Allerjik bronşit mi? Astım mı?
- Astım, Türkiye'de her 10 çocuktan birini etkileyen ve tekrarlayan öksürük, hırıltı ile nefes darlığı gibi belirtilerle kendini gösteren en yaygın kronik çocukluk çağı hastalığıdır.
- Tanı süreci klinik muayene ve solunum testlerine dayanırken; alerjen duyarlılığına göre hastalık alerjik bronşit veya astım olarak adlandırılmaktadır.
- Tedavinin temelini tetikleyicilerden kaçınmak oluşturur ve doğru planlamayla kontrol altına alınan hastalıkta çocukların spor yaparak normal yaşantılarını sürdürmeleri hedeflenir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocuklarda Astım ve Alerjik Bronşit Hakkında Bilinmesi Gerekenler
Kış aylarının gelmesiyle birlikte, özellikle okul ve anaokulu dönemindeki çocuklarda tekrarlayan öksürük, hırıltı, hışıltı ve nefes darlığı gibi şikayetlerde belirgin bir artış gözlenmektedir. Bu belirtilerle doktora başvuran çocuklarda yapılan muayene ve tetkikler sonucunda sıklıkla astım veya alerjik bronşit tanısı konulmaktadır. Farklı isimlerle anılsa da haftalarca süren veya tekrarlayan bu ataklar, aslında aynı klinik yapı içerisinde değerlendirilmektedir.
Çocukluk Çağında Astım Sıklığı
Astım, dünya genelinde en sık rastlanan kronik çocukluk çağı hastalığı olarak kabul edilmektedir. Türkiye'deki verilere bakıldığında ise hastalığın görülme sıklığı %8 ile %10 arasında değişim göstermektedir. Bu istatistik, ortalama olarak her 10 çocuktan birinin hayatının belirli bir döneminde astım şikayetleri yaşadığını ortaya koymaktadır.
Astım Tanısını Düşündüren Temel Belirtiler
Çocuğunuzda aşağıdaki bulguların gözlemlenmesi, uzman bir hekim tarafından astım tanısının değerlendirilmesini gerektirebilir:
- Tekrarlayan veya uzun süren hırıltı, hışıltı ve öksürük şikayetleri,
- Gece saatlerinde veya sabahın erken vakitlerinde artış gösteren öksürük,
- Fiziksel aktivite (hareket) sonrası ortaya çıkan öksürük atakları,
- Aşırı terleme ve ardından gelişen öksürük,
- Nefes darlığı ataklarının yaşanması,
- Solunum yolu alerjenlerine karşı duyarlılık tespit edilmesi,
- Çocukta besin alerjisi veya atopik dermatit (egzama) öyküsü bulunması,
- Aile bireylerinde astım veya alerjik hastalık geçmişinin olması,
- Alerjenlerden korunma tedbirlerine ve astım tedavisine olumlu yanıt alınması.
Astım ve Alerjik Bronşit Tanı Süreçleri
Küçük yaştaki çocuklarda tanı süreci genellikle klinik gözlem ve muayene bulgularına dayanarak başlatılır. Daha büyük çocuklarda ise tanıyı kesinleştirmek için basit veya kapsamlı solunum testleri uygulanır. Yapılan testlerde solunum yoluyla alınan alerjenlere karşı duyarlılık saptanırsa alerjik bronşit; alerji tespit edilemeyen durumlarda ise astım terimi tercih edilir.
| Durum | Görülme Oranı | Tanımlama |
|---|---|---|
| Alerjik Astım | %85 | Alerjik duyarlılığın saptandığı vakalar |
| Alerjik Olmayan Astım | %15 | Belirtilerin olduğu ancak alerjinin saptanamadığı vakalar |
Aslında temelde bronşit ve alerjik astım, benzer klinik tabloları ifade eden kavramlardır.
Astımı Tetikleyen Faktörler ve Çevresel Etkenler
Alerjik astımı olan çocuklarda belirtilerin ortaya çıkmasında çevresel faktörler kritik rol oynar. Ev tozu akarları, polenler ve küf sporları gibi solunum yoluyla alınan alerjenlerin yanı sıra; viral enfeksiyonlar, keskin kokular ve sigara dumanı gibi uyaranlar atakları tetikleyebilir. Alerji saptanmayan çocuklarda da bu tetikleyiciler astım ataklarının başlamasına neden olabilmektedir.
Tedavi Yöntemleri ve Yaşam Kalitesi
Astım tedavisinin en temel basamağı, tespit edilen alerjenlerden ve tetikleyici etkenlerden kaçınmaktır. Doğru bir tedavi planlaması ve dikkatli bir yaklaşımla astım belirtileri tamamen kontrol altına alınabilir.
Tedavinin temel amacı hastalığın kontrolünü sağlamaktır. Kontrol sağlandıktan sonra çocukların normal yaşantılarına dönmeleri, yaşıtlarıyla benzer aktiviteleri yapmaları ve başta yüzme olmak üzere düzenli spor yapmaları özellikle tavsiye edilmektedir.
Prof. Dr. Nihat Sapan
Çocuk Alerji Uzmanı
