Emdr ile psikoterapi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
EMDR Terapisi: Göz Hareketleri ile Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme
EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), son yıllarda geliştirilen ve travmatik yaşantılarla ilgili olumsuz duygu ve düşünceleri zihinde yeniden işlemden geçirmeye dayanan özgül bir psikoterapi tekniğidir. Türkçeye Göz Hareketleri Eşliğinde Duyarsızlaştırma ve Yeniden Proses Etme olarak çevrilen bu yöntem, 1987 yılından bu yana Kaliforniyalı psikolog Francine Shapiro tarafından geliştirilmektedir. Günümüzde dünya genelinde binlerce terapist tarafından başarıyla uygulanan bu teknik, travma sonrası stres bozukluklarında en etkili yaklaşımlardan biri olarak kabul edilmektedir.
EMDR Terapisinin Temel Amacı ve İşleyişi
Bu standart yöntem, travmatik yaşantılar sonucunda bellekte dağınık halde kalan anıları birleştirmeyi ve kişinin sarsılan öz değer duygusunu yeniden yapılandırmayı hedefler. EMDR, psikodinamik ve davranışsal yöntemleri özgün bir biçimde birleştirerek diğer geleneksel yöntemlere göre çok daha hızlı sonuçlar verebilmektedir. Tedavinin temelinde, beynin bilateral (çift taraflı) olarak uyarılmasının psikoterapi sürecini kolaylaştırması yatar.
Bilateral uyarımın tam olarak nasıl bir mekanizmayla etki ettiği henüz kesinleşmemiş olsa da, bu işlemin inhibisyonları ve anksiyeteyi azaltıcı etkileri gözlemlenmiştir. Tedavide asıl iyileştirici gücün sadece göz hareketlerinden değil, uygulanan profesyonel görüşme protokolünden kaynaklandığı düşünülmektedir.
EMDR Terapisinin Bilimsel Etkinliği
EMDR'nin etkinliği üzerine yapılan bilimsel çalışmalar, yöntemin başarısını kanıtlar niteliktedir:
- Günümüze kadar yapılan 13 kontrollü çalışma, EMDR'nin travma sonrası stres bozukluklarında (PTSB) etkili olduğunu göstermiştir.
- 61 kontrollü tedavi çalışmasını kapsayan bir metaanaliz, EMDR'nin davranış tedavileriyle benzer etkinlikte olduğunu, ancak aynı sonuca çok daha kısa sürede ulaştığını saptamıştır.
EMDR Terapisi Kimlere Uygulanır?
Bu teknik, özellikle travmatik yaşam deneyimlerine bağlı gelişen ruhsal bozukluklarda endikedir. Travmatik kökenli sorunlar her zaman net olmayabilir; zira bireyler utanç, suçluluk veya korku gibi nedenlerle bu deneyimleri paylaşmaktan kaçınabilirler. EMDR, aşağıdaki klinik tabloların arkasındaki travmatik kökenlerin tedavisinde kullanılır:
- Tedaviye dirençli depresyon ve panik nöbetleri,
- Sınırda (borderline) kişilik bozukluğu ve narsistik özellikler,
- Dissosiyatif bozukluklar ve fobik bozukluklar,
- Somatizasyon, konversiyon ve yeme bozuklukları,
- Madde bağımlılığı ve bağımlı kişilik özellikleri,
- Psikosomatik hastalıklar (Hipertansiyon, kolit, deri hastalıkları vb.).
Travmatik Yaşantı Kapsamına Neler Girer?
Travmatik olaylar hem yetişkinlikte karşılaşılan tekil olayları hem de çocukluk dönemindeki karmaşık süreçleri kapsayabilir:
| Tekil Travmalar | Karmaşık/Çocukluk Travmaları |
|---|---|
| Trafik kazaları ve doğal afetler (deprem vb.) | Çocuklukta fiziksel şiddet veya aşağılanma |
| Fiziksel hastalıklar ve ameliyatlar | Cinsel taciz ve ihmal |
| Savaş koşulları ve şiddete maruz kalma | Ebeveynler arası geçimsizlik veya ebeveyn kaybı |
EMDR Terapisi Hangi Durumlarda Uygulanmaz?
Bazı spesifik durumlarda EMDR uygulaması sakıncalı olabilir veya özel önlem gerektirir:
- Psikotik bozukluklar ve organik beyin sendromları.
- Hastanın travmatik duygulara tahammül edemeyecek kadar instabil (dengesiz) olması.
- İnstabil koroner kalp hastalığı veya dekompanse hipertansiyon gibi heyecanın riskli olduğu durumlar.
- Dekolman tehdidi gibi göz hareketlerinin sakıncalı olduğu göz hastalıkları (Bu durumda dokunsal veya işitsel uyaranlar tercih edilebilir).
Uygulama Süreci ve Tedavi Aşamaları
EMDR çalışması genellikle 5-10 seans sürmekle birlikte, bazen 1-2 görüşmede dahi çarpıcı sonuçlar alınabilir. Tedavi, eksiksiz uygulanması gereken sekiz evreden oluşur:
- Anamnez alma ve planlama,
- Hastanın stabilize edilmesi ve hazırlık,
- Travmanın değerlendirilmesi,
- Duyarsızlaştırma ve proses etme,
- Olumlu düşüncenin pekiştirilmesi,
- Beden taraması,
- Kapanış ve kontrol muayeneleri.
EMDR Tedavisini Kimler Uygulayabilir?
EMDR, yalnızca profesyonel psikoterapistler tarafından uygulanmalıdır. Uygulayıcının Uluslararası EMDR Enstitüsü denetimindeki yetkili kurumlardan kuramsal ve uygulamalı eğitim alarak diploma sahibi olması şarttır. Ayrıca terapistin, özellikle dissosiyatif bozukluklar gibi karmaşık psikiyatrik tablolar konusunda deneyimli olması, sürecin güvenliği açısından kritiktir.
Kaynakça
- Hofmann A: EMDR in der Therapie psychotraumatischer Belastungssyndrome. Thieme Verlag, Stuttgart, 1999.
- van Etten M ve Taylor S: Comparative efficacy of treatments for posttraumatic stress disorder: a metaanalysis. Clinical Psychology and Psychotherapy. 5:126-144, 1998.
