HAREKET BOZUKLUKLARINDA DERİN BEYİN STİMÜLASYONU

23 Aralık 2025161 görüntülenme

Derin beyin stimülasyonu ( DBS) hakkında genel bilgiler, kullanım alanları, ameliyat süreçleri hakkında hasta ve yakınlarını bilgilendirmeye yönelik bir makaledir.

HAREKET BOZUKLUKLARINDA DERİN BEYİN STİMÜLASYONU

Yapay Zeka ile geliştirilmiş versiyon

İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir

Derin Beyin Stimülasyonu: Beyin Pili Tedavisi Hakkında Her Şey

Derin beyin stimülasyonu (DBS); Parkinson hastalığı, esansiyel tremor ve distoni gibi hareket bozukluklarının semptomlarını hafifletmek amacıyla uygulanan ileri teknoloji bir tedavi yöntemidir. Halk arasında yaygın olarak beyin pili veya Parkinson pili olarak adlandırılan bu yöntem, özellikle ilaç tedavisinin yetersiz kaldığı durumlarda hastaların yaşam kalitesini artırmak için tercih edilir.

Derin Beyin Stimülasyonu (DBS) Nasıl Çalışır?

Bu tedavi yöntemi, beynin belirli bölgelerine hassas elektrotların yerleştirilmesini kapsar. Bu elektrotlar, beyin aktivitesini düzenleyen ve hastalığa neden olan nöro-kimyasalları etkileyen kontrollü elektriksel uyarılar iletir.

Sistemin işleyişi şu bileşenlerden oluşur:

Elektrotlar: Beynin hedeflenen bölgelerine yerleştirilen iletken uçlar.
Jeneratör (Pil): Göğsün üst kısmına, deri altına yerleştirilen ve uyarı miktarını kontrol eden cihaz.
Bağlantı Kablosu: Deri altından geçerek jeneratörü beyindeki elektrotlara bağlayan iletken tel.

Derin Beyin Stimülasyonu Neden Yapılır?

Derin beyin stimülasyonu, başta Parkinson hastalığı, esansiyel tremor ve distoni olmak üzere birçok nörolojik durumda kullanılır. Ayrıca Amerikan Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından aşağıdaki durumlar için de onaylanmıştır:

İlaca dirençli obsesif-kompulsif bozukluk (OKB)
Tourette Sendromu
İlaca dirençli epilepsi nöbetlerinin sıklığını azaltma

Türkiye'de bu yöntem öncelikli olarak hareket bozukluklarının tedavisinde uygulanmaktadır. DBS, hastalığı kökten tedavi etmez veya ilerlemesini durdurmaz; ancak ilaçların yan etkilerinin arttığı veya yetersiz kaldığı durumlarda güçlü bir alternatif sunar.

Ameliyat Öncesi Karar Verme ve Hazırlık Süreci

Tedaviye karar vermeden önce fayda ve risk analizi dikkatle yapılmalıdır. Araştırmalar, orta ve ileri evre Parkinson hastalarında DBS'nin; titreme, hareket yavaşlığı ve eklem tutukluğu üzerinde en iyi tıbbi tedaviden daha etkili sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Ameliyat hazırlık aşamasında şu adımlar izlenir:

Nöropsikolojik Değerlendirme: Ruhsal ve bilişsel durumun tespiti.
Beyin Görüntüleme (MRG): Elektrotların yerleştirileceği bölgelerin hassas haritalandırılması.
Fiziksel Muayene: Genel sağlık durumunun cerrahiye uygunluğunun denetlenmesi.

Ameliyat Süreci ve Uygulama Aşamaları

Operasyon iki ana aşamadan oluşur ve yüksek hassasiyet gerektiren navigasyon teknolojileri kullanılır:

Aşama	Uygulama Detayı	Anestezi Türü
1. Aşama: Elektrot Yerleşimi	Beyindeki hedef bölgeye elektrotlar yerleştirilir.	Lokal Anestezi (Genellikle)
2. Aşama: Pil Yerleşimi	Jeneratör göğüs bölgesine yerleştirilir ve bağlantılar yapılır.	Genel Anestezi

Beyin dokusunda ağrı reseptörü bulunmadığı için elektrot yerleşimi sırasında hasta genellikle uyanık tutulur; bu sayede stimülasyonun etkileri anlık olarak test edilebilir.

Pil Açma ve Programlama Süreci

Ameliyattan yaklaşık 7-10 gün sonra cihaz aktive edilir. Bu süreçte nöroloğunuz, sizin için en ideal ayarları belirlemek üzere bir programlayıcı kullanır. İlk ayar süreci yaklaşık 1-2 saat sürer ve bu esnada geçici uyuşma, çift görme veya konuşma bozukluğu gibi yan etkiler görülebilir; ancak uyarı kesildiğinde bu durumlar düzelir.

Süreçle ilgili bilinmesi gerekenler:

En uygun ayarın bulunması 4 ile 6 ay sürebilir.
İlk ay içerisinde haftalık kontroller gerekebilir.
Pil ömrü kullanıma bağlıdır; pil değişimi gerektiğinde sadece göğüsteki ünite basit bir işlemle değiştirilir.

Riskler ve Komplikasyonlar

Tecrübeli bir ekip ve doğru hasta seçimi ile komplikasyon riski %1’in altındadır. Bununla birlikte, her cerrahi işlemde olduğu gibi bazı riskler mevcuttur:

Beyin içi kanama veya inme
Enfeksiyon ve nöbet geçirme
Baş ağrısı ve konsantrasyon güçlüğü
Donanımla ilgili teknik sorunlar

Beklentileri Yönetmek

Derin beyin stimülasyonu, Parkinson hastalarında "on-off" dönemlerini dengeleyerek ve ilaç dozunu azaltarak yaşam kalitesini artırır. Ancak unutulmamalıdır ki Parkinson ilerleyici bir hastalıktır. DBS, ilaç ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmaz ve her hastada aynı sonucu vermez. Tedaviden beklentilerinizi, hareket bozuklukları konusunda deneyimli bir nörolog ile detaylıca görüşmeniz kritik önem taşır.

Etiketler

Parkinson tedavisiServikal distoniEsansiyal tremorDerin beyin stimülasyonu nedir

Yazar Hakkında

Prof. Dr. Göksemin Demir

Nöroloji (Beyin ve Sinir Hastalıkları)

30 Mart 1973’de, Elazığ’da doğdu. İlköğreniminden sonra orta öğretimini Antalya Anadolu Lisesi’nde tamamladı.
Tıp eğitimine, 1990 yılında Akdeniz Üniversitesi, Tıp Fakültesinde başladı ve 1996 yılında mezun oldu. Nöroloji Bilim alanına duyduğu merak nedeniyle Tıpta Uzmanlık Sınavında başarılı oldu ve 1997 Kasım’ında İzmir, Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dalı’nda asistanlığa başladı. Prof. Dr. Fethi İdiman ve Prof. Dr. Egemen İdiman hocaların danışmanlığında uzmanlık tezini hazırladı ve“Multiple Skleroz ve Nöroimmunoloji” konusunda başta İsveç, Karolinska Enstitüsü olmak üzerinde Avrupa’nın çeşitli merkezlerinde kısa süreli eğitimlere katıldı.

2002 yılında uzman olduktan sonra yaklaşık bir yıl yine Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Karşıyaka Polikliniği’nde ve Medikososyal Kurumu’nda, ayrıca bir yıl İzmir, Özel Kent Hastanesi’nde uzman hekim olarak çalıştı.

2004 yılında Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı’nda Yardımcı Doçent olarak akademik kariyerine başladı. 2006 yılında TÜBİTAK bursunu kazanarak, üniversitenin görevlendirmesiyle Amerika Birleşik Devletleri, Oregon Health and Science University Comprehensive Epilepsi Center’da 1 yıl süre ile “visitig fellow” olarak çalıştı.
Ertesi yıl yurda dönerek yine çok disiplinli bilimsel projelere katıldı, Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Kliniği’nde uzun süreli EEG monitörizasyon ünitesini hayata geçirdi.
2011’de doçent, 2017’de profesör oldu.
2015-2017 yılları arasında Koç Üniversitesi, Tıp Fakültesi’nde davetli öğretim üyesi olarak uzmanlık alanında dersler verdi.
26 yıl boyunca tıp eğitimi ve öğretimi faaliyetlerinde aktif rol alarak onlarca nöroloji uzmanının, yüzlerce hekimin yetişmesine katkıda bulundu. Ayrıca üniversitenin diğer eğitim birimleri olan yüksek okullarda hemşirelik, diş hekimliği ve fizyoterapi öğrencilerinin mesleklerine hazırlanmalarına katkı yaptı.
Lisans üstü eğitim kapsamında 6 uzmanlık tez yöneticiliği yaptı. Ulusal ve uluslararası düzeyde 60’tan fazla bilimsel makale ve bildiri yayınladı, araştırmaları yüzlerce atıf aldı.
Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Kliniğinde özelleşmiş epilepsi polikliniğini kurdu. “Epilepsi ve parkinson hastalığı” ile ilgili çalışmalarında özellikle “ilaca dirençli Epilepsi” ve “ileri evre Parkinson” hastalıklarında “cerrahi tedaviler” ve “cihaz destekli tedaviler” konularında uzmanlaştı. Çok sayıda yurtiçi ve yurtdışı bilimsel platformlarda Pamukkale Üniversitesi, Tıp Fakültesi adının “Spesifik tedavilerin yapıldığı referans merkez” olarak yer almasını sağladı.
Nöroloji uzmanlarına yönelik olarak hareket bozukluklarında botulinum toksin uygulamaları, ileri evre parkinson hastalığında cihaz destekli tedaviler ve ilaca dirençli epilepside cerrahi tedaviler konularında dersler ve kurslar verdi.
Pandemi sürecinde, hayata dair bakış açısını geliştiren Prof. Dr. Göksemin Demir, yoga ile tanıştı ve “Bana iyi gelen hastalarıma da iyi gelir" diyerek yeni bir keşif yolculuğuna çıktı. Önce yoga eğitmeni oldu daha sonra Hollanda’da bulunan Yoga Terapi Enstitüsü’nden aldığı 2 yıllık eğitimin sonunda “yoga terapisti” oldu.
Epilepsi ve Parkinson Hastalığı’nda uyguladığı son teknolojik yöntemlerle “yoga terapi” gibi “bütüncül tedavi” yaklaşımlarını birleştirme idealiyle Şubat 2024’de emekli olduktan sonra mesleğine özel sektörde devam etme kararı aldı.

Önemli Bilgilendirme

Site içerisinde bulunan bilgiler bilgilendirme amaçlıdır. Bu bilgilendirme kesinlikle hekimin hastasını tıbbi amaçla muayene etmesi veya tanı koyması yerine geçmez.