Dunning- Kruger Sendromu(Neyi Bildiğimden Emin miyim?)
- Dunning-Kruger sendromu, yetersiz bilgiye sahip bireylerin becerilerini abarttığı, uzmanların ise yetkinliklerini olduğundan düşük değerlendirdiği bir bilişsel önyargıdır.
- Bu etki, düşük başarı gösterenlerin hatalarını fark edecek bilgi düzeyine sahip olmamalarından, yüksek başarı gösterenlerin ise başkalarının da kendileri kadar bilgili olduğunu varsaymalarından kaynaklanır.
- Justin Kruger ve David Dunning tarafından bilimsel temele oturtulan bu teori, bireysel yanılsama, kıyaslama hatası ve mutlak inanç gibi aşırı güven boyutlarıyla incelenmektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Dunning-Kruger Sendromu: Neyi Bildiğimizden Emin miyiz?
Dunning-Kruger sendromu, bir konu hakkında yetersiz bilgiye sahip bireylerin kendi becerilerini aşırı derecede yüksek görmeleri, buna karşın uzman kişilerin ise kendi yetkinliklerini olduğundan daha düşük değerlendirmeleri şeklinde tanımlanan bir bilişsel önyargıdır. Bu yanılsama, bireylerin kendi bilgi düzeylerini ve yeteneklerini objektif bir şekilde değerlendirememelerinden kaynaklanır.
Bu teori, 2000 yılında Justin Kruger ve David Dunning tarafından gerçekleştirilen ve kendilerine Nobel Psikoloji Ödülü kazandıran bir çalışma ile bilim dünyasına kazandırılmıştır. Araştırmacılar, bu çalışmayı yaparken 1995 yılında yaşanan ilginç bir olaydan esinlenmişlerdir.
Limon Suyu ile Görünmezlik Yanılgısı: McArthur Wheeler Vakası
Teorinin temelindeki ilham kaynağı, yüzüne limon suyu sürerek görünmez olduğuna inanan 44 yaşındaki McArthur Wheeler isimli hırsızdır. Wheeler, limon suyunun kimyasal özellikleri sayesinde kendisini kameralardan gizleyeceğine dair hatalı bir teze sahipti. Bu düşünceyle iki bankayı soymaya çalışan Wheeler, aynı gün polis tarafından yakalanmış ve kameraların kendisini net bir şekilde kaydettiğini görünce büyük bir şaşkınlık yaşamıştır.
Bilimsel Deney: Cornell Üniversitesi Araştırması
Kruger ve Dunning, bu vakadan yola çıkarak Cornell Üniversitesi'nde başarı düzeyleri farklı 45 öğrenci üzerinde bir test uygulamıştır. Deneyin sonuçları, Dunning-Kruger etkisini net bir şekilde ortaya koymuştur:
- Düşük Başarı Gösterenler: Testin en alt %10'luk diliminde yer alan öğrenciler, soruların %60'ına doğru yanıt verdiklerini düşünmüş ve kendilerini olduğundan çok daha başarılı görmüşlerdir.
- Yüksek Başarı Gösterenler: Testin %90'ına doğru yanıt veren en başarılı grup ise en mütevazı yaklaşımı sergileyerek, başarı oranlarını %70 civarında tahmin etmişlerdir.
Cehaletin ve Uzmanlığın Algı Hataları
Kruger ve Dunning, bu durumu şu şekilde özetlemektedir: "Cahillerin ve yeteneksizlerin ölçüsüzlükleri kendileriyle ilgili algılarındaki hatalardan; yüksek bilgi düzeyine sahip ve becerikli kişilerin ölçüsüzlüğü ise diğer insanlarla ilgili algılarındaki hatalardan kaynaklanmaktadır."
Dunning-Kruger sendromuna sahip bireyler, hatalarını fark edebilecek düzeyde bilgiye sahip olmadıkları için yetersizliklerini göremezler. Bu durum, nerede yanlış yaptıklarını anlamalarını engellerken sahip oldukları sınırlı yetenekleri abartmalarına yol açar.
Aşırı Güvenin Üç Farklı Boyutu
Literatürde aşırı güven ve bu sendromun yansımaları üç temel başlıkta incelenmektedir:
- Bireysel Yanılsama: Kişinin kendi becerisini veya başarı şansını gerçekte olduğundan çok daha fazla görmesi.
- Kıyaslama Hatası: Kişinin kendisini diğer bireylerle karşılaştırdığında, her zaman onlardan daha iyi olduğuna inanması.
- Mutlak İnanç: Kişinin kendi doğrularından şüphe etmemesi ve yanılma ihtimalini tamamen göz ardı etmesi.
Sonuç ve Genel Değerlendirme
Özetle, Dunning-Kruger Etkisi, belirli bir alanda azami düzeyde yetenek veya tecrübe sahibi olmayan bireylerin, bu eksikliklerini fark edemeyip kendilerini uzman sanmaları durumudur. Diğer taraftan, gerçek anlamda donanımlı ve bilgili uzmanların, herkesin kendileri kadar bildiğini varsayarak kendi yeteneklerini küçümsemeleri de bu sendromun bir parçasıdır.
Hazırlayanlar: Uzman Klinik Psikolog Damla Kankaya Sünteroğlu Psikolog Ezgi Şahin
Kaynakça
- TÜBİTAK Bilim Genç (Erişim: 30.08.23)
- Evrim Ağacı (Erişim: 30.08.23)
- Dr. Gülşah Meral Özgür (Erişim: 30.08.23)
- Savaş, S. (2016). Dunning-Kruger Sendromu ve Kurumsal Dışavurum.
- Somyürek, S., & Çelik, İ. (2018). Dunning-Kruger Sendromu ve Öznel Değerlendirmeler.
