Kadında Kısırlık Nedenleri!

Kadınlarda Kısırlık (İnfertilite) Nedenleri ve Tanı Süreçleri

Annelik duygusunu tatmak, pek çok kadının doğası gereği en büyük arzularından biridir. Ancak günümüzde istatistikler, her 100 çiftten 15’inin çocuk sahibi olabilmek için tıbbi bir yardıma ihtiyaç duyduğunu göstermektedir. Bu süreçte doğru tanı ve tedavi yöntemlerinin belirlenmesi, ebeveynlik yolculuğunda kritik bir öneme sahiptir.

Kısırlığın tamamen çözümsüz olduğu vakalar oldukça ender görülmektedir. Sadece erken menopoz veya erkekte hiç sperm hücresi bulunmaması gibi durumlarda yardımcı yöntemlerin etkinliği kısıtlıdır. Bunun dışındaki vakalarda, çocuk sahibi olma şansı azalsa da tıbbi müdahalelerle başarı elde edilebilir. Kısırlık tanısı, tetkik ve muayenelerin adım adım uygulandığı, doktorun problemi derinlemesine analiz ettiği uzun bir süreci kapsayabilir. Araştırmalar sonucunda bir veya birden fazla neden saptanabileceği gibi, çiftlerin yaklaşık %15’inde kısırlık nedeni belirlenememektedir.

1. Yumurtlama Bozuklukları

Kadınlarda en sık rastlanan kısırlık nedeni yumurtlama bozukluklarıdır. Yumurtlama (yumurtanın yumurtalıklardan atılması) gerçekleşmeden döllenme ve gebelik oluşması mümkün değildir. Bu durum, yumurtlamanın hiç olmaması veya düzensiz/seyrek gerçekleşmesi şeklinde tanımlanır. Adetlerin seyrek olması veya hiç görülmemesi genellikle bu soruna işaret etse de, düzenli adet gören kadınlarda da yumurtlama bozukluklarına rastlanabilir.

Yumurtlama bozuklukları başlıca üç ana grupta incelenmektedir:

• Hormon Eksikliği: Yumurta üretimini uyaran hormonların beyin sapından salgılanamaması durumudur. Bu vakalarda ergenlikten itibaren hiç adet kanaması görülmez.
• Hiperprolaktinemi: Hipofiz bezinden süt hormonu olan prolaktinin normalden fazla salgılanmasıdır. Genellikle iyi huylu bir tümöre bağlı olan bu durum, cerrahi veya ilaç tedavisiyle kontrol altına alınarak yumurtlama normalleştirilebilir.
• Polikistik Over Sendromu (PKOS): Adetlerin düzensiz ve seyrek olduğu, hastaların kilo almaya yatkın olduğu bir tablodur. Yumurtalıklarda normalden fazla yumurta bulunur ancak bunlar erkeklik hormonu salgılayarak gelişimi engeller.

2. Tüplerin Hasarlı veya Tıkalı Olması

Fallop tüplerinin kısmen veya tamamen tıkalı olması, sperm ile yumurtanın buluşmasını engelleyerek gebeliği imkansız kılar. Tüplerdeki hasar; geçirilmiş enfeksiyonlar, endometriozis veya cerrahi operasyonlar sonrası oluşan karın içi yapışıklıklardan kaynaklanabilir. Ayrıca dış gebelikler de tüplerde kalıcı hasar bırakabilmektedir.

Gelişmiş ülkelerde cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar bu durumun başlıca sebebiyken, ülkemizde çocukluk çağında geçirilen verem mikrobu da tüplerde geri dönülemez hasarlar oluşturabilmektedir.

3. Endometriozis (Çikolata Kisti)

Endometriozis, rahim içini döşeyen dokunun (endometrium) rahim dışındaki bölgelerde, özellikle tüplerde, yumurtalıklarda ve bağlarda gelişmesi durumudur. Bu doku hormonlara duyarlı olduğu için adet dönemlerinde kanama yapar ve zamanla karın içinde yapışıklıklara yol açar. Yumurtalıklara yerleştiğinde ise endometrioma (çikolata kisti) oluşumuna neden olur.

Endometriozisin en belirgin semptomları şunlardır:

• Adet öncesi ve adet sırasında şiddetli ağrı
• Cinsel ilişki esnasında veya sonrasında ağrı
• Düzensiz ve yoğun adet kanamaları
• Yorgunluk, ishal veya kabızlık gibi sindirim sistemi şikayetleri

Endometriozis teşhisi konulan kadınların yaklaşık %50’si çocuk sahibi olabilmek için tedaviye ihtiyaç duymaktadır. Kısırlık şikayetiyle başvuran kadınların ise yaklaşık %25’inde bu hastalık saptanmaktadır.

4. Rahim Ağzına (Servikal) Ait Problemler

Rahim ağzındaki yapısal bozukluklar, enfeksiyonlar veya salgı (mukus) kalitesindeki değişimler kısırlığa yol açabilir. Normal şartlarda servikal mukus, spermlerin genital yolda ilerlemesini kolaylaştırır. Ancak polip gibi iyi huylu tümörler veya bu bölgeye yapılan cerrahi müdahaleler, mukusun niteliğini bozarak spermlerin geçişini engelleyebilir.

5. Alerjik Nedenler

Alerjik faktörler, teşhisi ve tedavisi en zor kısırlık nedenleri arasında yer alır. Bu durum genellikle spermlerde veya mukusta bulunan antisperm antikorları ile ilişkilidir. Bu antikorların tedavi etkinliği ve gebelik oranları üzerindeki etkisi hala tartışmalı bir konu olduğundan, rutin kontrollerdeki gerekliliği uzmanlar arasında farklılık gösterebilmektedir.