İkinci jenerasyon trombosit konsantrasyonları/ trombositten zengin fibrinler/regeneratif kök hücre tedavileri
- Büyüme faktörleri; hücre proliferasyonu ve anjiogenezis gibi süreçleri tetikleyerek diş hekimliğindeki cerrahi operasyonlarda doku rejenerasyonunun temelini oluşturur.
- İkinci jenerasyon bir ürün olan Trombositten Zengin Fibrin (TZF), herhangi bir sentetik madde içermeyen doğal yapısıyla kemik oluşumunu ve yara iyileşmesini belirgin şekilde hızlandırır.
- TZF; düşük maliyeti, kolay elde edilebilirliği ve zengin büyüme faktörü içeriği sayesinde sinüs liftingden periodontal defektlere kadar pek çok alanda güvenle kullanılmaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Diş Hekimliğinde İkinci Jenerasyon Trombosit Konsantrasyonları ve Rejeneratif Tedaviler
Günümüz diş hekimliği cerrahisinde, çeşitli greft materyallerinin yanı sıra veya bu materyallerle kombine edilerek kullanılan büyüme faktörleri kritik bir rol oynamaktadır. Büyüme faktörü; proliferasyon, kemotaksis, farklılaşma ve ekstrasellüler matris proteinlerinin üretimi gibi hayati hücresel aktiviteleri stimüle eden hormonların genel adıdır. Bu aktiviteler, doku rejenerasyonunun temel basamaklarını oluşturmaktadır.
Rejenerasyonda Rol Oynayan Temel Büyüme Faktörleri
Diş hekimliği cerrahisinde kullanılan büyüme faktörlerinin her biri, iyileşme sürecinde farklı ve spesifik görevler üstlenmektedir. Bu faktörlerin işlevleri şu şekilde özetlenebilir:
| Büyüme Faktörü | Temel Fonksiyonu |
|---|---|
| Kemik Morfogenetik Protein (BMP) | Mezenşimal hücreleri stimüle ederek osteoindüktif rol oynar. |
| Transforme Edici Büyüme Faktörü b-1 (TGF b-1) | Osteoblast kemotaksisini stimüle eder; fibroblastların miyoblastlara dönüşümünü uyarır. |
| Damarsal Endotelyal Büyüme Faktörü (VEGF) | Anjiogenezisi (yeni damar oluşumu) artırır. |
| Trombosit Kaynaklı Büyüme Faktörü (PDGF) | Mezenşimal progenitör hücre proliferasyonunu ve nötrofil/monosit kemotaksisini artırır. |
| Epidermal Büyüme Faktörü (EGF) | Epitelyal hücrelerin proliferasyonundan sorumludur. |
| İnsülin Benzeri Büyüme Faktörü 1 (IGF-1) | Osteoblast ve kemik matriksi sentezini stimüle eder. |
Trombositten Zengin Fibrin (TZF) ve Klinik Çalışmalar
Literatürdeki çalışmalar, TZF kullanımının kemik oluşumunu hızlandırdığını kanıtlamaktadır. Hyeon ve ark. (2007) tarafından yapılan hayvan çalışmasında, sinüs lifting operasyonlarında otojen greft ile TZF kombinasyonunun, tek başına greft uygulamasına göre daha fazla kemik miktarı sağladığı görülmüştür. Bunun temel sebebi, TZF'nin greftteki protein yapıyı aktive etmesi ve osteoblastların yapışma eğilimini artırmasıdır.
Choukroun ve ark. tarafından yürütülen insan çalışmalarında da TZF ile karıştırılan greftlerin, tek başına uygulanan greftlere oranla daha hızlı yeni kemik oluşumu sağladığı saptanmıştır. Ayrıca, Throat ve ark. (2011) periodontal kemik içi defektlerde TZF kullanımının, birinci yılın sonunda klinik ve radyografik olarak iyileşmeyi belirgin şekilde hızlandırdığını saptamıştır.
TZF (Trombositten Zengin Fibrin) Nasıl Elde Edilir?
TZF elde edilişi, hastadan alınan venöz kanın 3.000 devir/dakikada, 15 dakika boyunca santrifüj edilmesiyle gerçekleştirilen oldukça basit ve etkili bir sistemdir. Bu yöntemin başarısı, kanın alındıktan sonra vakumlu tüplerde ilk birkaç dakika içinde hızla santrifüj edilmesine bağlıdır.
Santrifüj işlemi sırasında trombositlerin sitoplazmaları parçalanarak içerisindeki büyüme faktörleri serbest kalır. TZF, herhangi bir antikoagülan veya sentetik madde eklenmeden elde edildiği için doğal bir polimerizasyon sürecine sahiptir. Elde edilen materyal, steril presel yardımıyla tüpten çıkarılır ve kırmızı kan hücresi tabakası sıyrılır. Gaz tampon yardımıyla serumu emdirilen TZF, direnci yüksek bir membran formuna kavuşur. Bu membran, cerrahi ihtiyaca göre kesilerek, şekillendirilerek veya greft formunda parçalanarak kullanılabilir.
Trombosit Konsantrasyonlarının Sınıflandırılması
Trombosit konsantrasyonları, içerikleri ve elde ediliş yöntemlerine göre iki ana sınıfa ayrılmaktadır:
- Trombositten Zengin Plazma (TZP/PRP): Kandan elde edilen ilk üründür. Yüksek konsantrasyonda trombosit ve büyüme faktörü içeren otojen kan pıhtısıdır. Jel formu için Trombin ve CaCl2 ilavesi gerektirir.
- Trombositten Zengin Fibrin (TZF/PRF): Trombositlerin ve sitokinlerin bir fibrin ağı içerisinde yoğunlaştırılmasıyla elde edilen ikinci jenerasyon üründür.
TZP ve TZF Arasındaki Farklar ve Sonuçlar
Yapılan sistematik değerlendirmeler sonucunda (Del Fabbro ve ark. 2011), TZP'nin kemik içi ve furkasyon defektlerinde greftle kombine kullanımının iyileşmeye katkı sağladığı, ancak dişeti çekilmeleri ve yönlendirilmiş doku rejenerasyonunda ilave bir katkısının olmadığı görülmüştür.
Buna karşın TZF, herhangi bir sentetik madde içermemesi, düşük maliyeti ve kısa üretim süresi ile daha çok tercih edilmektedir. TZF içerisindeki fibrin ağı, dolaşımdan gelen kök hücreleri yakalar ve yara bölgesinde vaskülarizasyonu doğrudan aktive eder. Trombositlerin alfa-granüllerinde bulunan TGFb-1, PDGF, EGF, IGF-1, VEGF ve BMP gibi faktörler, TZF içerisinde artırılmış konsantrasyonlarda doğrudan yara bölgesine yerleştirilir.
TZF'nin Diş Hekimliğinde Kullanım Alanları
Trombositten Zengin Fibrin (TZF), rejenerasyonu hızlandırma amacıyla aşağıdaki alanlarda yaygın olarak kullanılmaktadır:
- Periodontal defektlerin tedavisi
- Sinüs lifting operasyonları
- Soket augmentasyonu
- Kret augmentasyonu
- Dişeti çekilmesi tedavisi
- Açık yara yüzeylerinin örtülmesi
- Furkasyon defekti tedavisi
Sonuç olarak TZF; otojen yapısı, kolay temin edilebilirliği, düşük maliyeti ve güvenilirliği ile modern diş hekimliğinde vazgeçilmez bir materyaldir. Rejeneratif kök hücre tedavilerinde elde edilen başarılı sonuçların, gelecekte yapılacak kapsamlı çalışmalarla kullanım alanlarını daha da genişletmesi beklenmektedir.
