HİDRADENİTİS SUPURATİVA (HS)

HS NEDİR?
Hidradenitis süppürativa; her iki koltuk altı, göğüs altları, boyun, kasıklar, bacakların birbirine sürten
yüzleri ve anogenital bölge gibi apokrin ter bezlerinin yoğun olduğu bölgelerde tekrarlayıcı abselerle
karakterize bir hastalıktır. Toplumun yaklaşık %1’inde görülen tablo en çok ergenlik civarında başlar
ve kadınlarda daha sıktır.
Hastalık kişiler arasında farklı şiddetlerde olabilir. Önemli bir grup hasta bu vücut bölgelerinde sivilce
benzeri lezyonlarla çoğu zaman tanı almaksızın yaşamını sürdürür. Öte taraftan bu şekilde başlayan
şikayetler çok ciddi tablolara da ilerleyebilir. Hastalığın erken dönemlerinde siyah noktalar ve
sivilceler görülürken, ilerleyen dönemlerde yangılı (inflame; kırmızı, kızarık, ağrılı) ve akıntılı abseler
deri altında oluşturdukları tüneller ile birbirleriyle birleşmeye ve yayılmaya başlar. Yazık ki hastalık
ilerledikçe, skarlar (izler) gelişerek komplike olmakta ve tedavi süreci zorlaşmaktadır.
Halk arasında ‘köpek memesi’ olarak bilindiği söylenmekle birlikte, HS hastalarının çoğu ne yazık ki bu
rahatsız edici tanımı ilk kez doktorlar ve internetten duymaktadır. Dolayısıyla bu damgalayıcı ismin
yerine HS veya hidradenit denmesi daha sağlıklıdır ve bu konuda başta doktorların hassasiyeti
gereklidir. (Bkz. Akoglu G, Dermatol Pract Concept. 2021;11(4):e2021092.)
HS hem fiziksel hem de psikololojik olarak hastaları ciddi şekilde etkiler. Şiddetli ağrı etkilenen
alanlarda hareket kısıtlılığına neden olurken günlük aktiviteleri zorlaştırabilir. Yine bu alanlarda
akıntının varlığı ve kötü kokusu hastanın mutsuzluğuna, utanmasına ve güven eksikliğine neden
olarak sosyal kaçınmaya neden olabilir.
NEDENİ NEDİR?
Her ne kadar hastalığın neden oluştuğu tam olarak açıklanamasa da immun sistemin kıl foliküllerinde
inflamasyon ve blokaja neden olabileceği düşünülmektedir. Deriye kıl folikülü vasıtasıyla salgılanan
ter bezi içerikleri deri yüzeyine boşalamadığında, kıl folikülü şişerek patlayacak ve inflamasyona
(yangı) neden olacaktır. Daha derin abse ve fistül gelişiminde, ter içeriğinin geriye zorlanması
nedeniyle, içeriğindeki flora bakterileri ile birlikte daha derin dokulara yayılımı rol oynamaktadır.
Katkıda bulunan faktörler şunlardır;
 Apokrin ter bezlerine etki eden hormonlar rol oynayabilir. Kadınlarda mentrüel periodların
öncesinde alevlenme görülebilir. (Bazı hastaların hormon tedavilerinden fayda görebilmesinin nedeni
budur.)
 Deride normalde yaşayan bakteriler tıkalı kıl folikülü veya ter bezinde hapsolabilir. Bunun hastalığa
neden mi olduğu, yoksa sadece inflamasyona mı neden olduğu açık değildir.
 İnflamasyon oluşumunda bağışıklık sistemi ön plandadır ve bağışıklığı baskılayıcı tedaviler faydalı
olabilir.

 Bazı hastalarda, Crohn hastalığı ve ülseratif kolit gibi bağırsak hastalıklarıyla ilişkili olabilir. Israrlı
ishal, gaitada kan, açıklanamayan kilo kaybı ve devam eden karın ağrılarınız olduğu taktirde
hekiminize müracaat edin.
 Akne, saçlı derinin disekan selüliti (tekrarlayan ve iz bırakan abseler) ve kıl dönmesi ile ilişkili
olabilir.
 Sigara ve obezite HS ile ilişkilidir (HS hastalarının %60’ından fazlası sigara içicisidir). Her ne kadar
normal kiloda ve sigara kullanmayan kişilerde HS görülse de bu faktörler hem hastalık gelişiminde
hem de alevlenmelerinde role sahiptir.
 HS hastaları kolesterol yüksekliği, hipertansiyon ve diabet gibi hastalıklar açısından risk altındadır.
Bu hastalıklar HS’ye neden olmaz, ancak şiddetli inflamasyon ilerleyen yıllarda bu hastalıkların
gelişimini kolaylaştırır. Dolayısıyla hekiminiz taşıdığınız risk nedeniyle bu yönlerden sizi
değerlendirecektir.

HS kalıtımsal mıdır?
Olguların 1/3’ünde görüldüğü üzere, HS bazen ailelerde görülebilmektedir. Bu durumdan HS
gelişimine yatkınlık yaratan genlerin aktarımı sorumlu tutulmaktadır.

Ne değildir?
 HS bulaşıcı değildir ve başka birine bulaşmaz.
 Ne bir enfeksiyondur ne de bir enfeksiyonun neticesinde gelişmiştir.
 Kötü hijyenle ilişkili değildir.
 Tüm benzerlikleri bir kenara akne değildir, ayrı bir dermatolojik hastalıktır.
 Sizin bir hatanız değil, tıbbi bir hastalıktır.

 HANGİ ŞİKAYETLERE NEDEN OLUR?
 HS’nin abseleri çoğu zaman ağrılıdır. Koltuk altlarında varsa kol hareketlerini, kalçada
yerleşmişse oturmayı zorlaştırır. Akıntı hastanın günlük yaşamını etkileyen bir hal alabilir.
Belirgin olduğunda gün içinde sargı ve çamaşırların sık sık değişimi gerekir. Kötü koku
hastaların en önemli rahatsızlıklarından biridir. Kokunun çevreden fark edilebilmesi bir yana,
koku yokken dahi fark edilebileceği endişesi çoğu hastanın sırtındaki en önemli yüktür.
 Akıntılı abseler, kötü koku, ağrı ve hareket kısıtlılıklarını sürekli yaşayan bu hastalarda
depresyon beklenebilecek bir neticedir.
 Eklemlerde inflamasyonla (artrit) ilişkili olabilir.
 NASIL TANI KONUR?
 Hekimin klinik muayene bulguları ve hastanın hikayesinde belirttiği tekrarlayıcı ve kronik
nitelik tanı konulmasını sağlar. Spesifik bir tanısal testi yoktur. Kıl kökü iltihabı veya
enfeksiyöz abse gibi yanlış tanılar konulması ne yazık ki sıktır. (Family physicians' awareness
and general knowledge of hidradenitis suppurativa: A survey research. Int J Clin Pract. 2021
Jul;75(7): e14186. doi: 10.1111/ijcp.14186.) Yanlış tanı ile yıllar geçmesi nedeniyle, birçok
hasta ilerlemiş ve kalıcı izler gelişmiş halde muayeneye gelmektedir.

 HS NASIL TEDAVİ EDİLİR?
Tedavi her bireyde faklıdır ancak genel anlamda tıbbi ve cerrahi müdahalelerin birlikte yapıldığı
bir hastalık olarak değerlendirilmelidir. İlaç tedavilerine benzer şekilde, cerrahi yaklaşımlar da
erken dönemlerde daha basit iken, ilerleyen dönemlerde daha kapsamlı ameliyatlara ihtiyaç
duyulmaktadır.
 Tıbbi tedavi
Hafif olgularda öncelikle kullanılan antiseptik solüsyon ve antibiyotikli kremler, diğer tüm
evrelerde de kullanılır. Sık reçetelenen antibiyotikli tabletler genellikle uzun sürelerle (10-12
hafta) kullanılmayı gerektirir. HS’nin üzerine eklenmiş enfeksiyon varsa etkene yönelik tedavi
yapılır ancak enfeksiyon olmadığında dahi uygun antibiyotikler inflamasyonun baskılanmasını
sağlayacaktır.
Orta ve şiddetli olgularda onaylı bir seçenek Adalimumab adlı biyolojik bir ilaçtır. Haftada bir
yapılan bu iğne dermatoloğunuzun raporu ve takibi ile uygulanabilir. Birçok hasta için
kurtarıcı olabilen Adalimumab ve Sekukinumab, ne yazık ki tüm hastalar için doğru seçenek
değildir ya da zamanla etkisinde azalma görülebilir. Bu durumda başka biyolojik ilaçların
kullanımı hekiminiz tarafından dikkate alınacaktır. (1. Certolizumab pegol in the treatment of
severe hidradenitis suppurativa after adalimumab failure: A real-life experience. Dermatol
Ther. 2022; 35 (11): e15782. 2. An Anti-Interleukin-17A Monoclonal Antibody, Ixekizumab,
in the Treatment of Resistant Hidradenitis Suppurativa: A Case Series. Skin Appendage
Disord. 2022; 8 (4): 342-345. 3. Rapid Response to Certolizumab Pegol in Hidradenitis
Suppurativa: A Case Report. Skin Appendage Disord. 2021; 7 (1): 58-61.)
Her ne kadar Adalimumab ve antibiyotikler HS’nin ana tedavisi olarak görülse de, hastaya ait
özellikler ve taşıdığı diğer hastalıklar dikkate alınarak, kilolu hastalarda metformin benzeri
veya bazı kadınlarda anti-androjenik etkili doğum kontrol hapları tedavinize eklenebilir. Yine
HS’nin bazı klinik formlarında sivilce tedavisinde kullanılan A vitamini türevleri fayda
sağlayabilir. Bu yardımcı tedaviler hekimin, her hastanın öznel niteliklerine göre ve ilaç
etkileşimleri dahil birçok faktörü dikkate alarak planladığı kombinasyonlardır.
 Cerrahi Tedavi:
HS hastalarına en sık yapılan işlemler muhtemelen absenin boşaltılması ve lezyon içine
steroid enjeksiyonlarıdır. Genellikle erken evrelerde ve ağrılı nodüllere enfekte değillerse
yapılan steroid enjeksiyonları inflamasyonu azaltarak hastayı rahatlatır. Bununla birlikte her
iki yöntemin de HS’nin deri altındaki bozulmuş mimariyi düzeltmesi beklenemez.
1. Zaman zaman alevlenen, yerleşik hale gelmiş lezyonlar için en iyi yaklaşım hastalıklı odağın
yok edilmesine yönelik müdahalelerdir. Genellikle bu işlemler tıbbi tedaviler ile hastalığın
kontrol altına alındığı, inflamasyonun söndüğü dönemlerde yapılır. Yapılacak müdahale şekli,
her hasta ve lezyon için ayrı ayrı düşünülerek belirlenir. Olguya göre, cerrahi çıkarım için
koter, radyofrekans, karbon dioksit lazer ile deroofing (nodül ve kanalların tavanının kesilerek
açık bırakılması) yapılabildiği gibi ameliyathane koşullarında daha geniş cerrahi de gerekli
olabilir. ( Interruption versus continuation of adalimumab during hidradenitis surgery:

secondary wound healing and postoperative complications. Journal of Wound Care.
2025;34(2):112-118.)
Elbette çıkarılan alanın büyüklüğüne bağlı olarak iyileşme süresi uzayacaktır. Bu uygulamalar
ile hastalıklı doku tamamen uzaklaştırılmakla birlikte yeni lezyonların çıkışını engellemek için
gerekiyorsa medikal tedavi uygun şekilde devam ettirilmelidir. (Commentary on "Surgical
and postsurgical wound care in hidradenitis suppurativa". Dermatol Ther. 2020
Nov;33(6):e14075. doi: 10.1111/dth.14075.)
Cerrahi dışında lezyonları çıkarmaksızın yapılabilecek uygulamalar da vardır. Bu girişimsel
işlemlerde genel amaç hastalıklı lezyonun yapısının bozularak yara izi dokusu benzeri bir
yapıya dönüştürülmesidir. Nodül ve tünellerin içinden geçen bir kanül vasıtasıyla
dondurulması işlemi (intralezyonel kriyoterapi) aslında HS lezyonunun soğuk ile yakılması
olarak değerlendirilebilir. Benzer bir başka uygulamada ise HS lezyonlarının içine sklerozan
olarak adlandırılan bir madde enjekte edilerek (skleroterapi) yine yara dokusu oluşturmaya
çalışılır. Her iki uygulama cerrahiye göre daha az agresiftir ancak uygulama tekrarına daha
fazla ihtiyaç duyulabilir.
Bunların dışında tedavide bahsedilegelen lazer epilasyon, botoks, akapunktur gibi yöntemler
ana tedavi unsurları değildir ve destek tedavi olarak değerlendirilmelidir. Bu yöntemlerin sizin
için uygun olup olmadığını hekiminizle tartışarak belirlemeniz daha doğru olacaktır.
Kendi kendine bakım (Ben ne yapabilirim?)
 Öncelikle sigara kullanmayın/ bırakın ve fazla kilolarınızı verin.
 Etkilenen alanlar antiseptik sabun ve solüsyonlarla yıkanabilir.
 Sıkı, terleten ve sürtünen giysilerden kaçının, hava almaya yardımcı, terletmeyen ve pamuklu
giyinmeye çalışın.
 Derinizin ısınması ve terlemesi şikayetlerinizi artırabileceğinden, derinizin terlemesini
azaltacak ve bulunduğunuz ortamı serin tutacak önlemler alın.
 Ancak ağrı veren belirgin abse varlığında etkilenen yeri ısıtacak ılık kompreslerin 10 dakikalık
uygulanması ya da ılık banyo, abse içeriğinin boşalmasını kolaylaştırarak sizi rahatlatabilir.
 Akıntınızın belirgin olduğu dönemlerde emici ped, gazlı bez veya atılabilir iç çamaşırlar fiziksel
ve sosyal olarak sizi rahatlatacaktır.
 Akıntının kokusu çok belirgin ise doktorunuza söyleyin, vereceği kremler size yardımcı olabilir.
Başka bir seçenek ise 1/10 seyreltilmiş beyaz sirke emdirilmiş bez ile bölgenin silinmesidir. Bu
amaçla market ürünleri kullanbilirsiniz.
 Antienflamatuar olarak adlandırılan ağrı kesiciler ağrınızı azaltabilir.
 Evden uzaklaşacağınız zaman beraberinizde gerekli olabilecek gazlı bez, çamaşır ve ağrı kesici
gibi ihtiyaç duyabileceğiniz malzemelerinizi önceden hazırlayın.
 Lazer epilasyon hastalığınıza zararlı olmadığı gibi, erken evre hastalarda hastalık şiddetini de
hafifletebilir.
HS İLE BAŞETMEK
HS'ye sahip olmanız sizin suçunuz değildir. İltihaplanma ve ağrı, evde rutin işleri yapma veya normal
şekilde işe gitme yeteneğinizi etkilemenin yanında, hastalığın öngörülemezliği plan yapma konusunda
sizi etkileyebilir. HS ile yaşamayı zaman zaman stresli ve duygusal olarak zorlayıcı bulabilirsiniz. Yalnız

olmadığınızı ve yardım için ailenize ve arkadaşlarınıza başvurabileceğinizi unutmayın. Sevdiklerinizle
olumlu konuşmalar yapmak, HS'nizin duygusal etkisini ve stresini azaltmaya yardımcı olabilir. HS'i
olan diğer insanlarla bağlantı kurmak için güvenli bir alan sağlayan HS destek gruplarını internet
ortamında bulabilirsiniz. Sizinkine benzer bir durumda olan insanların olduğunu bilmek bile yardımcı
olabilir; HS'li akranlarınızdan bazıları, nasıl hissettiğinizi açıklamanız gerektiğinde size yeni yaklaşımlar,
empati ve hatta sempatik bir kulak sağlayabilir. Dermatoloğunuza karşı açık ve dürüst olmak, onun
nasıl olduğunuzu daha iyi anlamasını sağlayabilir. Ayrıca, stresinize yeni çözümler bulmak, sorunları
daha net görmenize yardımcı olabilecek yeni bir bakış açısı sağlamak veya HS ile yaşamanın getirdiği
duygusal sorunlarla başetmek üzere bir psikoloğa danışabilirsiniz. Çalışıyorsanız yöneticinizle HS
hakkında görüşmek isteyebilirsiniz: birlikte ortaya çıkan sorunları çözebilir ve iş baskısını
hafifletmenin yollarına karar verebilirsiniz. Örneğin, işvereniniz işyerinde rahat bir gardırop sahibi
olmanızı kabul edebilir veya bazı günler evden çalışmanıza izin vererek rahatsızlığınızı en aza
indirmeyi kabul edebilir.
İLGİLİ YAYINLARIMIZ
2. Esme P, Botsali A, Caliskan E. Interruption versus continuation of adalimumab during
hidradenitis surgery: secondary wound healing and postoperative complications. Journal of
Wound Care. 2025;34(2):112-118.
3. Yaman A, Borman P, Eşme P, Çalışkan E. Complex decongestive therapy in hidradenitis
suppurativa-related genital lymphoedema: a case report. Journal of Wound Care.
2024;33(2):28-31.
4. Esme P, Akoglu G, Dalkıran CD, Caliskan E. Certolizumab pegol in the treatment of
severe hidradenitis suppurativa after adalimumab failure: A real-life experience. Dermatol
Ther. 2022;35(11):e15782. 
5. Esme P, Botsali A, Akoglu G, Caliskan E. An Anti-Interleukin-17A Monoclonal Antibody,
Ixekizumab, in the Treatment of Resistant Hidradenitis Suppurativa: A Case Series. Skin
Appendage Disord. 2022;8(4):342-345.
6. Botsali A, Eşme P, Caliskan E. Commentary on "Surgical and postsurgical wound care
in hidradenitis suppurativa". Dermatol Ther. 2020;33(6):e14075.

7. Esme P, Akoglu G, Sari O, Caliskan E. Family physicians' awareness and general
knowledge of hidradenitis suppurativa: A survey research. Int J Clin Pract. 2021;75(7):
e14186.
8. Esme P, Akoglu G, Caliskan E. Rapid Response to Certolizumab Pegol
in Hidradenitis Suppurativa: A Case Report. Skin Appendage Disord. 2021;7(1):58-61.
9. Özkur E, Karadağ AS, Üstüner P, Aksoy B, Eşme P, Çalışkan E, ve ark. Clinical and
demographic features of hidradenitis suppurativa: a multicentre study of 1221 patients with
an analysis of risk factors associated with disease severity. Clin Exp Dermatol.
2021;46(3):532-540.
10. Esme P, Esme M, Caliskan E. Increased prevalence of family history of Alzheimer's
disease in hidradenitis suppurativa: Cross-sectional analysis of 192 HS patients. Dermatol
Ther. 2020;33(6):e14219.
11. Esme P, Beksac B, Caliskan E. Temporary withdrawal of immunosuppressive treatments in
patients with hidradenitis suppurativa during COVID-19 pandemic: A retrospective cross-
sectional study. Gulhane Med J 2021;63:136-40
12. Balik ZB, Balik AR, Yucel C, Hayran Y, Çaliskan E, Erel O. Investigation of thiol-disulfide
homeostasis and ischemia-modified albumin levels in patients with hidradenitis supurativa. J
Cosmet Dermatol. 2022;21(10):4748-4753.
13. Demirel Öğüt N, Eşme P, Çalışkan E. Hidradenitis suppurativa and psoriasis coexistence in
patients with Down syndrome: A case series. Gulhane Med J. 2022;64:281-4.