Çocuklarda Lokal Aneztezik Madde Alerjisi
- Lokal anestezik maddeler kimyasal yapılarına göre ester ve amid grubu olarak ikiye ayrılırken, günümüzde daha düşük alerji riski taşıyan amid grubu maddeler daha sık tercih edilmektedir.
- Lokal anestezi sonrası görülen reaksiyonların büyük çoğunluğu psikomotor tepkilerdir; gerçek alerjik reaksiyonlar tüm vakaların %1'inden daha azını oluşturan nadir durumlardır.
- Alerji şüphesi durumunda tanı için prick, intradermal ve yükleme testleri uygulanmakta, alerji saptanması halinde ise farklı bir kimyasal gruptan alternatif maddeler seçilerek tedavi sürdürülmektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Lokal Anestezik Maddeler ve Kullanım Alanları
Lokal anestezik maddeler, diş çekimi veya çeşitli cerrahi müdahaleler sırasında ağrıyı ortadan kaldırmak amacıyla kullanılan farmakolojik ajanlardır. Tıbbi uygulamalarda genellikle güvenli kabul edilen bu maddeler, kimyasal yapılarına göre ester grubu ve amid grubu olmak üzere iki ana kategoriye ayrılmaktadır.
Lokal Anesteziklerin Sınıflandırılması
Lokal anestezik maddelerin gruplandırılması, hem kullanım sıklığı hem de alerjik potansiyelleri açısından büyük önem taşır:
- Ester Grubu: Kokain, procaine, tetracaine, benzocaine ve chloroprocaine bu grupta yer alır. Ester grubu bileşenler, amid grubuna kıyasla daha yüksek alerji riski taşımaktadır.
- Amid Grubu: Günümüzde en sık tercih edilen gruptur. Lidokain, mepivacaine, articaine, etitocaine, prilocaine, bupivacaine ve dibucaine bu sınıfa dahildir.
Lokal Anestezik Madde Reaksiyonlarının Sıklığı
Lokal anestezi uygulanan bireylerin yaklaşık %2-3’ünde çeşitli reaksiyonlar gözlemlenmektedir. Ancak bu vakaların büyük çoğunluğu bayılma gibi psikomotor tepkilerdir. Gerçek alerjik reaksiyonlar oldukça nadirdir ve tüm reaksiyonların %1’inden daha azını oluşturur.
Belirtiler ve Klinik Görünüm
Lokal anestezik kullanımına bağlı gelişen reaksiyonlar her zaman ilacın kendisine bağlı olmayabilir. Reaksiyonlar şu şekilde kategorize edilebilir:
- Psikomotor Reaksiyonlar: İlacın farmakolojik etkisinden bağımsız olarak, işlem stresine bağlı gelişen hızlı nefes alma ve bayılma gibi durumlardır.
- Toksik Etkiler: Aşırı doz yüklemesi sonucu sinir sistemi ve kalp ritmi etkilenebilir. Sinir sistemi bu maddelerin toksisitesine karşı oldukça hassastır.
- İlave Madde Reaksiyonları: İlacın içindeki epinefrin, sülfit, paraben, antibiyotik veya analjeziklere karşı gelişen tepkilerdir.
- Alerjik Reaksiyonlar: Ürtiker, anjioödem ve alerjik şok (Tip 1) çok nadir görülür. Uygulamadan 2-3 gün sonra gelişen gecikmiş tip reaksiyonlar ise genellikle ester grubunda ve bazen lidokain/prilokain kullanımında egzama şeklinde ortaya çıkar.
| Reaksiyon Türü | Sıklık | Temel Belirti |
|---|---|---|
| Psikomotor | Yaygın | Bayılma, hızlı nefes alma |
| Gerçek Alerji | Çok Nadir (<%1) | Ürtiker, anjioödem, şok |
| Toksisite | Nadir | Sinir sistemi ve ritim bozukluğu |
| Kontakt Dermatit | Değişken | Egzama, kızarıklık, peteşi |
Alerji Oluşumu ve Risk Faktörleri
Lokal anestezik alerjileri genellikle hızlı ve yüksek dozda uygulama ile tetiklenir. Ester grubu maddeler arasında çapraz reaksiyon görülme riski varken, amid grubu maddeler arasında genellikle çapraz reaksiyon gözlenmez. Lokal anestezik kremlerin cilde uzun süreli uygulanması, kontakt dermatit gelişimi için en önemli risk faktörüdür.
Teşhis ve Test Yöntemleri
Teşhis süreci kapsamlı bir hasta hikayesi ile başlar. Özellikle çocuklarda şüpheli bir durum varsa şu adımlar izlenir:
- Prick Test: Adrenalin içermeyen maddelerle, önce sulandırılmadan yapılır.
- İntradermal Test: Cilt içine farklı konsantrasyonlarda uygulama yapılır.
- Yama Testi: Temasa bağlı gelişen reaksiyonlarda standart ticari testler kullanılır.
- Yükleme Testi: Adrenalin içeren maddelerle 1 ml subkutan (cilt altı) uygulama şeklinde gerçekleştirilir.
Test sonuçları; uygulamanın 20. dakikasında, 48. ve 72. saatlerinde titizlikle değerlendirilmelidir. Kanda spesifik IgE ölçümü için ticari bir test bulunmamaktadır.
Tedavi ve Alternatif Yaklaşımlar
Eğer yapılan cilt ve yükleme testleri negatif sonuçlanırsa, ilgili lokal anestezik madde güvenle kullanılabilir. Alerji tespit edilen durumlarda ise alternatif tedavi olarak farklı bir kimyasal gruptan seçim yapılır. Amid grubu maddeler arasında çapraz reaksiyon beklenmediği için, reaksiyon veren madde yerine farklı bir amid grubu anestezik tercih edilebilir.
