Erteleme

Erteleme Hastalığı Nedir?

Erteleme, bireyin yapması gereken bir iş için yeterli vakti, enerjisi ve imkanı olmasına rağmen, bu işi bir veya birkaç kez ötelemesi durumudur. Bu davranışın bir alışkanlık haline gelmesi ve işi yapmaktan kaçınılması, profesyonel literatürde erteleme hastalığı olarak tanımlanır. Kişilerin işi yapmamak için çeşitli kaçış yolları araması veya bilinçli olarak farklı uğraşlara yönelmesi, bu durumun en belirgin özellikleridir.

Erteleme hastalığı, o an yapılması gereken işin tamamlanmaması nedeniyle sürecin bir problem haline gelmesine yol açar. İşin üzerine yüklenen negatif duygu ve anlamlardan kısa süreliğine kurtulmak bireyi rahatlatsa da, bu durum negatif bir pekiştirmeye neden olur. Sonuç olarak, bu döngü hastalığın kronikleşmesine zemin hazırlar.

Kişi, kendi görev ve sorumluluklarını yerine getirmeyi erteledikçe, bekleyen işlerin üzerine yeni görevler eklenmeye başlar. Biriken bu sorumluluklar, yeni bir erteleme davranışını beraberinde getirerek bireyin yaşamında aşılması güç bir kısır döngüye dönüşür.

Neden Erteleriz? Erteleme Davranışının Temel Nedenleri

Bireylerin işlerini sürekli olarak ötelemesinin altında yatan pek çok psikolojik ve çevresel faktör bulunmaktadır. Erteleme nedenleri genel olarak şu başlıklar altında toplanabilir:

• Yapılacak işe karşı ilgi ve istek duymama,
• Temelde yatan yetersizlik inancı,
• Düşük öz disiplin ve motivasyon eksikliği,
• Yapılacak iş ile ilgili anlam eksikliği hissetme,
• Otoriter ebeveyn tutumu ile yetişmiş olma,
• Zaman yönetimi becerilerinde yaşanan problemler,
• Dikkat toplama güçlüğü ve odaklanma sorunları,
• Belirsizlik (ne yapılacağını veya nasıl bir sonuca ulaşılacağını bilememe),
• Mükemmeliyetçi kişilik yapısına bağlı bilişsel süreçler,
• Hayır diyememe ve kapasite üstü sorumluluk alma,
• Ertelenen iş hakkında yeterli bilgi ve beceriye sahip olmama,
• Başarısızlık korkusu ve işlevsiz düşünce biçimleri.

Erteleme Hastalığı ile Nasıl Baş Edilir?

Erteleme alışkanlığıyla mücadele etmek ve bu döngüyü kırmak için uygulanabilecek stratejik yöntemler şunlardır:

1. İş Yükü ve Farkındalık Yönetimi

İlk olarak iş yükünüzü kontrol ederek, kendinize taşıyabileceğinizden fazla sorumluluk yükleyip yüklemediğinizi değerlendirmelisiniz. Ertelemeyi tetikleyen unsurları anlamaya çalışmak, çözümün ilk adımıdır. İşlevsiz düşüncelerinizi fark edip not alarak somutlaştırmak, bu düşüncelere alternatifler üretmenize yardımcı olur.

2. Planlama ve Odaklanma Stratejileri

Zaman yönetimini geliştirmek adına işleri parçalara bölme ve kendini izleme planları uygulanmalıdır. Aynı anda birden fazla işle uğraşmak yerine tek bir işe odaklanılmalı; sosyal medya ve telefon gibi dikkat dağıtıcı unsurlara ara verilmelidir.

3. Uygulama ve Destek Süreçleri

En zor gelen ve en az yapılmak istenen işe öncelik vermek, günün geri kalanını kolaylaştırır. Gerektiğinde sorumluluklar için başkalarından yardım talep edilmelidir. Ayrıca, işler arasında bir önem sırası belirlenerek her şeyi aynı anda yapma hatasından kaçınılmalıdır.

4. Duygusal ve Bedensel Rahatlama

Duygusal farkındalık kazanmak, erteleme davranışının önüne geçer. Eğer bir işi yaparken bedensel bir gerginlik hissediliyorsa, öncelikle nefes egzersizleri ve aşamalı gevşeme teknikleriyle rahatlamaya odaklanılmalıdır. Bu süreçte öz şefkat egzersizleri ile bireyin kendisine karşı anlayışlı olması desteklenmelidir.

Yaşam Biçiminde Yapılması Gereken Değişiklikler

Erteleme davranışının kalıcı olarak değişmesi için yaşam tarzında yapılacak düzenlemeler büyük önem taşır. Aşağıdaki alışkanlıklar iyilik halini destekleyerek erteleme eğilimini azaltır: