İnmemiş Testis nedir? Neden Olur? Tedavisi Nasıl Yapılır?

İnmemiş Testis Nedir?

İnmemiş testis, testislerin normal konumunda olmamasıyla karakterize edilen ve yaklaşık her 25 çocuktan birini etkileyen yaygın bir çocukluk çağı rahatsızlığıdır. Erkek bebeklerde testisler anne rahmindeyken gelişmeye başlar ve normal şartlarda doğumdan kısa süre önce veya hemen sonra skrotum adı verilen torbaya iner. Tıp literatüründe kriptorşidizm olarak adlandırılan bu durum, bebeklerin yaklaşık %3’ünde, prematüre bebeklerde ise daha yüksek oranlarda görülür.

Testislerin vücut dışında, skrotum içerisinde bulunması sağlıklı bir sperm üretimi için kritik öneme sahiptir. İnsan vücut ısısı olan 37 derece sperm üretimi için uygun değildir; bu nedenle skrotum, testislerin 35,5-36 derece sıcaklıkta kalmasını sağlar. İnmemiş testis vakalarında genellikle tek bir testis etkilenirken, bazı durumlarda her iki testisin de keseye inmediği gözlemlenebilir.

İnmemiş Testis Belirtileri Nelerdir?

İnmemiş testisin en belirgin semptomu, skrotum içerisinde testisin görülmemesi veya el ile hissedilememesidir. Fiziksel muayene sırasında vakaların yaklaşık %80'i uzman doktorlar tarafından kolaylıkla fark edilebilir. Belirtiler arasında, testisin bulunmadığı taraftaki skrotumun diğer tarafa göre daha küçük veya boş görünmesi yer alır.

İnmemiş Testis Neden Olur?

Testislerin skrotuma inme süreci, testiküler iniş olarak adlandırılır ve karmaşık hormonal aşamalardan oluşur. İlk aşamada INSL3 hormonu, ikinci aşamada ise testosteron ve CGRP peptidleri aktif rol oynar. Bu süreçteki herhangi bir aksama, testisin karın içinde kalmasına yol açar.

İnmemiş testis oluşumunda genetik mutasyonlar nadiren etkili olsa da, çevresel faktörlerin ve hormonal bozuklukların rolü büyüktür. Özellikle düşük doğum ağırlığı ve erken doğum, bu durumun en önemli risk faktörleri arasında kabul edilir. İnmemiş testisin başlıca nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

• Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı,
• Ailede inmemiş testis öyküsünün bulunması,
• Annenin gebelik sırasında sigara veya alkol (haftada 5 kadeh ve üzeri) tüketimi,
• Gebelikte diyabet, obezite veya preeklampsi (gebelik zehirlenmesi),
• Pestisitler, kozmetik ürünler ve endokrin bozucu kimyasallara maruziyet,
• Gebelik sürecinde ibuprofen içerikli ilaç kullanımı,
• Down sendromu veya Prader-Willi sendromu gibi doğumsal anomaliler.

İnmemiş Testis Tanı ve Teşhis Yöntemleri

İnmemiş testis teşhisi genellikle rutin fiziksel muayeneler sırasında konulur. Uzman doktor; kasık kanalını, skrotumu ve pubik bölgeyi dikkatlice inceleyerek testisin konumunu belirler. Ancak vakaların yaklaşık %30’unda testis el ile tespit edilemeyebilir.

Fiziksel muayenenin yetersiz kaldığı durumlarda testisin yerini belirlemek için şu görüntüleme tekniklerinden yararlanılır:

İnmemiş Testis Ameliyatı (Orşiopeksi) Nasıl Yapılır?

Tedavinin temel amacı, testisin skrotumdaki doğru konumuna yerleştirilmesidir. İleride oluşabilecek üreme problemlerini ve komplikasyonları önlemek adına cerrahi müdahalenin genellikle bebek 18 ayını doldurmadan yapılması önerilir. Bu cerrahi işleme orşiopeksi adı verilir.

Ameliyat Süreci ve Uygulama

Operasyon genel anestezi altında gerçekleştirilir. Cerrah, kasık bölgesinde küçük bir kesi açarak testise ulaşır ve sağlığını kontrol eder. Eğer testis sağlıklıysa, eriyen dikişler yardımıyla skrotum içine sabitlenir. Testisin sağlıksız olduğu nadir durumlarda ise aile onayı ile testis çıkarılarak yerine testis protezi yerleştirilebilir.

Ameliyat Sonrası Bakım ve İyileşme

Başarılı bir operasyonun ardından çocuk genellikle 2 saat sonra taburcu edilebilir. İyileşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenler şunlardır:

• Doktorun reçete ettiği ağrı kesici ve enfeksiyon önleyici ilaçlar düzenli kullanılmalıdır.
• Ameliyat bölgesine dokunmadan önce eller mutlaka su ve sabunla yıkanmalıdır.
• İyileşme tamamlanana kadar çocuğun koşma, atlama ve takla atma gibi ağır fiziksel aktivitelerden kaçınması sağlanmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

1. İnmemiş testis ameliyatı riskli midir?

Her cerrahi işlem gibi riskleri olsa da, uzman hekimler tarafından tam teşekküllü hastanelerde yapılan operasyonlar büyük oranda başarıyla sonuçlanır. Yenidoğan veya çocuk yoğun bakımı olan merkezlerin tercih edilmesi güvenliği artırır.

2. Ameliyat sonrası hastanede yatış gerekir mi?

Genellikle hastalar aynı gün taburcu edilir. Ancak doktorun gerekli gördüğü bazı özel durumlarda bir gece hastanede gözlem amaçlı yatış yapılabilir.

3. Sünnet ile aynı anda ameliyat yapılabilir mi?

Çocuğun genel sağlık durumu uygunsa, çocuk cerrahisi uzmanları tarafından inmemiş testis ameliyatı ve sünnet aynı seansta güvenle uygulanabilir.

4. Şiş olan testis kendiliğinden iyileşir mi?

Testis şişmesi (hidrosel/su fıtığı), karın sıvısının skrotuma kaçmasıyla oluşur ve bazen kendiliğinden geçebilir. Ancak iyileşmeyen durumlarda cerrahi müdahale şarttır. Tek taraflı ve kalıcı şişliklerde uzman doktor muayenesi ihmal edilmemelidir.