kalça protez rehabilitasyonu

Kalça Protezi Ameliyatı Nedir ve Neden Yapılır?

Kalça protezi ameliyatı, çeşitli nedenlerle hasar görmüş kalça ekleminin yapay bir eklemle değiştirilmesini içeren cerrahi bir işlemdir. Bu operasyon, özellikle cerrahi dışı tedavi yöntemlerine yanıt vermeyen şiddetli ağrıları gidermek, kalça kırık ve çıkıkları sonrası eklem stabilitesi sağlamak ve hareket açıklığını artırarak hastanın güvenli bir şekilde hareket etmesini sağlamak amacıyla uygulanır.

Kalça Protezine Ne Zaman İhtiyaç Duyulur?

Kalça eklemindeki fonksiyon kayıpları ve şiddetli ağrılar, yaşam kalitesini ciddi oranda düşürebilir. Aşağıdaki durumlarda kalça protezi uygulamasına ihtiyaç duyulabilmektedir:

• Eklemlerde osteoartrit (kireçlenme) kaynaklı ileri derece yıpranmalar,
• Romatoid artrit veya ankilozan spondilit gibi eklem hareketini kısıtlayan romatizmal hastalıklar,
• Uyluk kemiği başında meydana gelen dolaşım bozuklukları,
• Doğumsal kalça çıkıklarının ilerleyen dönemlerdeki etkileri,
• Kemik tümörleri,
• Kalça eklemi enfeksiyonu sonrası kalıcı hasar oluşan vakalar.

Operasyon Öncesi Rehabilitasyonun Önemi

Ameliyatın başarısını artırmak için rehabilitasyon sürecine operasyondan önce başlanması kritik bir öneme sahiptir. Ameliyat öncesi hazırlık süreci şunları kapsar:

• Karın, sırt, kalça ve diz kaslarını kuvvetlendirme egzersizleri,
• Maksimum ağrısız hareket sınırının kazanılması,
• Ameliyat sonrası uygulanacak yürüme programının ve solunum egzersizlerinin öğrenilmesi,
• Akciğer komplikasyonlarını önlemek için öksürme yöntemlerinin çalışılması,
• Proteze aşırı yük binmesini önlemek adına gluteus medius kasının güçlendirilmesi.

Bu süreçte ayrıca kalça çıkığını önleyici pozisyonlar, transfer aktiviteleri ve operasyon sonrası ilk gün yapılacak egzersizler hastaya detaylıca öğretilir.

Operasyon Sonrası Rehabilitasyon ve Mobilizasyon

Cerrahi sonrası ilk iki gün, hastanın özellikle tekerlekli sandalye ile mobilizasyonu iyileşme süreci için çok değerlidir. Rehabilitasyon programı, kullanılan cerrahi tekniğe ve hastanın durumuna göre fizik tedavi uzmanı ve fizyoterapist gözetiminde kişiye özel planlanır.

İyileşme Sürecinde Haftalık Program

1. Birinci Hafta: Derin damar tıkanıklığı ve akciğer komplikasyonlarını önleyici tedbirler alınır. Aktif yardımlı eklem hareketleri, izometrik egzersizler ve yürüteçle (walker) yürüme çalışmalarına başlanır.
2. İkinci Hafta: Eklem hareketliliği ve kas kuvveti artırılır. Bağımsız yürüme sağlandığında koltuk değneğine geçilir; merdiven çıkma ve günlük yaşam aktiviteleri eğitimi verilir.

Kalça Protezi Olan Hastalar İçin Hayati Kurallar

Ameliyat sonrası protezin korunması ve çıkık riskinin önlenmesi için hastaların günlük yaşamda belirli kurallara uyması gerekir.

Yatış Pozisyonları

• Operasyon yapılan kalça tarafına yan yatılmamalıdır.
• Bacaklar birbirine bitiştirilmemeli ve çaprazlanmamalıdır.
• Bacak arasına mutlaka destekleyici bir yastık konulmalıdır.
• Günde en az 30 dakika sırt üstü düz yatılmalı, protezli bacak altına yastık konulmamalıdır.

Oturma Düzeni

• Alçak sandalye veya koltuklar tercih edilmemelidir.
• Otururken diz seviyesi her zaman kalça seviyesinden aşağıda olmalıdır.
• Tuvalet yükselticisi kullanılmalı ve otururken öne doğru fazla eğilmekten kaçınılmalıdır.

Ayakta Durma ve Hareket

• Yerden bir nesne almak için eğilinmemeli, eğilme sırasında el diz seviyesini geçmemelidir.
• Ayak içi yöne çevrilmemeli ve giyinme sırasında 80 dereceden fazla eğilmekten kaçınılmalıdır.
• Merdiven çıkarken: Önce sağlam bacak, sonra ameliyatlı bacak ve en son koltuk değneği sıralaması izlenmelidir (İnerken tam tersi).

Spor ve Fiziksel Aktiviteler

Önerilen Sporlar: Yüzme, bisiklet, golf, dans ve su içi aerobik hareketleri eklem sağlığı için uygundur.

Önerilmeyen Sporlar: Koşma, jogging, sabit ayak üzerinde dönme gerektiren ani hareketli sporlar, temas sporları ve ağır işlerden kaçınılmalıdır.