Hpv aşısı nedir? Kimlere ve ne zaman yapılmalıdır?
- HPV, başta rahim ağzı kanseri olmak üzere çeşitli kanser türlerine ve genital siğillere yol açan, özellikle Tip 16 ve 18 ile yüksek risk taşıyan bir virüstür.
- Günümüzde farklı koruyuculuk kapsamlarına sahip üç çeşit HPV aşısı bulunmakta ve bu aşılar virüsün yayılımını önemli ölçüde azaltmaktadır.
- Aşıların cinsel aktivite başlamadan önce, 11-12 yaşlarında ve 3 doz halinde uygulanması en yüksek koruyuculuğu sağlamaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
HPV (Human Papilloma Virus) Nedir?
HPV (Human Papilloma Virus), özellikle kadınlarda serviks kanseri (rahim ağzı kanseri) oluşumuna yol açan kritik bir virüstür. Bu virüs sadece rahim ağzı kanseriyle sınırlı kalmayıp; vulva, vajina, anal bölge ve orofarenks kanserleri ile genital siğillerle de yakından ilişkilidir. Yapılan tıbbi araştırmalar, serviks kanserlerinin neredeyse tamamında HPV DNA'sının izole edildiğini göstermektedir.
HPV Tipleri ve Rahim Ağzı Kanseri Riski
HPV virüsünün doğada yaklaşık 100 farklı tipi bulunmaktadır. Bu tipler arasında serviks kanseri ile doğrudan ilişkili olanlar; HPV 16, 18, 31, 33, 35, 39, 45, 51, 52, 56, 58, 59 ve 68 olarak sınıflandırılmaktadır. Özellikle Tip 16 ve 18, dünya genelinde en sık görülen yüksek riskli türlerdir. Serviks kanseri vakalarından izole edilen virüslerin %50'sinde doğrudan HPV Tip 16 tespit edilmiştir.
HPV Aşısı ve Koruyuculuk Oranları
İlk olarak 2006 yılında onaylanarak kullanılmaya başlanan HPV aşısı, 9-26 yaş aralığındaki genç kızlar ve kadınlar için lisanslanmıştır. HPV aşılamaları, anogenital kanser ve genital siğil görülme sıklığını anlamlı ölçüde azaltma potansiyeline sahiptir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri'nde 2006-2010 yılları arasında yapılan gözlemler, 14-19 yaş grubundaki kadınlarda aşı tipi HPV sıklığının %56 oranında azaldığını ortaya koymuştur.
HPV Aşısı Çeşitleri Nelerdir?
Günümüzde koruyuculuk kapsamına göre üç farklı HPV aşısı çeşidi bulunmaktadır:
| Aşı Türü | Hedeflenen HPV Tipleri | Ticari İsim |
|---|---|---|
| Bivalan | Tip 16 ve 18 | Cervarix |
| Quadrivalan | Tip 6, 11, 16 ve 18 | Gardasil |
| 9-valan | Tip 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 ve 58 | Gardasil 9 |
HPV Aşısı Ne Zaman Yapılmalıdır?
Anogenital kanser ve siğil oluşumunu engellemek amacıyla, kız ve erkek çocuklarına 11-12 yaşlarında aşılama yapılması önerilmektedir. Bivalan, Quadrivalan ve 9-valan aşıların tamamı 9-26 yaş arasındaki kadınlar için uygundur.
Aşılamanın özellikle cinsel aktivite başlamadan önce (9-14 yaş aralığı), 15-26 yaş grubuna oranla çok daha yüksek bir koruyuculuk sağladığı bilinmektedir.
Aşı Uygulama Şekli ve Doz Takvimi
Her üç aşı tipi de 0, 1-2 ve 6 aylık periyotlarla, toplamda 3 dozluk seriler halinde uygulanmaktadır. HPV aşılamasında booster (hatırlatma) dozu uygulaması bulunmamaktadır. Eğer ikinci veya üçüncü dozun uygulanmasında bir gecikme yaşanırsa, aşı serisine en baştan başlanmasına gerek yoktur; sürece kalındığı yerden devam edilebilir.
HPV Aşıları Güvenli Midir?
Dünya genelinde 60 milyondan fazla dozun dağıtılmasıyla elde edilen emniyet verileri, her üç HPV aşısının da güvenli olduğunu kanıtlamıştır. Yapılan aşılamalarda ciddi bir olumsuz etki saptanmamıştır.
- Uygulama sonrasında aşılama bölgesinde hafif ağrı ve sızı görülebilir.
- Aşı bileşenlerine karşı alerjik reaksiyon geçmişi olan kişilere aşılama yapılmamalıdır.
