Dizin Ön Bölgesinde Ağrı (Patellofemoral Ağrı Sendromu)

Patellofemoral Ağrı (PFA) Nedir?

Patellofemoral ağrı (PFA), diz kapağı kemiği (patella) ile uyluk kemiği (femur) arasındaki eklem yüzeyinden kaynaklanan bir sağlık sorunudur. Klinik ortamda diz ağrılarının en sık rastlanan sebeplerinden biri olarak kabul edilen bu durum, literatürde patellar kondromalazi ismiyle de anılmaktadır. Özellikle diz kapağının alt kısmında ve çevresinde hissedilen ağrı, hareket sırasında oluşan çıtırtı sesleri ve bölgedeki şişlikler tipik belirtiler arasında yer alır.

PFA Belirtileri ve Görülme Sıklığı

Bu rahatsızlık her yaş grubunda görülebilmekle birlikte, daha çok genç ve orta yaşlı, atletik yapılı kişilerde ortaya çıkmaktadır. İleri yaşlardaki bireylerde ise genellikle gonartrozun (diz kireçlenmesi) bir bileşeni olarak kendini gösterir. Hastalığın en karakteristik özelliklerinden biri, uzun süre oturduktan sonra ayağa kalkıldığında veya yürümeye başlandığında artan ağrıdır; bu durum klinik literatürde sinema belirtisi olarak tanımlanır.

Patellofemoral ağrı yaşayan hastalar için merdiven inip çıkmak oldukça zorlayıcı bir süreç haline gelebilir. Tanı aşamasında, diz kapağı alttaki kemiğe doğru bastırılarak hareket ettirildiğinde hastanın şiddetli ağrı duyması önemli bir bulgudur. Dinlenme ve tekrar oturma pozisyonuna geçilmesiyle birlikte ağrının hafiflediği gözlemlenir.

Tedavi Yöntemleri ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Patellofemoral ağrı yönetiminde ağrı kesiciler, soğuk ve sıcak uygulamalar semptomatik olarak kısmen yarar sağlamaktadır. Ancak kalıcı iyileşme için en ideal tedavi yöntemi, disiplinli bir şekilde uygulanan uzun süreli egzersiz programlarıdır. Tedavi sürecinde başarının artırılması için şu hususlara dikkat edilmelidir:

• Ağır sporlardan ve diz eklemini zorlayıcı aktivitelerden kaçınılmalıdır.
• Dize gelen darbeleri ve yükü minimize etmek için yumuşak tabanlı ayakkabılar tercih edilmelidir.
• Gerekli durumlarda ayak destekleri (ortezler) kullanılmalıdır.

Patellofemoral Ağrı İçin Rehabilitasyon Egzersizleri

Egzersizler, diz çevresindeki kas grubunu güçlendirerek eklem üzerindeki baskıyı azaltmayı hedefler. Aşağıdaki programın düzenli uygulanması önerilir:

1. İzometrik Kuadriseps Egzersizi

Sırt bir kanepeye yaslanarak veya düz bir zemine uzanarak uygulanır. Bir bacak bükülürken, diğer bacak düz uzatılır ve baldır ön kasları (kuadriseps) 10-20 saniye boyunca sıkılır. İşlem 5-10 defa tekrarlanmalı ve ihtiyaç halinde diğer bacak için de uygulanmalıdır.

2. Kuadriseps Kuvvetlendirme

İzometrik pozisyondayken düz olan bacak yerden 5-10 cm kadar yukarı kaldırılır. Bu pozisyonda 5-10 saniye beklendikten sonra bacak serbest bırakılır. Egzersiz 5-10 tekrarlı setler halinde yapılmalıdır.

3. İliotibial Bant ve Baldır Germe

Oturma pozisyonunda bir bacak uzatılır, diğeri bükülerek ayak uzatılan dizin dış kısmına yerleştirilir. Karşı dirsekle diz ters yöne doğru zorlanırken gövde aksi yöne döndürülür. 10-20 saniye boyunca germe uygulanır.

4. Alternatif İliotibial Bant Germe

Ayakta dururken bir bacak diğerinin önünde çaprazlanır. Eller birleştirilerek gövde alabildiğince öne eğilir. Baldırın dış kısmındaki gerilme hissedilmeli, bu pozisyon 10-20 saniye korunarak 5-10 kez tekrarlanmalıdır.

5. Hamstring Germe

Diz ve kalça 90 derece bükülü pozisyona getirilir. Bacak, baldır arka kaslarında (hamstring) zorlanma hissedilene kadar kademeli olarak düzleştirilir. Hareket 5-10 kez tekrar edilir.

6. Kalça İç Kaslarını Kuvvetlendirme

Oturma pozisyonundayken dizlerin arasına yumuşak bir lastik top yerleştirilir. Top 5-10 saniye boyunca sıkıştırılır ve bu işlem 5-10 kez yinelenir.

7. Kalça Açıcı Kasları Kuvvetlendirme

Ayakta, bir diz hafif bükülü şekilde durulur. Diğer bacak yana doğru yaklaşık 30 derece açılır, 2-3 saniye tutulur ve yavaşça kapatılır. Bu esnada kalça ve dizin dönmemesine özen gösterilmelidir.

8. Kalça ve Baldır Germe

Bir diz kıvrılarak oturulur, diğer ayak tabanı yere basacak şekilde diz havaya kaldırılır. Havada olan diz karşı tarafa doğru gerilerek 20 saniye boyunca tutulur.

9. Baldır Germe (Duvar Destekli)

Bir duvara yaslanarak, arkada kalan bacağın baldırında germe oluşacak şekilde öne doğru yaylanılır. 10-20 saniye bu pozisyonda beklenir ve hareket 5-10 defa tekrarlanır.