HİDRADENİTİS SUPURATİVA (HS)
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Hidradenitis Süppürativa (HS) Nedir?
Hidradenitis süppürativa (HS); her iki koltuk altı, göğüs altları, boyun, kasıklar, bacakların birbirine sürten yüzleri ve anogenital bölge gibi apokrin ter bezlerinin yoğun olduğu bölgelerde görülen, tekrarlayıcı abselerle karakterize kronik bir hastalıktır. Toplumun yaklaşık %1’inde görülen bu tablo, genellikle ergenlik döneminde başlar ve kadınlarda erkeklere oranla daha sık izlenir.
Hastalığın şiddeti kişiden kişiye farklılık gösterebilir. Birçok hasta, sivilce benzeri lezyonlarla uzun süre tanı almaksızın yaşarken, bu şikayetler zamanla ciddi tablolara ilerleyebilir. Erken dönemde siyah noktalar ve sivilceler görülürken; ilerleyen evrelerde ağrılı, kızarık ve akıntılı abseler deri altında tüneller oluşturarak birleşmeye başlar. Hastalık ilerledikçe gelişen skarlar (izler), tedavi sürecini daha komplike hale getirmektedir.
Halk arasında yaygın olarak “köpek memesi” ismiyle bilinen bu rahatsızlık için tıbbi terminolojide HS veya hidradenit tanımının kullanılması, hastaların damgalanmaması adına daha sağlıklıdır. Bu konuda sağlık profesyonellerinin hassasiyet göstermesi büyük önem taşımaktadır.
HS Hastalığının Nedenleri ve Risk Faktörleri
Hastalığın kesin nedeni tam olarak açıklanamasa da, bağışıklık sisteminin kıl foliküllerinde inflamasyon ve blokaja neden olduğu düşünülmektedir. Ter bezi içerikleri deri yüzeyine boşalamadığında kıl folikülü şişerek patlamakta ve bu durum inflamasyona (yangı) yol açmaktadır. Derin abse ve fistül gelişiminde, ter içeriğinin flora bakterileriyle birlikte derin dokulara yayılması rol oynar.
HS gelişimine katkıda bulunan temel faktörler şunlardır:
- Hormonal Etkiler: Apokrin ter bezlerini etkileyen hormonlar nedeniyle kadınlarda menstrüel dönem öncesi alevlenmeler görülebilir.
- Bakteriyel Faktörler: Deride yaşayan bakteriler tıkalı foliküllerde hapsolabilir, bu da inflamasyonu tetikleyebilir.
- Bağışıklık Sistemi: İnflamasyon oluşumunda bağışıklık sistemi ön plandadır; bu nedenle bağışıklığı baskılayıcı tedaviler fayda sağlayabilmektedir.
- Genetik Yatkınlık: Olguların yaklaşık 1/3’ünde aile öyküsü mevcuttur, bu da genetik bir yatkınlığa işaret eder.
- Eşlik Eden Hastalıklar: Crohn hastalığı, ülseratif kolit, akne, kıl dönmesi ve saçlı derinin disekan selüliti ile ilişkili olabilir.
- Yaşam Tarzı: Sigara kullanımı ve obezite HS ile doğrudan ilişkilidir; hastaların %60’ından fazlası sigara kullanıcısıdır.
- Metabolik Riskler: HS hastaları; kolesterol yüksekliği, hipertansiyon ve diyabet gibi hastalıklar açısından daha yüksek risk altındadır.
HS Hakkında Doğru Bilinen Yanlışlar
Hastalıkla ilgili toplumsal algıyı düzeltmek adına aşağıdaki bilgilerin vurgulanması gerekmektedir:
| Yanlış Bilgi | Doğru Bilgi |
|---|---|
| HS bulaşıcı bir hastalıktır. | HS bulaşıcı değildir, başka birine geçmez. |
| Hijyen eksikliğinden kaynaklanır. | Hastalığın kötü hijyenle bir ilişkisi yoktur. |
| Sadece bir sivilce sorunudur. | HS, akneden farklı, ciddi bir dermatolojik hastalıktır. |
| Bir enfeksiyon hastalığıdır. | Doğrudan bir enfeksiyon sonucu gelişmez; tıbbi bir hastalıktır. |
HS Belirtileri ve Yaşam Kalitesine Etkileri
HS abseleri genellikle oldukça ağrılıdır ve yerleşim yerine göre hareket kısıtlılığına yol açabilir. Koltuk altındaki lezyonlar kol hareketlerini, kalça bölgesindekiler ise oturmayı zorlaştırır. Sürekli akıntı ve buna eşlik eden kötü koku, hastaların günlük yaşamını, sosyal ilişkilerini ve özgüvenlerini ciddi şekilde zedeler.
Fiziksel semptomların yanı sıra, hastalığın kronik ve tekrarlayıcı doğası depresyon riskini artırır. Ayrıca bazı vakalarda eklemlerde inflamasyon (artrit) ile ilişkili semptomlar da gözlenebilir.
Tanı ve Teşhis Süreci
HS tanısı, uzman bir hekimin klinik muayenesi ve hastanın öyküsündeki tekrarlayıcı nitelik ile konulur. Hastalığa özgü spesifik bir laboratuvar testi bulunmamaktadır. Ne yazık ki, hastalık sıklıkla kıl kökü iltihabı veya enfeksiyöz abse ile karıştırılabilmektedir. Yanlış tanılar nedeniyle hastalar genellikle ilerlemiş evrelerde ve kalıcı izlerle dermatoloji uzmanına başvurmaktadır.
Hidradenitis Süppürativa Tedavi Yöntemleri
Tedavi planı her birey için özel olarak tasarlanmalı; tıbbi ve cerrahi müdahaleler birlikte değerlendirilmelidir. Erken teşhis, tedavi sürecinin başarısını ve cerrahi müdahalenin kapsamını doğrudan etkiler.
Tıbbi Tedavi Seçenekleri
- Antibiyotikler: Hafif olgularda topikal kremler, orta ve şiddetli olgularda ise genellikle 10-12 hafta süren sistemik antibiyotik tabletler kullanılır.
- Biyolojik İlaçlar: Adalimumab ve Sekukinumab gibi biyolojik ajanlar, dirençli ve şiddetli vakalarda dermatolog takibiyle uygulanır.
- Yardımcı Tedaviler: Hastanın durumuna göre metformin, anti-androjenik doğum kontrol hapları veya A vitamini türevleri tedaviye eklenebilir.
Cerrahi ve Girişimsel Müdahaleler
- Abse Boşaltılması ve Steroid Enjeksiyonu: Akut dönemde ağrıyı ve inflamasyonu azaltmak için uygulanır.
- Deroofing ve Cerrahi Eksizyon: Yerleşik lezyonların ve tünellerin ortadan kaldırılması için koter, lazer veya cerrahi yöntemlerle hastalıklı doku uzaklaştırılır.
- Kriyoterapi ve Skleroterapi: Lezyon içine dondurma işlemi veya sklerozan madde enjeksiyonu yapılarak hastalıklı yapının yara dokusuna dönüştürülmesi hedeflenir.
- Destekleyici Yöntemler: Lazer epilasyon ve botoks gibi uygulamalar ana tedaviye destek olarak değerlendirilebilir.
Öz Bakım ve Yaşam Tarzı Önerileri
Hastaların kendi süreçlerini yönetmeleri için şu adımları atmaları önerilir:
- Sigarayı bırakın ve ideal kilonuza ulaşmaya çalışın.
- Etkilenen bölgeleri antiseptik sabunlarla temizleyin.
- Sıkı ve terleten giysiler yerine pamuklu ve bol kıyafetler tercih edin.
- Terlemeyi azaltacak serin ortamlar oluşturun.
- Ağrılı abseler için 10 dakikalık ılık kompres uygulayın.
- Akıntı ve koku kontrolü için emici pedler kullanın veya doktor önerisiyle seyreltilmiş beyaz sirke ile bölgeyi silin.
HS ile Psikolojik ve Sosyal Baş Etme
HS ile yaşamak duygusal olarak zorlayıcı olabilir; ancak yalnız olmadığınızı bilmek önemlidir. Aile ve arkadaş desteğinin yanı sıra, profesyonel bir psikolog yardımı almak veya HS destek gruplarına katılmak stres yönetiminde faydalıdır. İş yaşamında yöneticinizle durumu paylaşarak evden çalışma veya uygun kıyafet kullanımı gibi esneklikler talep etmek, günlük konforunuzu artırabilir.
İlgili Bilimsel Yayınlar
- Esme P, et al. Interruption versus continuation of adalimumab during hidradenitis surgery. Journal of Wound Care. 2025.
- Esme P, et al. Certolizumab pegol in the treatment of severe hidradenitis suppurativa. Dermatol Ther. 2022.
- Özkur E, et al. Clinical and demographic features of hidradenitis suppurativa: a multicentre study. Clin Exp Dermatol. 2021.
- Esme P, et al. Family physicians' awareness and general knowledge of hidradenitis suppurativa. Int J Clin Pract. 2021.
