EŞİNİZİ GERÇEKTEN SİZ Mİ SEÇİYORSUNUZ? YOKSA GEÇMİŞİNİZ Mİ?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Eş Seçimi ve Bilinçaltındaki Kalıplar
Doğru eş seçimi, insanlık tarihi boyunca bireylerin üzerinde en çok düşündüğü ve sorguladığı konuların başında gelmektedir. Birçok kişi eş seçimi konusunda isabetli kararlar verdiğini düşünürken, hatırı sayılır bir kesim ise ilişkilerinde benzer hataları tekrarladığından şikayetçidir. Peki, eş seçimi sürecinde arka arkaya yapılan bu hataların temelinde yatan gerçek sebep nedir?
Amerikalı Psikolog Dr. Jeffrey Young tarafından geliştirilen Şema Terapi tekniği, bu soruya bilimsel ve derinlikli bir perspektif sunmaktadır. Şema terapiye göre, çocukluk döneminden itibaren deneyimlediğimiz olumsuz durumlar zamanla kalıplaşarak zihinsel yapılarımızı oluşturur ve yetişkinlikteki seçimlerimizi doğrudan etkiler.
Şema Terapi ve Şema Kavramı Nedir?
Şema terapi, bireylerin geçmişten gelen kronik psikolojik problemlerine geniş bir çerçeveden bakan etkili bir psikoterapi yöntemidir. Bu ekolün temel taşı olan şema kavramı; dünyayı, insanları, olayları ve duyguları anlamlandırmamızı sağlayan zihinsel bir çerçevedir.
Şemaların temel özellikleri şunlardır:
- Çocukluk döneminde oluşmaya başlar ve ergenlikte pekişerek yaşam boyu gelişir.
- Anılar, düşünceler, duygular ve fiziksel belirtiler şemaların yapı taşlarını oluşturur.
- Eğer bu alanlarda problemler varsa, şemalar bireyin kendisi ve çevresiyle olan ilişkilerinde uyum bozucu bir etki yaratır.
- Günlük hayattaki tercihlerde ve özellikle ikili ilişkilerde belirleyici bir rol oynar.
Eş Seçimini Etkileyen Temel Şemalar
Bireylerin hayatını ve kararlarını yönlendiren toplam 18 adet şema bulunmaktadır. Bunlar arasında haklılık ve yüksek standartlar gibi şemalar yer alsa da, eş seçiminde en kritik rolü oynayanlar şunlardır:
1. Duygusal Yoksunluk Şeması
Duygusal yoksunluk şemasına sahip bireyler; sevgi, ilgi, yakınlık ve anlaşılma gibi temel ihtiyaçlarının başkaları tarafından asla karşılanmayacağına inanırlar. Çevresindeki insanların davranışlarını samimiyetsiz bulabilir ve yoğun bir yalnızlık hissi yaşayabilirler.
Bu şemaya sahip kişilerin ilişki dinamikleri şu şekildedir:
- Partnerlerinin küçük ilgisizliklerini büyük bir felaket veya ayrılık sinyali olarak yorumlarlar.
- Çocuklukta ebeveynlerinden yeterli fiziksel temas, sıcaklık ve duygusal rehberlik görmemişlerdir.
- Ebeveynleri tarafından sakinleştirilmeyi öğrenmedikleri için ilişkideki en ufak gerilimle başa çıkmakta zorlanırlar.
- Genellikle kendilerine karşı soğuk, mesafeli ve duygusal paylaşımı bilmeyen kişileri eş olarak seçerler.
2. Terk Edilme Şeması
Terk edilme şeması olan bireyler, sevdikleri tarafından her an bırakılacaklarına dair kronik bir kaygı taşırlar. Bu kişilerde kaybetme beklentisi o kadar yüksektir ki, partnerlerinin öleceği veya aniden gideceği düşüncesi zihinlerini sürekli meşgul eder.
| Terk Edilme Şemasının Nedenleri | İlişki Üzerindeki Etkileri |
|---|---|
| Ebeveyn kaybı veya tutarsız ebeveyn tutumları | Aşırı sahiplenici ve kıskanç davranışlar |
| Yatılı okul veya farklı figürlerle büyüme | Partnerin bağlılığını ölçmek için yapılan testler |
| Aşırı korumacı aile yapısı | Terk etme olasılığı yüksek (evli, dengesiz) kişileri seçme |
3. Boyun Eğicilik Şeması
Boyun eğicilik şemasına sahip kişiler, çatışmadan kaçınmak ve sevgiyi garantilemek adına kendi ihtiyaçlarından feragat ederler. Bu bireyler, başkalarının kontrolü altındayken kendilerini daha güvende hissederler.
Bu şemanın temel özellikleri şunlardır:
- Çocuklukta ihtiyaçları ve duyguları ebeveynleri tarafından önemsenmemiştir.
- Kendi isteklerini dile getirdiklerinde cezalandırılmış veya tepki görmüşlerdir.
- Eş seçiminde genellikle otoriter ve baskın karakterleri tercih ederler.
- İlişki içerisinde kendi fikirlerini beyan etmek yerine tamamen eşlerinin kararlarına uyum sağlarlar.
Şemaların Değişimi ve Profesyonel Destek
Çocukluk dönemi yaşantılarımız, bugünkü ilişkilerimizin mimarıdır. Eğer ilişkilerinizde sürekli benzer tıkanıklıklar yaşıyorsanız ve kendinizi kaygılı, suçluluk hisseden veya çekingen bir birey olarak tanımlıyorsanız, bu durum uyum bozucu şemalarınızın bir sonucu olabilir.
Değişim süreci için öncelikle bu şemaların kökenini anlamak ve yerleşmiş yanlış davranış kalıplarını fark etmek gerekir. Ancak şemaları değiştirmek her zaman bireysel çabayla mümkün olmayabilir. Eğer davranışlarınızı değiştirmekte zorlanıyorsanız, bir uzman psikolog desteği alarak daha sağlıklı ilişki döngüleri inşa edebilirsiniz.
Psikolog Gonca BAĞLAR
