Gizli Yeme Bağımlılığı
- Gizli yeme bozukluğu, sürekli diyet yapma, kalori hesaplama ve kilo alma korkusuyla karakterize edilen, bireyin hem fiziksel hem de psikolojik dengesini bozan bir durumdur.
- Bu bozukluğa sahip bireyler genellikle ne tam zayıf ne de obez görünürler; içsel olarak ise otoriter ve eleştirel seslerin çatışmasıyla büyük bir psikolojik yorgunluk yaşarlar.
- Belirtilen semptomlardan en az dördünü gösteren kişilerin, durumun daha ciddi yeme bozukluklarına evrilmemesi için mutlaka uzman yardımı alması önerilmektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Gizli Yeme Bozukluğu ve Sürekli Diyet Döngüsü
Uzun süreli diyet programları uygulamak, sürekli yeni beslenme listeleri araştırmak, telefonları kalori sayar uygulamalarıyla doldurmak ve nihayetinde cerrahi operasyon noktasına gelmek, gizli yeme bozukluğu yaşayan bireylerin hayatını belirleyen temel faktörlerdir. Bu süreçte kişi, açlık duygusunu kontrol altına alabilmek için yoğun bir çaba sarf eder. Ancak bu aşırı kontrol çabası, genellikle başarısızlıkla sonuçlanma riskini de beraberinde getirir.
Her başarısız denemenin ardından gelen tükenmişlik hissi, yerini kontrolsüz yeme ataklarına bırakır. Toplum geneline bakıldığında, her 100 kişiden yaklaşık 49'unun bu problemle karşı karşıya olduğu tahmin edilmektedir. Bu durum, bireyin hem fiziksel sağlığını hem de psikolojik dengesini ciddi şekilde sarsmaktadır.
Yeme Bozuklukları Arasındaki Farklar
Yeme bozuklukları, bireylerin vücut kitle indeksleri ve dış görünüşlerine göre farklı kategorilerde değerlendirilir. Gizli yeme bağımlılığı, diğer bilinen bozukluklardan fiziksel görünüm açısından ayrışmaktadır:
| Bozukluk Türü | Fiziksel Görünüm Özellikleri |
|---|---|
| Anoreksiya | Aşırı derecede zayıf bir beden yapısı. |
| Bulimiya | Genellikle zayıf bir vücut formu. |
| Yeme Bağımlılığı | Belirgin şekilde kilolu veya obezite sınırı. |
| Gizli Yeme Bağımlılığı | Ne tam zayıf ne de şişman; genellikle 36 bedenin biraz üzerinde. |
Bir Danışan Öyküsü: İçsel Seslerin Çatışması
28 yaşındaki bir danışanımın (X) ifadeleri, bu durumu yaşayanların iç dünyasını net bir şekilde özetlemektedir. 11 yaşından itibaren sayısız diyetisyen, zayıflama hapı, detoks kürü ve cerrahi müdahale deneyen birey, kendisiyle barışamadığını şu sözlerle dile getirmektedir:
"Normal yemeye geçme fikri beni önce rahatlatsa da hemen ardından büyük bir korku başlıyor. İçimde sürekli birbiriyle tartışan sesler var." Bu sesler, bireyin yaşadığı psikolojik yorgunluğun temel kaynağıdır:
- Birinci Ses: Başarıyı sadece aç kalmaya bağlayan, yasaklara uyulduğunda ödüllendiren otoriter ses.
- İkinci Ses: Geçmişteki başarısızlıkları hatırlatan, kişiyi yetersiz hissettiren ve umutsuzluğa sürükleyen eleştirel ses.
Gizli Yeme Bağımlılığının Belirtileri Nelerdir?
Ekonomik refahın arttığı toplumlarda, açlık duygusu ve yemek yeme eylemi bir kabusa dönüşebilmektedir. Farkındalığın az olması nedeniyle belirtiler genellikle görmezden gelinir. Gizli yeme bağımlılığının temel belirtileri şunlardır:
- Takıntılı bir boyutta kilo alma korkusu yaşamak.
- Her gün düzenli olarak tartılmak.
- Kendi beden sinyallerine ve ihtiyaçlarına güvenmemek.
- Yeme ihtiyacını doğal, spontane ve keyif alarak giderememek.
- Tüketilen her besinin kalorisini hesaplamak.
- Sürekli olarak "light" gıdalar tüketmeye yönelmek.
- Sindirimi hızlandırıcı (laksatif vb.) ilaçlar kullanmak.
- Yaşam kalitesinin her geçen gün ciddi şekilde düşmesi.
Uzman Yardımı Ne Zaman Gereklidir?
Bu rahatsızlık henüz psikiyatri tanı kılavuzlarında resmi bir hastalık olarak yer almasa da, özellikle stres altındaki bireylerde görülme riski oldukça yüksektir. Yukarıda listelenen 8 belirtiden en az 4’ünü son birkaç aydır düzenli olarak yaşayan kişilerin mutlaka bir uzmandan yardım alması önerilir.
Unutulmamalıdır ki, gizli yeme bağımlılığı görmezden gelindiğinde tedavisi çok daha zor bir sürece evrilebilir. Bu durumun zamanla anoreksiya, bulimiya, orthoreksiya veya binge eating (tıkınırcasına yeme) bozukluğuna dönüşme riski oldukça fazladır.
Uzm. Klinik Psikolog - Bariatrik Psikolog
Merve PEHLİVAN
