakt ameliyatında kullanılacak lens çeşidine karar verilirken uzman hekim tarafından şu kriterler detaylıca değerlendirilmelidir: