Gebelik tanısı konulur konulmaz yaptırmanız gereken en önemli inceleme kan grubu testidir. Bu basit inceleme sırasında kan grubunuzla beraber Rh faktörü de saptanır. Rh faktörü bebeğinizin sağlığı ie ilgili olarak önemli bir role sahiptir, bu nedenle erken dönemde saptanması gerekir.

Dört çeşit kan grubu vardır; A, B, AB ve O grubu . Değişik kan gruplarına sahip kişiler, kırmızı kan hücrelerinin üzerinde o kan grubuna spesifik bazı proteinleri taşırlar. Her bir kan grubu kendi içinde ayrıca kırmızı kan hücrelerinin üzerinde bulunan Rh proteini varlığına göre de ikiye ayrılır. O kişi, Rh proteini mevcut ise Rh pozitif (Rh +), mevcut değilse Rh negatif (Rh -) dir. Genellikle toplumun %85 i Rh + dir. Örneğin, kan grubunuz A Rh + veya B Rh – olarak saptanır.

Eğer anne Rh - baba ise Rh + ise bu duruma kan uyuşmazlığı denir. Bu durumda bebekte birtakım sağlık problemlerinin ortaya çıkma olasılığı vardır.

Anne Rh – , baba Rh + ise , anne karnındaki bebek Rh + veya Rh – olabilir. Eğer annenin ilk gebeliği ise, gebelik sırasında farklı birtakım problemler gelişmediği sürece, normal şartlar altında fetusun kanı anneye geçmediğinden, anne ile baba arasındaki Rh uygunsuzluğu soruna neden olmayacaktır.

Bazı durumlarda bebeğin kanı annenin aknı ile temas eder. Bu durum en sık doğum sırasında ortaya çıkar. Doğum sırasında fetusun kanı anne kanı ile karışabilir. Eğer bu durum gerçekleşirse, annenin vücudu bu bebekten geçen Rh proteinini yabancı madde olarak algılar ve bu proteine karşı antikor üretir. Antikorlar, immun sistem içindeki yabancı maddeleri tanıyıp onları yok etmeye proglamlanmış protein molekülleridir.

Doğum dışında, gebelik sırasındaki kanama ve düşükler, Rh + olan kanla transfüzyon, dış gebelik, amniosentez gibi müdahaleler de annenin Rh proteinine maruz kalmasına ve annenin vücudunda Rh antikorlarının oluşumuna neden olabilir.

Annenin vücudundaki bu Rh antikorları bir sonraki gebeliğe kadar sorun çıkarmaz. Ancak, sonraki gebeliklerde eğer anne Rh + olan bir bebek taşıyor ise annede bulunan önceki gebelikte oluşmuş olan Rh antikorları, bebeğin kan hücreleri üzerindeki bu Rh + proteinlerini yabancı cisim olarak algılar ve bu hücrelere saldırır. Bu saldırı sonucunda bebeğin kırmızı kan hücreleri zarar görür, bebeğin kan değerleri hızla düşer ve hemoliz ortaya çıkar. Ciddi anemi yanında yenidoğanda sarılık, beyin hasarı, kalp yetmezliği ve ölümler de komplikasyonlar arasındadır. Bu olaya yenidoğanın Rh hastalığı diyoruz.

Rh uygunsuzluğu riski varlığında, koruyucu amaçlı gebelik sırasında (genellikle 28. hafta civarı) ve doğumdan sonra ilk 72 saat içerisinde Rh immunglobulin uygulaması yapılır. Bu uygulama düşük, kanama veya amniosentez gibi müdaheleler sonrasında da yapılmalıdır. Eğer bu uygulamalardan önce hastada yapılan takiplerde Rh antikorlarının oluştuğu saptanmışsa, bu antikorların seviyesi takip edilir. Eğer ciddi antikor seviyelerine ulaşılmış ise bebeğe anne karnında veya doğum sonrasında kan değişimi yapılması gerekebilir (transfüzyon). Bu yolla bebeğin kanı Rh negatif kanla değiştirilir.

Günümüzde Rh antikor uygulamalarının başarısı sayesinde Rh uygunsuzluğu olan hastalarda transfüzyon yapılma gerekliliği %1 lere düşmüştür.


İstanbul Kadın Doğum uzmanlarına ulaşmak icin tıklayın!