Ergenlerle Sağlıklı İletişim Nasıl Kurulur?

Ergenlik dönemi; çocukluktan yetişkinliğe geçişin en kırılgan, en yoğun ve en yanlış anlaşılan evrelerinden biridir. Bu dönem yalnızca hormonların değil, kimliğin, aidiyetin ve bağımsızlığın da yeniden şekillendiği bir süreçtir. Ebeveynler çoğu zaman “Beni neden dinlemiyor?”, “Eskisi gibi değil” ya da “Sürekli ters cevap veriyor” diyebilir. Oysa ergenin mesajı çoğu zaman şudur: “Kendi alanımı istiyorum ama bağımı kaybetmek istemiyorum.” Peki bu dönemde sağlıklı iletişim nasıl kurulur? ⸻ 1. Kontrol Etmeye Çalışmak Yerine Bağ Kurun Ergenlik, bireyselleşme dönemidir. Aşırı kontrol, baskı ya da sürekli denetim; gencin ya içine kapanmasına ya da daha fazla karşı çıkmasına neden olur. Bağ kurmak demek; • Soru sormadan önce dinlemek • Tavsiye vermeden önce anlamaya çalışmak • Eleştirmeden önce duygusunu görmek demektir. Ergen, anlaşılmadığını hissettiği anda iletişimi kapatır. ⸻ 2. “Neden Böyle Davranıyorsun?” Yerine “Şu An Ne Hissediyorsun?” Sorun Ergenlikte davranışların altında çoğu zaman yoğun duygular vardır: utanç, değersizlik, yetersizlik, dışlanma korkusu… Davranışı düzeltmeye çalışmak yerine duyguyu fark etmek güven oluşturur. Örneğin: ❌ “Bu kadar sinirli olmanın anlamı ne?” ✔ “Bugün seni zorlayan bir şey mi oldu?” Küçük bir dil değişikliği bile savunmayı azaltır. ⸻ 3. Öğüt Vermek Yerine Alan Açın Ergenler çoğu zaman çözüm değil, anlaşılma ister. Hemen akıl vermek ya da “Ben senin yaşındayken…” ile başlayan cümleler kurmak, gencin kapısını kapatmasına sebep olabilir. Şunu deneyin: “İstersen çözüm üzerine birlikte düşünebiliriz.” Bu, kontrolü tamamen almak yerine iş birliği kurmaktır. ⸻ 4. Saygı Beklerken Saygı Gösterin Ergenlikte gençler kimliklerini inşa eder. Aşağılama, kıyaslama ve alay; özgüveni derinden zedeler. Özellikle: • “Abin böyle değildi.” • “Sen de hep abartıyorsun.” • “Saçma şeylere üzülüyorsun.” gibi cümleler, duygusal mesafeyi artırır. Unutmayın: Ergenler en çok ciddiye alınmak ister. ⸻ 5. Sınırlar Koyun Ama Açıklayın Sağlıklı iletişim sınırsızlık değildir. Kurallar olmalıdır fakat: ✔ Net ✔ Tutarlı ✔ Gerekçeli “Ben böyle istiyorum” yerine, “Bu kural senin güvenliğin için” demek daha kapsayıcıdır. Otorite değil, rehberlik işe yarar. ⸻ 6. Her Tartışmayı Kazanmaya Çalışmayın Ergenlik dönemi güç savaşına çok açıktır. Her tartışmayı kazanmak ilişkiyi kaybetmek anlamına gelebilir. Bazen geri adım atmak, ilişkiyi korur. Unutmayın: Amaç haklı çıkmak değil, bağda kalmaktır. ⸻ 7. Mükemmel Ebeveyn Olmaya Çalışmayın Ergenler kusursuz ebeveyn değil, gerçek ebeveyn ister. Hata yaptığınızda: “Az önce sana sert konuştum, üzgünüm.” demek ilişkiyi onarır. Bu aynı zamanda gence de özür dilemeyi öğretir. ⸻ Sonuç Ergenlik dönemi bir kopuş değil, yeniden yapılanmadır. Bu dönemde gençler: • Anlaşılmak • Görülmek • Ciddiye alınmak • Bağımsız hissetmek ister. Sağlıklı iletişim; kontrol etmek değil, bağ kurmaktır. Düzeltmek değil, anlamaktır. Ve en önemlisi: Ergenlik geçer, fakat bu dönemde kurulan ilişki biçimi uzun yıllar kalır.